INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jadwiga Sikorska     

Jadwiga Sikorska  

 
 
1846-09-20 - 1927-12-20
Biogram został opublikowany w latach 1996-1997 w XXXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sikorska Jadwiga (1846–1927), pedagog, właścicielka pensji żeńskiej w Warszawie. Ur. 20 IX w Warszawie, była córką Józefa (zob.) i Marii z Chrzanowskich.

S. uczyła się na pensji Julii Bąkowskiej, następnie ukończyła Wyższą 6-klasową Szkołę Żeńską założoną w r. 1859, a w r. szk. 1863/4 odbyła roczny kurs pedagogiczny w Instytucie Aleksandryjsko-Maryjskim Wychowania Panien w Warszawie i uzyskała świadectwo uprawniające do nauczania języka polskiego w szkołach średnich prywatnych i rządowych. Przez rok była nauczycielką prywatną w domu ziemian Koskowskich w Chrzesnem koło Warszawy, od r. 1866 przez 8 lat uczyła na pensji Pauliny Krakowowej.

W r. 1874 S. uzyskała zezwolenie kuratora okręgu szkolnego na otwarcie prywatnej pensji żeńskiej z kursem rządowych progimnazjów żeńskich. Szkoła S-iej mieściła się w Warszawie w kamienicy na rogu ul. Marszałkowskiej i Królewskiej; miała cztery klasy oraz klasę wstępną. Lokal był kilkakrotnie powiększany, m. in. przez użytkowanie części przyległej kamienicy od strony ul. Królewskiej. W r. 1879 S. wchodziła w skład jury konkursu, ogłoszonego przez „Bluszcz” na temat wychowania młodzieży. W lipcu t. r. uzyskała zgodę władz szkolnych na otwarcie piątej klasy, w r. 1882 otworzyła klasę szóstą, w r. 1907 klasę siódmą, a podczas okupacji niemieckiej w Warszawie w r. 1917 – klasę ósmą. S. od samego początku prowadzenia szkoły organizowała w niej tajne klasy wyższe, w których językiem wykładowym był polski. Dla uczennic klas legalnych organizowała dodatkowo tajną naukę historii i języka polskiego; odbywały się one najczęściej przed oficjalnymi zajęciami, a na lekcjach robót ręcznych czytane były utwory literatury polskiej. S. sporządzała corocznie dwa plany lekcyjne: jeden oficjalny dla władz rosyjskich, drugi, obejmujący naukę języka polskiego, historii i geografii Polski, dla wewnętrznej pracy szkoły. Pensja S-iej działała w okresie największego nasilenia akcji rusyfikacyjnej, prowadzonej przez kuratora szkolnego A. Apuchtina w l. 1879–97. Kilka razy w roku inspektorzy rosyjscy przeprowadzali w szkole kontrole, połączone z rewizją w ławkach i tornistrach uczennic w poszukiwaniu książek i notatek polskich. S. tak zorganizowała system alarmowy i tak przygotowała nauczycieli i uczennice, że inspektorzy przez cały czas funkcjonowania szkoły niczego nie wykryli.

Szkoła S-iej należała do placówek oświatowych w Warszawie o najwyższym poziomie nauczania. Wykładali w niej wybitni nauczyciele, historycy: Tadeusz Korzon, Władysław Smoleński, Jan Kucharzewski, poloniści: Bronisław Chlebowski, Piotr Chmielowski, Ignacy Chrzanowski, matematyk Rafał Korniłowicz, fizycy: Stanisław Kramsztyk i Ludwik Szpere, chemik Napoleon Milicer, geografowie: Paweł Sosnowski i Aleksander Sumowski, przyrodniczka Teodora Męczkowska, katecheta ks. Jan Gralewski i wielu in. W zasadzie nastawiona tradycjonalistycznie, S. wprowadziła jednak do szkoły nowe przedmioty: wybrane zagadnienia prawa, ekonomii i socjologii, higienę, kosmografię, krajoznawstwo i anatomię człowieka. Dykcji uczyła tu Romana Popiel-Święcka. W zależności od kwalifikacji wynagrodzenia personelu były silnie zróżnicowane – od 30 do 120 rb miesięcznie. W przeciwieństwie do większości analogicznych placówek, pensja S-iej nie reklamowała się w prasie. Mimo to miała prawie zawsze komplet uczennic wywodzących się głównie ze sfer średniozamożnej inteligencji. Wychowankami szkoły były m. in.: Maria Skłodowska, Wanda Krahelska, Zofia Gąsiorowska. Uczennice wyznania mojżeszowego pochodziły z zasymilowanych rodzin inteligenckich. W prowadzonym przy szkole internacie przeważały dziewczęta z dalekich guberni Rosji. W szkole panował duch tolerancji religijnej i społecznej zaszczepiony przez S-ą i grono nauczycielskie. Szkoła nie była nastawiona na dochód. Opłaty wynosiły od 70 do 150 rb rocznie. Część uczennic była częściowo, lub całkowicie z nich zwolniona.

