INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Ignacy Lachnicki h. własnego  

 
 
1755 - ok. 1830
Biogram został opublikowany w 1971 r. w XVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Lachnicki Ignacy h. własnego (1755 – ok. 1830), pisarz, ziemianin, wojskowy. Był synem Józefa, stolnika wiłkomierskiego, i Róży z Bohuszów, bratem Antoniego (zob.). Kształcił się w Akad. Wil., za dysertację Proposiciones ex philosophia universa (Wil. 1772) uzyskał tytuł magistra sztuk wyzwolonych i doktora filozofii. Służył następnie w wojsku W. Ks. Lit. i w r. 1788 osiągnął stopień pułkownika. Na słonimskim dworze hetmana w. lit. Michała Kazimierza Ogińskiego był marszałkiem dworu i zaufanym doradcą w sprawach majątkowych i politycznych. «Za rozkazem» hetmańskim stał się niebawem literatem; przetłumaczył dla potrzeb sceny słonimskiej tragedię Voltaire’a „Alcyra albo Amerykanie” (W. 1780). Przekład L-ego, dokonany prozą, wierny, ale pełen galicyzmów, oceniony został jako «nie uderzający żadną wartością literacką» (M. Smolarski). Inne prace L-ego tego rodzaju nie są znane, a domysły niektórych badaczy (A. Ciechanowiecki) o jego współuczestnictwie w pracach literackich (wierszowanych) hetmana wydają się mało prawdopodobne. We wrześniu i grudniu 1788 r., jako mąż zaufania Ogińskiego i woj. wileńskiego K. S. Radziwiłła, jeździł L. pod fałszywym nazwiskiem do Berlina z nieudaną poufną misją polityczną (antykrólewską i antyrosyjską) do Fryderyka Wilhelma II i min. E. F. Hertzberga, po której porzucił służbę wojskową oraz dworską i osiadł na gospodarstwie w dziedzicznym Lachnowie koło Grodna. W r. 1792 powiększył swe dobra o nabyte od Ogińskiego Hrajno, Zarubicze i część Telechan. W l. 1790–2 piastował godność łowczego wiłkomierskiego, a od r. 1793 – stolnika. Na Sejmie Grodzieńskim powołany został na stanowisko komisarza Litewskiej Komisji Skarbowej (23 XI 1793). W czasie insurekcji kościuszkowskiej działał w grodzieńskiej Komisji Porządkowej (od 9 V); odznaczył się hojnością na cele powstańcze (ofiarował 1 000 złp.) i pełnił urząd wiceprezydenta Grodna (od sierpnia). Po rozbiorach sprawował obowiązki plenipotenta w majątkach nieobecnego na Litwie hetmana; w jego zastępstwie wykonał też w r. 1795 przysięgę homagialną wobec gubernatora rosyjskiego. W swoich dobrach zreformował stosunki włościańskie, za co w r. 1810 otrzymał od Aleksandra I Order Św. Włodzimierza (IV kl.). Swe doświadczenia społeczno-gospodarcze, poglądy na rozwiązanie kwestii włościańskiej (drogą wolnych umów), oświatę ludu, kwestię żydowską na wsi itp. zawarł w interesującej broszurze Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżej Łosośnej mieszkającego (W. 1815, z dedykacją dla warszawskiego Gospodarczo-Rolniczego Tow., którego był członkiem od r. 1811).

W r. 1811 piastował godność prezydenta Sądu Granicznego pow. grodzieńskiego. Wówczas związał się z ugodową wobec Rosji polityką Michała Kleofasa Ogińskiego; dał temu publiczny wyraz w Głosie na obradującym w Grodnie sejmiku gubernialnym (17 I 1812, Wil. 1812). Po wejściu wojsk napoleońskich na Litwę podpisał wszakże akces do konfederacji litewskiej (3 VII), a nawet wszedł do jej władz (delegat pow. grodzieńskiego do konfederacji i członek grodzieńskiej Izby Administracyjnej). Po powrocie rządów carskich w r. 1813 działał w Komitecie Centralnym Powinności Wojennych na Gubernię Wileńską, Grodzieńską, Mińską i Białostocką, powołanym do obliczania należności za dostawy produktów rolnych przez obywateli dla armii rosyjskiej. W r. 1815 był jednym z delegatów szlachty litewskiej, witających powracającego z Wiednia Aleksandra I.

L. należał do wolnomularstwa. W l. 1811–2 był członkiem honorowym reaktywowanej loży «Świątynia Izis»; w latach następnych był członkiem lóż «Gorliwy Litwin» i «Przyjaciele Ludzkości na Wschodzie Grodna» (od 1817). Jako mistrz katedralny tej ostatniej (1820) wchodził w skład kapitulnej loży litewskiej «Doskonała Jedność». W wileńskim życiu kulturalnym uczestniczył jako jeden z założycieli powstałego w r. 1818 Tow. Typograficznego, którego zadaniem było «rozpowszechnienie gustu do czytania przez środki ułatwiające mnożenie i nabywanie ksiąg pożytecznych w mowie macierzystej». L. żonaty był z Antoniną Martą Trębicką (vel Trembicką), siostrą Antoniego. Zmarł bezpotomnie ok. r. 1830. Wychował synowca Ignacego Emanuela Lachnickiego (zob.).

 

Estreicher; Nowy Korbut (Oświecenie), V; Enc. Org.; W. Enc. Ilustr.; Janowski, Słownik bio-bibliogr. Uniw. Wil.; Boniecki; Uruski; – Chmielowski P., Liberalizm i obskurantyzm na Litwie i Rusi, 1815–1825, W. 1898; Ciechanowiecki A., Michał Kazimierz Ogiński und seine Musenhof zu Słonim, Köln 1961; Dembiński B., Polska na przełomie, W. (1913); Iwaszkiewicz J., Litwa w r. 1812, W. 1912; Małachowski-Łempicki S., Wolnomularstwo na ziemiach dawnego W. Księstwa Litewskiego, 1776–1822, Wil. 1930; tenże, Wykaz pol. lóż wolnomularskich; Mościcki H., Dzieje porozbiorowe Litwy i Rusi, T. 1: 1772–1800, Wil. 1913; Smolarski M., Studia nad Wolterem w Polsce, Lw. 1918; Żytkowicz L., Rządy Repnina na Litwie w latach 1794–1797, Wil. 1938; – Akty powstania Kościuszki, II; Kalendarzyki polityczne na l. 1790–1794; Morawski S., Kilka lat młodości mojej w Wilnie, (W.) 1959; Niemcewicz J. U., Pamiętniki czasów moich, Wyd. J. Dihm, (W.) 1957 II.

Elżbieta Aleksandrowska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan Emanuel Gilibert

1741-06-21 - 1814-09-02
botanik
 

Franciszek Wężyk

1785-10-07 - 1862-05-02
pisarz
 

Karol Adolf Beyer

1818-02-10 - 1877-11-08
fotograf
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Rafał Skolimowski

1781-10-24 - 1848-04-14
ksiądz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.