INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jakub Sepieński h. Nowina  

 
 
brak danych - po 15 maja 1464 a przed 24 października 1465
Biogram został opublikowany w latach 1995-1996 w XXXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

Kliknij, aby edytować tekst...

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sepieński Jakub (Jakusz) h. Nowina (zm. 1464/65), sędzia ziemski poznański. Pochodził z rodziny piszącej się z Sepna w pow. kościańskim (paraf. Konojad), gdzie posiadała ona tylko część wsi. Był bratem Mikołaja (zob.), a najpewniej także Wincentego i Dziersława. Ich ojcem mógł być Wawrzyniec, występujący w początkach XV w. jako żupca sądowy (zastępca sędziego) w różnych powiatach wielkopolskich; wszyscy bowiem bracia (oprócz Wincentego) również pełnili później podobne funkcje. W Sepnie występował też w r. 1420 Jakusz, syn Budziwoja, lecz nie był on chyba identyczny z S-m.

S. występuje w źródłach od r. 1409. Prowadził sporadycznie procesy z bliskimi krewnymi. Wyraźnie pozostawał w cieniu brata Mikołaja. Jemu też zawdzięczał początki kariery. Gdy Mikołaj został sędzią poznańskim, uczynił S-ego swym żupcą, zarówno w Poznaniu jak i Kościanie (1426–30). S. zastępował też często nieobecnego brata w procesach sądowych, a po jego śmierci był opiekunem jego dzieci (1432). Mimo śmierci brata S. utrzymywał się w gronie wiceurzędników sądowych. W r. 1432 należał do reprezentantów woj. poznańskiego, którzy zobowiązali się wybrać po śmierci Jagiełły jego syna na króla. W r. 1435 powierzono S-emu (w czasie wakansu na starostwie, z nominacji opiekadlników Wielkopolski) burgrabiostwo kościańskie, w r. 1449 był zaś krótko zastępcą woj. Łukasza Górki w Kościanie. W r. 1451 został sędzią ziemskim poznańskim. W literaturze często pełnienie tego urzędu przypisuje się błędnie bratankowi i imiennikowi S-ego, Jakubowi Sepieńskiemu z Mchów (bratu Jana), który jest jednak w tym czasie poświadczony jako żupca w Poznaniu i Kościanie (1459). Jako sędzia S. stosunkowo często zasiadał osobiście na roczkach sądowych, zwłaszcza w Kościanie (w Poznaniu w zasadzie tylko na rokach wielkich z udziałem króla). Nieznani są też z większości lat urzędowania S-ego jego zastępcy – może w ogóle ich nie mianował. Jego działalność nie wykraczała poza granice własnej ziemi. Jedynie w r. 1457 powierzono mu przekazanie pieniędzy zebranych w Wielkopolsce na wykup Malborka z rąk krzyżackich zaciężnych.

Zapewne dzięki dochodom sądowym S. próbował pomnażać majątek. W r. 1428 miał już części w Sepnie (drugą część tej wsi mieli potomkowie jego brata Wincentego), Raszkowie i Szczepowicach. W r. 1429 wraz z bratem Mikołajem ufundował altarię w kościele w Śremie. Od r. 1443 występował jako dziedzic Wolsztyna, lecz nie wiadomo jaką drogą wszedł w posiadanie tego miasta. Nie należał jednak wciąż do majątkowej elity, jak świadczy o tym choćby oprawienie żonie w r. 1445 tylko 80 grz. posagu. Trapiły go długi; musiał pożyczać na bardzo wysoki procent i jednego z molestujących go wierzycieli pozwał nawet do konsystorza o uprawianie lichwy. S. zmarł po 15 V 1464 a przed 24 X 1465, kiedy to sędzią ziemskim poznańskim był już Ścibor Chełmski z Ponieca.

Pierwszą żoną S-ego była Katarzyna (wymieniona w aktach ziemskich poznańskich w l. 1427, 1428), pasierbica Dobrogosta z Sierakowa, a siostra Jadwigi, żony Blizbora z Karśnic, drugą zaś nie znanego pochodzenia Jadwiga (1445). Nie wiadomo, z której z nich narodził się jedyny znany potomek S-ego, Andrzej, piszący się przeważnie z Wolsztyna i używający niekiedy przydomka Sędzic.

 

Gąsiorowski, Urzędnicy wpol.; Urzędnicy, I/1; – Biskup, Trzynastoletnia wojna, s. 484; Cieplucha Z., Z przeszłości ziemi kościańskiej, Kościan 1930 s. 261; Gąsiorowski, Urzędnicy zarządu lokalnego; Kozierowski S., Ród Nowinów, „Roczn. Tow. Przyj. Nauk Pozn.” T. 40: 1914 s. 33–6; – Acta capitulorum, II nr 1293; Die ältesten grosspolnischen Grodbücher, Hrsg. v. J. Lekszycki, Leipzig 1889 II nr 2763; Długosz, Historia, XIV 243: Kod. Wpol., IX nr 1289 (pieczęć 24); Kod. Wpol., S. Nowa. Z. 1 nr 244, 247; Wielkopolskie roty sądowe XIV–XV wieku. Wr. 1967 I nr 432; – AP w P.: księgi Poznań Gr. 2 k. 90, Poznań Z. 17 k. 74v., 76v., 132v., 181, 182, 271, 285v., Poznań Z. 18 k. 6, Kościan Z. 3 k. 125, Kościan Z. 12 k. 234, 259, 316–317, 435, 562, Kościan Z. 13 k. 448v., 466a, Kościan Z. 14 k. 131v., 222v., 223v., 289, Kościan Z. 15 k. 114, 272–273; Arch. Archidiec. w P.: Acta episcopalia II k. 36v., 55v.–56; – IH PAN w P.: Kartoteka Słown. Hist.-Geogr. Wpol.

Tomasz Jurek

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Mikołaj Sepieński h. Nowina

2 poł. XIV - ok. 1432 dworzanin
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.