INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jakub Plezia     

Jakub Plezia  

 
 
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Plezia Jakub (1885–1941), filolog klasyczny, profesor gimnazjalny, działacz społeczny. Ur. 9 VII we wsi Okonin, pow. ropczycki, w wielodzietnej rodzinie chłopskiej, był synem Michała i Anieli z Zakrzewskich, Uczył się w l. 1899–1906 w gimnazjum I klasycznym w Tarnowie. Następnie w l. 1906–12 studiował na UJ w Krakowie filologię klasyczną, filozofię ścisłą oraz filologię polską. Jako początkujący nauczyciel (tzw. suplent) w r. 1911/12 rozpoczął działalność w ruchu harcerskim. Po przerwie wojennej 1914–18 złożył 20 II 1919 egzamin nauczycielski z filologii klasycznej jako przedmiotu głównego i z języka polskiego jako przedmiotu pobocznego. W l. 1914–18 służył w armii austriackiej w stopniu podporucznika i porucznika, zrazu w 56 (wadowickim) p. piechoty, z którym wziął udział w bitwie pod Gorlicami 2 V 1915. W czerwcu t. r. podczas walk ofensywnych został w okolicach Jarosławia ranny i wyszedł ze służby liniowej. W r. 1917 otrzymał ze względu na znajomość kilku języków obcych przydział do biura szyfrowego w charakterze deszyfranta. Pełnił tę funkcję od lipca t. r. do lipca 1918 na froncie wschodnim (Radio-gruppe 3) m.in. w Odessie, a od lipca 1918 do początku listopada t. r. na froncie włoskim (Radiofrontleitung Austro-West) w Bolzano. Dn. 11 XI 1918 przeszedł do służby w WP, a przydzielony do Polskiej Komisji Likwidacyjnej w Krakowie (przekształconej w końcu stycznia 1919 w Komisję Rządzącą) pracował w niej do końca marca 1919, po czym zwolniony został ze służby czynnej. W kwietniu 1919 złożył władzom wojskowym memoriał pt. Szyfr a radiotelegraf. Po przejściowym zatrudnieniu w Biurze Prasowym Generalnego Delegata Rządu w Krakowie w pierwszym półr. 1919 i krótkiej pracy nauczycielskiej powołany został ponownie do wojska i od 23 VII 1920 pracował w stopniu porucznika w Naczelnym Dowództwie, Oddział II, Biuro Szyfrowe; 28 X 1921 zwolniony został do rezerwy w stopniu kapitana. Wróciwszy do działalności pedagogicznej P. uczył głównie języka łacińskiego oraz propedeutyki filozofii w IV Państw. Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Krakowie. Tytuł profesora otrzymał w r. 1929. W l. 1922 do 1924 był przydzielony do Kuratorium Okręgu Szkolnego Krakowskiego w charakterze referenta w wydziale szkolnictwa średniego ogólnokształcącego. Uczył także w prywatnym gimnazjum żeńskim im. Heleny Kaplińskiej. Dn. 1 X 1932 przeniesiony został do gimnazjum VI im. T. Kościuszki w Krakowie, gdzie pracował do wybuchu drugiej wojny światowej.

W l. 1922–7 P. był hufcowym Hufca Krakowskiego Związku Harcerstwa Polskiego, a w l. 1933–9 członkiem Komendy Chorągwi Harcerzy w Krakowie na stanowisku kierownika Wydziału Osobowego, a później skarbnika. Dn. 10 III 1939 mianowany został harcmistrzem. Był też w l. 1924–8 wizytatorem obozów letnich Przysposobienia Wojskowego z ramienia Kuratorium krakowskiego i nauczycielem-wychowawcą w tychże obozach (Rytro, Maków Podhalański, Jordanów). Działał w Tow. Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych (TNSW), na początku lat trzydziestych został sekretarzem Okręgu (przy Zenonie Klemensiewiczu jako przewodniczącym) i funkcje te pełnił do wybuchu drugiej wojny. Brał udział w pracach Krakowskiego Tow. Kolonii Wakacyjnych dla uczniów szkół średnich (kolonia w Porębie Wielkiej), m. in. jako członek zarządu. Politycznie zbliżony był do Polskiego Stronnictwa Ludowego – «Piast», a następnie do Stronnictwa Ludowego. W latach dwudziestych należał do Koła Inteligencji Ludowej, ale w latach trzydziestych czynnego udziału w życiu politycznym nie brał.

Po wybuchu drugiej wojny światowej i po powrocie (z końcem września 1939) z ewakuacji P. pracował nadal w szkolnictwie. Przypadkiem uniknął aresztowań w dn. 11 XI 1939, które dotknęły nauczycielstwo krakowskie. Następnie uczył w Miejskim Gimnazjum Kupieckim w Krakowie. Współdziałał w pracach Miejskiej Rady Opiekuńczej w sekcji pomocy dla pracowników publiczno-prawnych i zawodów wolnych. Uczestniczył w konspiracyjnych naradach nauczycielstwa krakowskiego, na których opracowywano plany nowej organizacji szkolnictwa w Polsce powojennej. Z początkiem r. 1941 powołany został do służby wojskowej w Związku Walki Zbrojnej i otrzymał od razu przydział do Biura Szyfrowego. Na podstawie dostarczanych mu materiałów składających się z przejmowanych depesz niemieckich pracował nad wykryciem klucza do nich. Aresztowany 9 IV t. r. przez gestapo, likwidujące wówczas działaczy ruchu harcerskiego, a nie wiedzące o jego funkcjach wojskowych, uwięziony został na Montelupich w Krakowie, a w połowie lipca t. r. zesłany do obozu w Oświęcimiu, gdzie zmarł 30 IX 1941.

Żonaty od 2 VIII 1914 z Zofią ze Zbrożków (1885–1970), P. miał jednego syna Mariana (ur. 1917), filologa klasycznego, profesora PAN.

 

Rocznik oficerski, W. 1923; Zagórowski, Spis nauczycieli, I–II; – Materiały do dziejów oświaty w okresie okupacji hitlerowskiej (1939–1945) na terenie dystryktu krakowskiego, Cz. 3., „Roczn. Kom. Nauk Pedagog.” [T.] 4: 1964; toż, Cz. 5, tamże [T.] 8: 1968; – Wroński T., Kronika okupowanego Krakowa, Kr. 1974; – Arch. UJ: Papiery P-i (wśród nich memoriał pt. Szyfr a radiotelegraf oraz fragmenty uwag nad planowaną reformą szkolnictwa z r. ok. 1930 i z r. 1939), złożone przez rodzinę; – Artykuł opracowano na podstawie życiorysu dostarczonego przez syna Mariana Plezię.

Red.

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.