INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Ignacy Szczeniowski     

Ignacy Szczeniowski  

 
 
1853-06-14 - 1932-10-29
Biogram został opublikowany w latach 2010-2011 w XLVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szczeniowski Ignacy (1853–1932), działacz gospodarczy, minister przemysłu i handlu.

Ur. 14 VI w Kapuścianach (pow. bracławski) na Podolu w rodzinie ziemiańskiej, był synem Stanisława i Julii z Jaroszyńskich, bratankiem Tytusa Szczeniowskiego (zob.), miał siostrę Rozalię, żonę Adama Sienkiewicza (zob.).

Od r. 1871 studiował S. w Belgii na uniw. w Gandawie. W r. 1872 wstąpił do prowadzonej przy uniwersytecie specjalistycznej szkoły sztuk i rękodzielnictwa i w r. 1873 otrzymał tam z wyróżnieniem stopień inżyniera. Wrócił następnie do kraju i został administratorem majątków wuja, Józefa Jaroszyńskiego. Po jego śmierci w r. 1885 zarządzał tymi majątkami samodzielnie, a od ok. r. 1900, wraz z kuzynem Karolem Jaroszyńskim (zob.), m.in. cukrownią w Gniewaniu (pow. winnicki) i tamtejszymi kamieniołomami. W Kapuścianach założył w r. 1888 cukrownię i na jej potrzeby wybudował kolej wąskotorową łączącą się z linią Kijów–Odessa; wg projektu kijowskiego architekta Aleksandra Szille wzniósł tam także pałac w stylu gotyku angielskiego, w którym później zgromadził m.in. rzeźby wykonane przez Edwarda Wittiga. W r. 1890 wraz ze Stanisławem Piątkowskim skonstruował wirówkę ciągłą, wykorzystywaną w procesie produkcji cukru, którą opatentował w r. 1893. Wspierał inicjatywy kulturalne i społeczne.

Po r. 1894 wszedł S. do komitetu budowy kościoła św. Mikołaja w Kijowie i do r. 1907 współfinansował jego wykończenie. Na podstawę odsłoniętego 24 XII 1898 pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie (projektu Cypriana Godebskiego) podarował szary granit z kamieniołomów w Gniewaniu. W r. 1898 przekazał 10 tys. rb. na potrzeby powstającej Politechn. Kijowskiej. Został członkiem protektorem założonego 17 XI 1906 Tow. Miłośników Historii w Warszawie, a w lutym r.n. wszedł do komitetu gub. podolskiej, zbierającego fundusze na wykup ziemi i przekazanie jej zubożałej szlachcie. W Kijowie był prezesem Tow. Cukrowników, Tow. Wzajemnych Ubezpieczeń Cukrowników i członkiem zarządu giełdy; w Petersburgu zasiadał w Zarządzie Wszechrosyjskiego Związku Cukrowników oraz zarządach różnych banków. W marcu 1911 wszedł do powołanego wtedy Podolskiego Przemysłowego Tow. Akcyjnego w Kijowie (z siedzibą w Winnicy). Cukrownią w Gniewaniu zarządzał do r. 1912, a do r. 1914 reprezentował Rosję w stałej komisji międzynarodowej ds. taryf celnych. Po zakończeniu pierwszej wojny światowej został S. zaproszony do udziału w pracach komisji ekonomicznej, działającej w ramach polskiej delegacji na konferencję pokojową w Paryżu; w komisji pracował do podpisania traktatu wersalskiego, formalnie do 1 VII 1919. Utraciwszy w trakcie rewolucji majątki na Ukrainie, już tam nie wrócił, lecz osiadł na stałe w Warszawie, gdzie przyjął propozycję premiera Ignacego Paderewskiego i 12 VIII t.r. objął po Kazimierzu Hąci stanowisko ministra przemysłu i handlu. Kontynuując politykę gospodarczą poprzednika, starał się podtrzymać produkcję przemysłową, m.in. górnictwo i hutnictwo w Zagłębiu Dąbrowskim. Łagodził protesty pracownicze, doprowadzając do przejściowego przejęcia przez rząd kontroli nad zadłużonymi kopalniami (m.in. kopalnią «Hrabia Renard» w Sosnowcu). Przy ministerstwie powołał Radę Przemysłowo-Handlową. Wraz z Naczelnikiem Państwa Józefem Piłsudskim oraz ministrem WRiOP Janem Łukasiewiczem brał udział 20 X 1919 w oficjalnym otwarciu Akad. Górniczej w Krakowie. Dn. 4 XII t.r. podał się do dymisji wraz z rządem.