W trosce o bezpieczeństwo szkoły S. nie brała udziału w działalności politycznej, natomiast prowadziła sama i popierała prace społeczne, podejmowane przez uczennice na rzecz Tow. Osad Rolnych i Przytułków Rzemieślniczych w Studzieńcu; wspierała finansowo Towarzystwo i była jego członkiem honorowym. Współinicjowała założenie w r. 1882 Schronienia dla Nauczycielek, była długoletnim członkiem zarządu, a następnie honorową przewodniczącą Tow. Opieki nad tym schroniskiem. Ofiarowała dużą sumę na budowę schroniska w Zielonce koło Warszawy. Współdziałała z Cecylią Zyberk-Plater w organizacji szkoły rękodzielniczej w Warszawie i żeńskiej szkoły gospodarczej w Chyliczkach koło Warszawy. Wspierała materialnie w końcu XIX i w początkach XX w. „Przegląd Pedagogiczny”, a także nielegalne wydawnictwa oświatowe, drukowane przez Koło Kobiet Oświaty Ludowej. Wraz z bratową Julią Sikorską (zob.), była w l. 1892–5 opiekunką V szwalni Warszawskiego Tow. Dobroczynności. W okresie rewolucji 1905–7 była współorganizatorką Koła Przełożonych Szkół Warszawskich, utworzonego dla wspólnych działań w walce o szkołę polską. Aktem z 7 VIII 1918 S. przekazała Min. WRiOP swą szkołę wraz z całym wyposażeniem i pomocami naukowymi. Szkoła została wówczas przeniesiona do nowego lokalu przy Al. Ujazdowskich 40 i otrzymała nazwę im. Królowej Jadwigi. S. pozostała jej dyrektorką od spraw wychowawczych i przewodniczącą komisji egzaminacyjnej do r. 1927. Obchodziła trzy jubileusze: w r. 1899 na 25-lecie szkoły, w r. 1918 w związku z 44-leciem prowadzenia szkoły i przekazania jej państwu oraz w r. 1924 na 50-lecie szkoły. Na ostatnim z tych jubileuszy powstało, istniejące do dziś, koło absolwentek szkoły S-iej. S. «robiła wrażenie osoby oschłej, stanowczej, bezwzględnej», uczennice «bały się jej panicznie». W istocie pozostała «żarliwą romantyczką, oddaną bez reszty swej szkole; umiała przy tym uszanować odwagę i przekonania wychowanek» (Jadwiga Zanowa). Zamieszczała w prasie warszawskiej nieliczne noty i wypowiedzi, m. in. w „Tygodniku Ilustrowanym” (1883 nr 49) i w „Rzeczpospolitej” (1925 nr 150). Znaczną część swego mienia rozdała S. ubogim i potrzebującym, zwłaszcza swym dawnym uczennicom i nauczycielkom. Dn. 1 VI 1927 przeszła na emeryturę. Zmarła 20 XII 1927 w Warszawie i pochowana została na cmentarzu Powązkowskim. Odznaczona była Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta.

Księgozbiór S-iej, liczący ok. 800 tomów, otrzymała w r. 1928 Biblioteka Publiczna w Warszawie (której w okresie jej tworzenia w l. 1907–10 S. ofiarowała kilkadziesiąt książek).

W powieści Zofii Urbanowskiej „Księżniczka” (Kr. 1886) jedną z bohaterek jest Wanda Redlicz, wzorowana na postaci S-iej.

