INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
Biogram został opublikowany w 1970 r. w XV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Krasiński Izydor Zenon Tomasz h. Ślepowron (1774–1840), generał piechoty, minister wojny w r. 1830. Ur. 13 I w Wiksinie w pow. ciechanowskim, był synem Wojciecha, właściciela Gruduska w pow. ciechanowskim, i Wiktorii Wyszkowskiej. Karierę wojskową rozpoczął wstępując do pułku konnej gwardii królewskiej, skąd przeniesiony do artylerii, został wkrótce oficerem i brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej w r. 1792. W powstaniu kościuszkowskim kosztem własnym oraz Jana i Józefa Ossolińskich uformował batalion (24 IV 1794 r.) złożony z czterech kompanii po 150 ludzi i otrzymał wówczas awans na pułkownika. Dn. 23 V 1794 r. awansował na generała majora wojsk koronnych i komendanta XVIII regimentu pieszego. Wówczas to w raporcie z Siedlec donosił, że batalion przez niego wystawiony nie ma jeszcze broni. Przydzielony do korpusu gen. K. Sierakowskiego, bił się pod Krupczycami i Brześciem Litewskim (18 IX 1794), gdzie wprowadził w błąd płka K. Koeniga oświadczeniem, iż obejmuje dowództwo na lewym skrzydle, co spowodowało wstrzymanie wysłania szwadronu na osłonięcie cofającej się artylerii i utratę dział. Ranny, dostał się do niewoli, lecz wymieniony został wkrótce za gen. rosyjskiego. Po upadku powstania nabył dobra Płochocinie w pow. błońskim, w których osiadł.

Po utworzeniu Księstwa Warszawskiego K. wrócił do wojska, mianowany 27 III 1807 r. dowódcą brygady dywizji gen. J. Zajączka. W r. 1809 jako dowódca brygady 2 Legii II dywizji był komendantem Serocka, od kwietnia t. r. dla wzmocnienia sił dodano K-emu 1 batalion 6 p. piechoty i 1 szwadron 5 p. kawalerii. K. otrzymał wówczas rozkaz śledzenia ruchów nieprzyjaciela oraz prowadzenia wywiadu na przedpolach rejonu koncentracji wojsk polskich. Z końcem maja gen. Zajączek wydał rozkaz, aby K. skierował swój oddział do Modlina, gdzie miała nastąpić koncentracja wszystkich sił prawobrzeżnych departamentów. Dopiero 5 VI K. przybył z wojskiem do Warszawy. Po reorganizacji armii został mianowany dowódcą II brygady składającej się z 3 i 8 p. piechoty, a w lipcu brygada K-ego weszła w skład I dywizji. Gdy w marcu 1810 r. nastąpił podział Księstwa Warszawskiego na 4 okręgi wojskowe, komendantem departamentu warszawskiego mianowany został K. W r. 1811 został dowódcą I brygady złożonej z 3 i 6 pułku. Wyróżnił się zwłaszcza w kampanii 1812 r. Początkowo dowodził brygadą piechoty XVII dywizji gen. J. H. Dąbrowskiego. Odznaczył się w bitwie o Smoleńsk, po czym objął na czas nieobecności rannego Zajączka dowództwo XVI dywizji. Pod Szewardino K. pod ogniem baterii rosyjskich rozwinął śmiałą działalność rozstawiając swych żołnierzy w kolumnach i wyrzucając przed front łańcuchy tyralierskie. Pod Borodino rozdrobnił dywizję na małe oddziały i wprowadził do boju 2/3 całej swej siły. Pomimo odniesionych ran dowodził w grudniu 1812 r. resztkami piechoty i artylerii wracającymi do Warszawy. Po nowej reorganizacji armii polskiej w r. 1813 K. objął po Dąbrowskim miejsce dowódcy XVII dywizji w 8 korpusie J. Poniatowskiego. W bitwie pod Lipskiem stoczył zaciętą walkę o Markkleeberg (16 X 1813), w ostatnim dniu bitwy (18 X) walczył pod Probstheidą z korpusami: austriackim, a następnie z rosyjskim, dążącymi do odcięcia ks. Józefa od A. J. Lauristona. W czasie odwrotu dostał się do niewoli. W listopadzie 1813 r. jeńcy polscy podzieleni na dwie kolumny, jedna pod wodzą K-ego, druga gen. M. J. Kamieńskiego, przez kraj pruski udali się do Warszawy. K. odznaczony został Złotym Krzyżem Virtuti Militari i Legią Honorową.

W r. 1815 wstąpił K. do wojska Król. Kongres, i mianowany został dowódcą II dywizji piechoty. W r. 1817 odważnie oparł się w. księciu Konstantemu, ujmując się za znieważonym oficerem, choć wg opinii współczesnych K. nie był «śmiałego umysłu» (Niemcewicz). Dn. 2 IX 1826 r. mianowany jednym z 5 generałów broni w piechocie, otrzymał dowództwo nad całą piechotą oraz Ordery Św. Stanisława i Św. Anny I kl. W r. 1828 pozbawiony dowództwa zachował pensję, mundur i godność generała à la suite. Opracował wówczas projekt emerytury dla wojskowych, który w. książę Konstanty odrzucił, a K. popadł w niełaskę. Przy koronacji cara Mikołaja K. jako najstarszy generał niósł chorągiew Królestwa Polskiego. W czasie powstania listopadowego pracował w Komisji Wojny, wszedł w skład Rady Wojennej, a 21 XII 1830r. za sprawą J. Chłopickiego został mianowany ministrem wojny pomimo ogólnego sprzeciwu, gdyż dowodzono, że nie posiada odpowiednich zdolności. A. J. Czartoryski odmówił podpisu na jego nominacji. Ponieważ uskarżano się na nieudolność K-ego, Rząd Narodowy 8 III 1831 r. zwolnił go. Po upadku powstania zesłany do Wołogdy, po powrocie stamtąd resztę życia spędził w Warszawie lub w Wyczółkach pod Warszawą. Od r. 1798 był żonaty z Barbarą Krasicką, córką Antoniego, chorążego nadwornego lit. Zmarł bezdzietnie w r. 1840 w Warszawie, pochowany w kościele Kapucynów.