Po zakończeniu wojny polsko-sowieckiej wszedł S. w r. 1921 do rad nadzorczych warszawskich Tow. Ubezpieczeń: «Polonia» (do r. 1922) i «Piast» (do r. 1923). Wykorzystując swe doświadczenia, został w r. 1922 członkiem zarządu cukrowni w Zakrzówku (pow. janowski); był też członkiem zarządu cukrowni w Przeworsku; z tych funkcji ustąpił w r. 1923. Zmarł 29 X 1932 w Warszawie, został pochowany na cmentarzu Powązkowskim. Był odznaczony holenderskim Krzyżem Komandorskim Orderu Orańsko-Nassauskiego.

S. był dwukrotnie żonaty; w małżeństwie zawartym 9 VII 1885 z kuzynką Anną Jaroszyńską (1865–1901), siostrą Karola Jaroszyńskiego, miał synów Karola, w okresie międzywojennym pracownika MSZ, i Stanisława (zm. 1914) oraz córkę Julię (zm. 1918), zamężną Pogorską. W drugim małżeństwie (od r. 1913) z Laurą Gadomską miał synów: Jerzego, Ignacego i Jana.

 

Encyklopedia historii Drugiej Rzeczypospolitej, W. 1999; Kolesnyk V., Vidomi polaky v istoriï Vinnyčyny. Biohrafičnyj slovnyk, Vinnycja 2007; Kto był kim w Drugiej RP?; Ministrowie Polski Niepodległej 1918–1945, Red. M. Baumgart i in., Szczecin 2001; Pułaski, Kronika, I 222; Żychliński, XXVII 49; – Aftanazy, Dzieje rezydencji, X; Andrzejowski Z., Kościoły i kaplice katolickie w Kijowie, „Pam. Kijowski” (Londyn) T. 3: 1966 s. 215; Beauvois D., Walka o ziemię, Sejny 1996; Bocheński A., Wędrówki po dziejach przemysłu polskiego, W. 1989 II 362; Brzoza C., Kraków między wojnami: kalendarium 28 X 1918 – 6 IX 1939, Kr. 1998; Epsztein T., Edukacja dzieci i młodzieży w polskich rodzinach ziemiańskich na Wołyniu, Podolu i Ukrainie w II połowie XIX wieku, W. 1998 s. 180; tenże, Polska własność ziemska na Ukrainie (gubernia kijowska, podolska i wołyńska) w 1890 r., W. 2008; tenże, Z piórem i paletą, W. 2005; Karolewicz G., Karol Jaroszyński (1877–1929). Fundator Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, L. 2000 s. 7; Kronika Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie za r. 1907, „Przegl. Hist.” T. 6: 1908 s. IV; Orłowski K., Jaroszyńscy herbu własnego, Buenos Aires–W. 1995 s. 31, 38; Pół wieku działalności Stowarzyszenia Techników Cukrowników 1919–1969, W. 1969 s. 160; Urbański A., Podzwonne na zgliszczach Litwy i Rusi, W. 1928 s. 35; Walewski S., C.K.O. w Winnicy i na Podolu, „Pam. Kijowski” (Londyn) T. 2: 1966; Walewski W., Cukrownictwo na Ukrainie, tamże T. 2: 1963; Warszawskie środowisko historyczne w XX wieku, W. 1997; Wasilewski Z., Pomnik Mickiewicza w Warszawie 1897–1898, W. 1899 s. 52; – Arch. Paderewskiego, V; Łazowski J., Okruchy wspomnień o Winnicy, „Pam. Kijowski” (Londyn) T. 3: 1966; Mańkowski P., Pamiętniki, W. 2002; Romer E., Pamiętnik paryski 1918–1919, Wr. 1989; – „Dzien. Kijowski” R. 5: 1910 nr 12, 219; „Gaz. Cukrownicza” R. 1: 1893 nr 9 s. 188; „Gaz. Warsz.” 1911 nr 76; Kalendarz dla cukrowników 1911–12, s. 211, 221; toż za l. 1913–14, s. 27; „Kur. Warsz.” R. 112: 1932 nr 300 s. 20–1 (nekrologi); „Spółki Akcyjne w Polsce” R. 1: 1921/2 s. 47, 77, R. 2: 1922/3 s. 48, 80, 87; „Świat” R. 5: 1910 nr 49 s. 10–11.

Tomasz Latos

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.