INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Gustaw Wilhelm Ludwik Soubise-Bisier     

Gustaw Wilhelm Ludwik Soubise-Bisier  

 
 
1849 - 1937-02-09
Biogram został opublikowany w latach 2000-2001 w XL tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Soubise-Bisier (właściwie Bisier) Gustaw Wilhelm Ludwik (1849–1937), kolekcjoner, antykwariusz. Ur. w Warszawie, pochodził z rodziny francuskiej; jego ojciec Gustave Guillaume Louis Bisier (ur. 1818) przybył z Berlina do Warszawy i tu założył cukiernię (pierwsza wzmianka prasowa z r. 1847) przy ul. Krakowskie Przedmieście 13, a po jej sprzedaniu w końcu 1854, uruchomił ok. r. 1860 nową na rogu ul. Długiej i Przejazd; w początku 1863 został aresztowany przez policję rosyjską pod zarzutem wyjazdu do Hamburga po zakup broni dla powstańców, w marcu t.r. zwolniono go z powodu braku dowodów winy. Matką była Krystyna z Dannemannów.

Uczył się S.-B. w l. 1859–68 w Berlinie i Wrocławiu, prawdopodobnie w średniej szkole ogólnokształcącej. W czasie jednego z pobytów w Warszawie w r. 1863 jako goniec przenosił «rzeczy dla powstańców przeznaczone» (pisał o tym później do Zuzanny Rabskiej). Podobno (wg J. Michalskiego), w młodości pracował jako złotnik, nie mając przygotowania fachowego. Od wczesnych lat miał zamiłowanie do kolekcjonerstwa. Ok. r. 1883 odkupił od S. Dyzmańskiego i H. Szaniawskiego wystawę starożytności i sztuki, założoną przez nich w listopadzie 1880; udostępniał ją publiczności w lokalu przy pl. Saskim. W tym czasie zaczął używać podwójnego nazwiska, twierdząc, iż jego rodzina pochodzi z książęcego rodu marszałka Francji Charlesa de Rohan de Soubise (oficjalnie nazwiska nie zmienił, w dokumentach, łącznie z aktem zgonu, występuje jako Bisier). W r. 1894 zorganizował S.-B. sale wystawowe we własnym mieszkaniu w oficynie pałacu Uruskich przy ul. Krakowskie Przedmieście 30; obok części wystawowej był tam antykwariat, w którym prowadził sprzedaż komisową i kupno antyków oraz książek. S.-B. był ekspertem w zakresie numizmatyki i sztuki zdobniczej, wykorzystywanym często również do wyceny zbiorów. Brał udział w licytacjach numizmatycznych, jako pełnomocnik zamożnych kolekcjonerów, m.in. Antoniego Czerwińskiego z Kijowa. Sam wykupywał całe wyposażenia zabytkowe likwidowanych pałaców czy dworów, rozdzielając nabyte obiekty między własną kolekcję a swój zakład handlowy. Niektóre działy jego kolekcji były, w opinii Edwarda Chwalewika, najpiękniejszymi w Polsce; szczególnie bogaty był zbiór aparatów, odznak i dokumentów polskiej masonerii. S.-B. miał cenną kolekcję numizmatyczną, której trzon stanowił zakupiony przez niego skarb (nieznana jest data i miejsce znaleziska) zawierający kilka tysięcy monet polskich z XII w., zwany skarbem bisierowskim, a także zbiór podskarbiówek z XVI i XVII w. S.-B. chętnie udzielał numizmatykom rad i wskazówek fachowych, opartych na wiedzy i olbrzymim doświadczeniu (A. Solecki). Posiadał także dużą kolekcję rycin, m.in. Jana Piotra Norblina (reprodukowanych w akwatintach P. L. Debucourta), Karola Grölla, Juliusza Kossaka, Walerego Eliasza Radzikowskiego, Marcelego Harasimowicza, ekslibrisów polskich, druków, rycin i tajnej prasy z okresu powstania styczniowego, znaczków pocztowych i stempli polskich. Gromadził tkaniny, hafty, ornaty od XV w., fajans i porcelanę. Wśród jego zbiorów były medale bite w Polsce i na emigracji, militaria, ordery, karty do gry, osobny dział stanowiły cenne muzykalia, m.in. listy Fryderyka Chopina, szkicownik Teofila Kwiatkowskiego zawierający wizerunki Chopina (spłonął w czasie oblężenia Warszawy w r. 1939). S.-B. zbierał także zabytki archeologiczne.