S. rodziny nie założyła.

 

Bibliogr. Warszawy, III–V; Encyklopedia Warszawy, W. 1994; Cmentarz Powązkowski w Warszawie, W. 1984; Zagórowski, Spis nauczycieli, I–II; – Gazeta Rodzinna 1935–1955, Kr. 1955 s. 40–1, Kr. 1957 s. 21–2, 135–7; Jadwiga Sikorska, „Tyg. Ilustr.” 1899 nr 36 s. 699 (fot.); Kopczewska A., Ś.p. Jadwiga Sikorska, „Przegl. Pedagog.” R. 47: 1928 s. 16–17; Król S., 101 kobiet polskich, W. 1988 s. 208–12; Kuczalska H., Jadwiga Sikorska, „Kur. Warsz.” 1899 nr 243 s. 2–3; Kuźmiński B., Pierwsza żeńska […] Szkoła im. Królowej Jadwigi w Warszawie, W. 1982; Męczkowska T., Nad mogiłą śp. Jadwigi Sikorskiej, „Kobieta Współcz.” 1928 nr 2 s. 5–6; Niklewska J., Prywatne szkoły średnie w Warszawie 1905–1915, W. 1987; S. Sz., Z życia Śp. Jadwigi Sikorskiej, „Kobieta Współcz.” 1928 nr 2 s. 5 (fot.); Szkoła Jadwigi Sikorskiej w Warszawie, W. 1927; Urbanowska Z., Jadwiga Sikorska, „Tyg. Ilustr.” 1925 nr 3 s. 56–7 (fot); Żurawicka J., Jadwiga Sikorska przełożona pensji warszawskiej, „Kultura i Społeczeństwo” 1978 nr 3 s. 147–61; – Klemensiewiczowa J., Przebojem ku wiedzy, W. 1961; Lelewiczowa M., Ogród mego dzieciństwa, „Stolica” 1977 nr 12; Nasza walka o szkołę pol., II; Prus B., Kroniki, W. 1954 III; „Rocznik Tow. Osad Rolnych i Przytułków Rzemieślniczych” 1879 s. XI; toż za l. 1880–90; Spraw. Schronisk Nauczycielek w Warszawie za r. 1900 s. 3; toż za l. 1901–3; Spraw. Warszawskiego Tow. Dobroczynności za r. 1892 s. 76; toż za l. 1893–5; Zanowa J., W służbie oświaty. Pamiętnik z lat 1900–1946, Wr. 1961; – „Bibl. Warsz.” 1899 t. 3 nr 9 s. 576–7; „Bluszcz” 1899 nr 37 s. 289–91, 1918 nr 37 s. 276, nr 43 s. 332, 1924 nr 50; „Godz. Pol.” 1918 nr 288a s. 3; J. Jaworskiego Kalendarz Polski 1875 s. 1; „Kron. Rodzinna” 1899 nr 18 s. 606; „Kur. Pol.” 1918 nr 216 s. 2; „Kur. Warsz.” 1899 nr 244 s. 5, 1918 nr 249 wyd. por. s. 2–3, 1924 nr 349 Niedzielny Dod. Ilustr. s. 4 (fot), 1927 nr 307 wyd. wieczorne s. 7; „Niwa” 1874 t. 6 s. 157; „Niwa Pol.” 1899 nr 39 s. 631; „Nowa Gaz.” 1918 nr 390 s. 1; „Przyjaciel Dzieci” 1899 nr 38 s. 448; „Świat” 1918 nr 43 s. 5 (fot.), 1924 nr 50 s. 25 (fot.); „Wędrowiec” 1899 nr 35 s. 691 (fot.); „Wieczory Rodzinne” 1899 nr 36 s. 286; „Życie Warszawy” 1948 nr 142 s. 6; – B. Narod.: rkp. III 2734, II 2735, II 2976, IV 2979, II 6380; B. Ossol.: rkp. 12000/III; B. Publ. w W.: rkp. A.228, A.380; – Mater. Red. PSB: Materiały biogr. oprac. przez Zofię Urbanowską.

Stanisław Konarski

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stanisław Marusarz

1913-06-18 - 1993-10-29
narciarz
 

Dezydery Adam Chłapowski

1788-05-23 - 1879-03-27
generał polski
 

Julian Leopold Ochorowicz

1850-02-23 - 1917-05-01
psycholog
 

Józef Kenig (Koenig, König)

1821-02-16 - 1900-03-13
publicysta
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

John Sobieski

1842-09-10 - 1927-11-12
uczestnik wojny secesyjnej
 

Józef Stecki

1820-03-08 - 1880-08-10
ksiądz rzymskokatolicki
 

Franciszek Krajowski

1861-09-30 - 1932-11-22
generał dywizji WP
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.