 

Portret w Muz. Wojska Pol. w W.; – Enc. Wojsk.; W. Enc. Ilustr.; Boniecki; Uruski; Żychliński, XII 175–6; Lewak – Więckowska, Zbiory B. Rap., Katalog; – Askenazy S., Książę Józef Poniatowski, W. 1905; tenże, Łukasiński, W. 1929 I–II; Gembarzewski, Wojsko Pol., 1807–14; Konstanty w. ks., Generalicja armii polskiej, „Przegl. Tyg.” 1882 nr 18, 19; Korzon T., Dzieje wojen i wojskowości w Polsce, Lw.–W.–Kr. 1923 III; tenże, Wewnętrzne dzieje, VI; Kowecki J., Pospolite ruszenie w insurekcji 1794 r., W. 1963; Kraushar, Tow. Warsz. Przyj. Nauk., III 20; Księga pamiątkowa w 50-rocznicę powstania r. 1831, Lw. 1884; Kukiel M., Dzieje wojska polskiego w dobie napoleońskiej 1795–1815, W. [b. r.] II 95, 101, 186, 201, 215; tenże, Wojna 1812 roku, Kr. 1937 II; Kunaszowski H., Życiorysy uczestników powstania listopadowego, Lw. 1880; Mościcki H., Dzieje porozbiorowe Litwy i Rusi, Wil. [b. r.]; tenże, Gen. Jasiński; Pawłowski B., Historia wojny polsko-austriackiej 1809 roku, W. 1935; Skałkowski A. M., O cześć imienia polskiego, W.–Lw. 1908; Tokarz W., Wojna polsko-rosyjska 1830 i 1831, W. 1930; Zahorski A., Uzbrojenie i przemysł zbrojeniowy w powstaniu kościuszkowskim, W. 1957; Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864, W. 1966 II; Zych G., Armia Księstwa Warszawskiego, W. 1961; tenże, Jan Henryk Dąbrowski 1755–1818, W. 1964; – Akty powstania Kościuszki, I–III; Arch. Wybickiego, II; Barzykowski, Historia powstania, II–IV; Gawroński F. S., Pamiętniki r. 1830/31, Kr. 1916; Korespondencja księcia Józefa Poniatowskiego z Francją, P. 1929 II–IV; Niemcewicz J. U., Pamiętniki 1809–1820, P. 1871 II; Poczet skazańców na Sybir z powstania r. 1830/31 sporządzony w Wiatce 1832 r., Kr. 1867: Prądzyński I., Pamiętniki, Kr. [b. r.] I–III; Putelski J., Wspomnienia wojskowe 1823–1831, Wil. 1921; Zenowicz, Kampania oddziału Wojsk Polskich pod gen. Sierakowskim w roku 1794 odbyta, w: Pamiętniki wojenne 1792–1812, Drezno 1871 s. 58; Źródła do dziejów wojny polsko-rosyjskiej 1830–1831 r., Wyd. S. Pawłowski, W. 1931–3 I–III; – AGAD: Komisja Rządowa Wojny i Władze Centralne 1830/31; Zakł. Dok. IH PAN w Kr.: Teki Staszewskiego t. 52 s. 18.

Irena Homola

 
 

Powiązane artykuły

 

Powstanie Kościuszkowskie

Insurekcja kościuszkowska rozpoczęta 24 marca 1794 roku, zakończona 16 listopada 1794 roku, to powstanie narodowe początkowo przeciwko Rosji, później także skierowane przeciwko Prusom. Jedno z najbardziej......

Bitwa Pod Racławicami, 4 kwietnia 1794 r.

24 marca 1794 roku na rynku krakowskim ogłoszony został „Akt powstania obywatelów mieszkańców województwa krakowskiego”, dający początek powstaniu kościuszkowskiemu, jednemu z przełomowych......

Obrona Warszawy w 1831 r.

Powstańcy i cywile opanowali miasto już 30 listopada 1830 r. Namiestnik carski i garnizon rosyjski ewakuował się. Warszawa stała się centrum polityczno-administracyjnym i wojskowym powstania listopadowego,......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Brodowski

1828-01-17 - 1900-09-05
malarz
 

Julian Bartoszewicz

1821-01-17 - 1870-11-05
historyk
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Karol Wilhelm Scheibler

1820-09-01 - 1881-04-13
przemysłowiec
 

Konrad Machczyński

1826-02-19 - 1911-06-25
prawnik
 

Ludwik Mierosławski

1814-01-17 - 1878-11-22
dowódca powstań
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.