W r. 1887 sporządził S.-B. Katalog wystawy starożytnych przedmiotów, urządzonej w salonach Hotelu Europejskiego w Warszawie. W r.n. ogłosił artykuł Sztuka w zastosowaniu do przemysłu („Przegl. Tyg.” 1888 nr 48), o wystawie przemysłowej urządzonej w Muz. Przemysłu i Rolnictwa, a w r. 1889 organizował w tym Muzeum wystawę starożytności, opracował dla niej katalog, a także ogłosił obszerne jej omówienie Wystawa dzieł sztuki nowo- i starożytnej (W gmachu Muzeum Przemysłu i Rolnictwa) (tamże 1889 nr 46–51). Jedyną jego publikacją na temat numizmatyki była praca Kontrasygnatury prywatne na monetach („Wiad. Numizm.-Archeol.” 1911). Opublikował też broszurę O fabrykach ceramiki w Polsce (W. 1913). Współpracował z Juliuszem Ostrowskim w jego wydawnictwach heraldycznych, m.in. udostępnił mu swoje zbiory pieczęci sygnetowych do „Księgi herbowej rodów polskich” (która ukazywała się w zeszytach w l. 1896–1914). Ok. r. 1907 został członkiem zarządu Tow. Opieki nad Zabytkami Przeszłości (TOnZP). Z ramienia tego towarzystwa był członkiem komitetu kierowniczego i wykonawczego wystawy «Stara Warszawa», otwartej w salach ratusza warszawskiego w maju 1911, a następnie wystawy porcelany i szkła polskiego, eksponowanej w czerwcu 1913 w kamienicy Baryczków. W r. 1912 na wystawie TOnZP «Miniatury, polskie tkaniny i hafty» udostępnił ze swoich zbiorów kilkanaście eksponatów. S.-B. był członkiem Tow. Numizmatycznego w Krakowie, dwukrotnie członkiem Rady Muzealnej w Raperswilu (w ostatnich l. przed wybuchem pierwszej wojny światowej i w okresie dwudziestolecia międzywojennego), prezesem sekcji numizmatycznej Tow. Miłośników Historii, przekształconej w r. 1929 w samodzielne Tow. Numizmatyczne Warszawskie, którego został honorowym członkiem. S.-B. był także członkiem Tow. Miłośników Ekslibrisu i członkiem zarządu Koła Miłośników Mennic-twa Polskiego w Warszawie, które w t.r. zorganizowało uroczystość 80-lecia S-’a-B-a i wybiło na jego cześć medal pamiątkowy autorstwa Józefa Aumillera. W t.r. był też członkiem honorowym prezydium II Zjazdu Numizmatycznego w Poznaniu. W lipcu 1928 sprzedał Państwowemu Muz. Archeologicznemu w Warszawie swą kolekcję archeologiczną, złożoną z 70 zabytków (m.in. siekierki kamienne i brązowe, bransolety, nagolenniki, gliniane gęśliki i popielnice kultury grobów kloszowych, pochodzące głównie z terenu Polski, w czasie drugiej wojny światowej część zabytków zaginęła). W ostatnich latach życia popadł w chorobę psychiczną. Przed jej nasileniem się część zbioru numizmatycznego przekazał do Gabinetu Numizmatycznego, działającego przy Mennicy Państwowej w Warszawie. Zmarł 9 II 1937 w szpitalu psychiatrycznym w Warszawie i pochowany został na tamtejszym cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim.

