INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan h. Sulima Oporowski  

 
 
ok. 1435 - 1494-02-07
 
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Oporowski Jan h. Sulima (ok. 1435–1494), wojewoda brzeski kujawski. Był drugim synem woj. łęczyckiego Piotra (zob.) i nie znanej z imienia Chrząstowskiej. Po ojcu O. i jego bracia: Andrzej, w przyszłości bp kujawski (zob.), i Mikołaj, kaszt. kruszwicki, odziedziczyli nie tylko obszerne dobra w ziemi łęczyckiej, lecz także starostwo kruszwickie i cło brzeskie, trzymane prawem zastawu od króla. Związane z tym urzędowe funkcje starościńskie pełnił raczej sam O. Karierę urzędniczą zaczął od stanowiska pisarza ziemi łęczyckiej (1463). Na sejmie piotrkowskim w listopadzie 1470 występował już jako kasztelan brzeziński (po stryju, Mikołaju z Miłonic). Między r. 1473 a r. 1475 przeszedł z łęczyckiej do kujawskiej hierarchii ziemskiej, na stanowisko kasztelana brzeskiego (pozostawiając swój dotychczasowy urząd bratu Mikołajowi). Kolejnym awansem O-ego stało się województwo inowrocławskie (1480), a niebawem województwo brzeskie (1484), najwyższa świecka godność na Kujawach. W l. 1482–6 był równocześnie starostą inowrocławskim.

Wobec ustabilizowanej sytuacji politycznej Królestwa po drugim pokoju toruńskim działalność publiczna O-ego sprowadzała się przede wszystkim do regularnej obecności na sejmach koronnych i sejmikach ziemskich. W r. 1479 otrzymał od Kazimierza Jagiellończyka «pro serviciis» 60 grzywien na trzech wsiach w pow. przemyskim; podstawą tego był zapewne udział O-ego w pruskiej «wojnie księżej», ponieważ podobne nadania otrzymali wówczas dwaj inni dygnitarze kujawscy (brat rodzony i brat stryjeczny O-ego) oraz dwaj z Prus Królewskich. W sprawach tej ostatniej prowincji O. występował często z polecenia króla. Świadczył on na malborskim przywileju Kazimierza (1476), nadającym całej tamtejszej szlachcie prawo chełmińskie; był jednym z królewskich rozjemców w sporach między Prusami Królewskimi a Zakonnymi (1488, 1491), między starostą a wojewodą malborskim (1492) oraz posłem królewskim na zjazd Stanów Pruskich w Grudziądzu (1491). W r. 1493 na wniosek O-ego i woj. inowrocławskiego Macieja ze Służewa (stryjecznego brata O-ego) król Jan Olbracht zarządził kasowanie zapisów w kujawskich księgach sądowych po trzech latach i sześciu tygodniach wg zwyczaju ziem wielkopolskich, z wyjątkiem zapisów o prawie wykupu. O. został egzekutorem testamentu i głównym spadkobiercą ruchomości zmarłego w r. 1483 brata Andrzeja, bpa kujawskiego. Wśród postanowień testamentu znalazł się również legat dla króla, z prośbą o dalsze obdarzanie względami O-ego i jego rodziny. Udział biskupa w starostwie kruszwickim podzielili następnie między siebie w r. 1485 O. i jego synowiec po bracie Mikołaju, Andrzej, w przyszłości kaszt. brzeski kujawski (zob.). Zwłoka O-ego w wyasygnowaniu przewidzianych wspomnianym testamentem 1000 fl. na fundację kaplicy i ołtarza w katedrze włocławskiej wywołała interwencję kapituły; ostatecznie O. podjął tę fundację (1489), uzyskując na ten cel również pomoc króla (10 grzywien rocznego czynszu).

O. ożenił się z Zofią, córką kaszt. przemyskiego Dobiesława Odrowąża (zob.). W r. 1485 przeprowadziła ona podział ojcowizny z młodszą siostrą Katarzyną, obejmujący również zastawy królewszczyzn na Rusi Czerwonej. Zastawy owe zostały objęte konfiskatą w r. 1490, na skutek zaniedbania przez Zofię obowiązku wystawienia zbrojnych na wyprawy przeciwko Turkom i Tatarom, ale później zostały jej przywrócone. O. zmarł 7 II 1494, żona jego między r. 1490 a 1498. Z małżeństwa tego pochodziło trzech synów: Jan, woj. inowrocławski (zob.), Andrzej, kanonik włocławski, oraz Feliks Jan. Znamy również cztery córki O-ego: Elżbietę, zamężną za Janem Kościeleckim, kaszt. kruszwickim, późniejszym woj. inowrocławskim (zob.), zmarłą wkrótce po ślubie, Petronelę, zamężną za star. nakielskim Janem z Danaborza h. Topór (Pałuka), Zofię, za Feliksem Sierpskim z Golczewa, podkomorzym płockim, oraz Helenę, mniszkę w Strzelnie.

 

Dworzaczek, 109, 114; Fedorowicz, Dostojnicy i urzędnicy; Uruski, XII 365–6; – Fijałek J., Polonia apud Italos scholastica, Saec. XV, Kr. 1900 I 57; Górski, Starostwie malborscy; Papée F., Jan Olbracht, Kr. 1936; – Acta capitulorum, I–III; Acten der Ständetage Preussens, Königlichen Anteils (Westpreussen), Hrsg. v. F. Thunert, Danzig 1896 I; Akta grodz. i ziem., III–IV, VII, IX, XV; Akta Stanów Prus Król., I–III; Cod. epist. saec. XV, I–III; Cod. Pol., I–II; Cod. Regni Pol. et M. Duc. Lit., IV 137; Engel B., Die mittelalterlichen Siegel der Fürsten, der Geistlichkeit und des polnischen Adels im Thorner Rathsarchive, Danzig 1902 s. 17; Kod. m. Kr., I 191, 205; Materiały archiwalne wyjęte głównie z Metryki Litewskiej od 1348 do 1607 r., Wyd. A. Prochaska, Lw. 1890 nr 210; Matricularum summ., I–III; Mon. Pol. Hist., V 725; Najdawniejszy układ systematyczny prawa polskiego z XV wieku, Oprac. B. Ulanowski, Arch. Kom. Prawn., Kr. 1895 V 118; Pawiński A., Sejmiki ziemskie, W. 1895 dod. 29, 45, 87; Regesta historico-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum 1198–1525, Hrsg. v. E. Joachim, W. Hubatsch, Göttingen 1948–50 I vol. 2; Średniowieczne zapiski heraldyczne łęczyckie, Wyd. T. Piotrowski, Z. Wdowiszewski, „Mies. Herald.” R. 14: 1935 nr 41; Teki Pawińskiego, II; Zbiór dok. m. Płocka, I 218.

Janusz Bieniak

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Mikołaj Kopernik

1473-02-19 - 1543-05-21
astronom
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Sołtan

brak danych - 1521
biskup prawosławny
 
 

Piotr Dunin z Prawkowic

około 1415 - po 19.02.1484
dowódca wojskowy
 

Grzegorz z Sanoka

około 1407 - 1477-01-29
arcybiskup lwowski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.