INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Frezer  

 
 
2 poł. XVII w. - po 1744
Biogram został opublikowany w latach 1948-1958 w VII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Frezer Jan, sekretarz Konfederacji Tarnogrodzkiej, pochodził z rodziny niegdyś niemieckiej h. Alabanda, która otrzymała indygenat w r. 1609, a osiadła w okolicy Wieliczki. Pisali się Frezerowie »z Szczegłowa« (Szczygłowa) i miewali udział w administracji salin oraz w zarządzie Wawelu jako burgrabiowie zamkowi. O związkach rodzinnych Jana nic pewnego nie wiadomo, a z całej jego działalności publicznej zasługuje na uwagę tylko sensacyjna rola w zamieszkach r. 1715–17. Przypuszczalnie ojcem jego był Franciszek, który jako burgrabia krakowski położył podpis pod konfederacją kapturową w Proszowicach 27 VII 1696, a potem sprawował czynności komornika graniczn. i podpiska grodzkiego. Podczas wielkiej wojny północnej, «detestando dethronisationem«, jakiej domagał się od Polaków Karol XII, starszy Fr. 27 II 1703 przystąpił do konfederacji krakowskich regalistów. Tym dziwniej kontrastuje z lojalnością Franciszka późniejszy ryzykowny wyskok Jana. Widocznie związał się on już dawniej z rezydującym w Oławie, a niedawno (1704–6) więzionym na Königsteinie Jakubem Sobieskim, bo wziął udział najpierw w konfederacji proszowskiej malkontentów (pod M. Rybińskim, 16 X 1715), potem został sekretarzem Generalności tarnogrodzkiej (26 XI), a na wiosnę 1716, kiedy Sasi mocno cisnęli konfederatów, odbył z Romanowskim, podkomorzym chełmskim, misję do cara Piotra i wobec niego wystąpił w Gdańsku z gwałtownym oskarżeniem Augusta II o intrygi zarówno przeciw polskiej wolności jak przeciw rosyjskiemu sprzymierzeńcowi. Powtórzył te zarzuty w Lublinie wobec posła Grzegorza Dołhorukiego (w czerwcu) sprawującego mediację między królem i narodem; teraz wyraźnie podsuwał myśl detronizacji Sasa na rzecz królewicza Jakuba. Nie wiadomo, czy działał z polecenia frakcji szwedzkiej, czy całej Generalności; bądź co bądź sytuacja była taka, że marsz. St. Ledóchowski wyparł się insynuacyj F-a, po czym ów, przyciśnięty o dowody, zrezygnował z sekretarstwa w związku. Układy 3 XI 1716 i ustawy Sejmu Niemego 1 II 1717 podpisał jako sekretarz nie on, lecz A. S. Stecki. Zdaje się, że i tytuły burgrabiego, komornika, pisarza grodzkiego jeżeli rzeczywiście piastował, to niedługo; skompromitowany na obie strony, ledwo się mógł docisnąć do odszkodowania za straty poniesione wśród zawieruchy wojennej. Nie był wybierany na fukcje poselskie w konkurencji z elitą Wielopolskich, Lanckorońskich, Dembińskich itd. Dopiero po latach kilkunastu udał mu się nowy awans życiowy. W ll. 1728–32 jest sekretarzem królewskim tytularnym, gospodaruje na Klimontowie i Niwkach; we wrześniu 1733 dość niespodzianie znalazł się wśród stronników saskich na Pradze i nie tylko oddał głos za Augustem III, ale został deputowanym »ad pacta conventa« konsyliarzem i sekretarzem konfederacji generalnej przy marszałku Ant. Ponińskim, która Wettyńczyka wbrew większości narodu z obcą przemocą utwierdziła na tronie. Podpisał (i przypuszczalnie zredagował) sancita 24 I i 9 XI 1735 przeciw »spiskom« i »kupom swawolnym«. Złożył tę funkcję na sejmie pacyfikacyjnym 1736 r., wrócił do burgrabstwa i żył jeszcze w 1744.

 

Boniecki, V 322; Dzieje Polski za Augusta II »Otwinowskiego« 260, 270, 295–6; Dziennik konf. tarnogrodzkiej 231; Sołowjew, Istoria Rossii IV 126–7; Lauda i inne akta grodzkie i ziemskie w Arch. Państw. w Kr.; Teki Ulanowskiego w zbiorach Kom. Hist. PAU.

Władysław Konopczyński

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.