W małżeństwie z Salomeą z Tatarkiewiczów S.-B. miał córkę, zamężną za Władysławem Lipowskim, oraz prawdopodobnie trzech synów, wśród nich Kazimierza (ur. 1875), malarza, i Stefana (zm. 1920), konserwatora malarstwa.

Spadkobiercy, jeszcze za życia S-’a-B-a, rozprzedali jego kolekcję a także zasoby jego sklepu z antykami. Ryciny i rękopisy nabył kolekcjoner Jan Babecki, inny zbieracz Tadeusz Szpakowski odkupił część kolekcji ekslibrisów (spalone we wrześniu 1939), a Franciszek Zygarłowski część grafiki. Wg M. Gumowskiego zbiory masoników zostały skradzione. Część skarbu bisierowskiego (1050 monet) jest obecnie w zbiorach Muz. Narodowego w Warszawie, a część w posiadaniu prywatnym S. Jarzębowskiego.

 

Portret S-’a-B-a pędzla Stanisława Lentza (1904, olej., wł. Muz. Narod. w W.), reprod. w: Malarstwo polskie od XVI do XX w. Katalog; Popiersie S-’a-B-a przez Czesława Makowskiego, 1937, medalion brąz na nagrobku; – Bibliogr. Warszawy, I; Koperska T., Łukomska E., Bibliografia do dziejów Muzeum Przemysłu i Rolnictwa za lata 1875–1939, W. 1973; Enc. Warszawy, W. 1994; PSB (Ostrowski Juliusz); Słownik polskich towarzystw naukowych, W. 1994 II cz. 2; Słown. Pracowników Książki Pol.; Chwalewik, Zbiory pol., s. 429; Szulc E., Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Warszawie, W. 1989 (fot. nagrobka); – Chajn L., Wolnomularstwo w II Rzeczypospolitej, W. 1975; Idzikowski M., Sydow B. E., Portret Chopina. Antologia ikonograficzna, Kr. 1963; Sawicka S., Wystawy Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, „Ochrona Zabytków” 1958 nr 3/4 s. 172; Solecki A., Śp. Gustaw Soubise-Bisier, „Wiad. Numizm.-Archeol.” R. 18: 1936 s. 149–50; Strzałkowski J., Medale polskie 1901–1944, W. 1981; Walka o dobra kultury. Warszawa 1939–1945, W. 1970 II; – Arciszewska Z., Po obu stronach oceanu, Londyn 1976 s. 204; Grzegorczyk P., Diariusz kultury polskiej za r. 1937, W. 1938; Gumowski M., Wspomnienia numizmatyka, Kr. 1965 s. 23, 50–2; Mączeński Z., Wspomnienia z czasów powstania i działalności TOnZP w Warszawie w l. 1906–1915, „Ochrona Zabytków” 1958 nr 3/4 s. 161; Michalski J., 55 lat wśród książek, Wr. 1976; Waydel-Dmochowska J., Jeszcze raz o dawnej Warszawie, W. 1960; – „Ekslibris” 1924 s. 119; „Kur. Warsz.” 1847 nr 196, 1850 nr 83, 1852 nr 292, 1854 nr 98 dod., nr 334, 1860 nr 1 dod., 1862 nr 86 (dot. ojca S-’a-B-a), 1937 nr 42, nr 43 dod. poranny; „Silva Rerum” T. 1: 1925; „Tyg. Ilustr.” 1911 nr 25; „Wiad. Numizm.” 1961 nr 2/3; „Wiad. Numizm.-Archeol.” 1928/9 s. 139–40; – AGAD: Stała Komisja Śledcza, nr 4309 (dot. ojca S-’a-B-a); AP w W.: Zbiór Korotyńskich, sygn. XI/2321; B. Narod.: rkp. III 2723, III 2779, III 2786; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 1881 t. 18, rkp. 4531; B. Ossol.: sygn. 7183/II, 12156/II, 12527/II-12532/II; Pol. Muz. Archeol. w W.: Księga nabytków, wpis z dn. 7 VII 1928, poz. 3343–3387; – Informacja Anny Drzewicz z Pol. Muz. Archeol w W.

Stanisław Konarski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.