INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Kmita  

 
 
XV w. - między 1458 a 1460
 
Biogram został opublikowany w latach 1967-1968 w XIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 
Kmita Jan (Sobieński, zwany Noskiem) h. Szreniawa (zm. między 1458 a 1460), kasztelan przemyski i lwowski. Był synem Mikołaja Kmity, kasztelana przemyskiego, i jego drugiej żony Małgorzaty Michałowskiej, kasztelanki krakowskiej, bratem Dobiesława. Występuje w źródłach w r. 1438 na rokach sądowych w Sanoku, u boku ojca dopuszczony, jak świadczą dalsze wzmianki źródłowe z tego okresu, do wspólnego zarządzania i gospodarowania potężnym już wtedy latyfundium Kmitów-Sobieńskich w ziemi sanockiej. W r. 1439 znalazł się K. obok swego krewnego Mikołaja Kmity w obozie Spytka z Melsztyna pod Grotnikami, podpisawszy akt jego konfederacji. Przynależność K-y i w ogóle Kmitów do obozu reform, młodych (iuniorów) zwolenników ruchu husyckiego, a następnie dworskiego stronnictwa królowej Zofii, była podyktowana prawdopodobnie m. in. rywalizacją o ziemie ruskie z Odrowążami-Sprowskimi, związanymi ściśle z ugrupowaniem oligarchicznym Oleśnickiego, przeciwko któremu iuniorzy walczyli; w każdym razie później, za Kazimierza Jagiellończyka, Kmitowie m. in. stanowili na tym terenie przeciwwagę w rozwoju magnackiej fortuny Sprowskich. Po klęsce grotnickiej iuniorów (3 V 1439 r.) w okresie rządów Oleśnickiego aż do objęcia władzy w Koronie przez Kazimierza Jagiellończyka, K. nie piastował żadnych godności. Występuje więc w źródłach z l. 1439–47 stale u boku ojca w sprawach majątkowych w ziemi sanockiej; stykał się ze skupionymi przy królowej Zofii byłymi konfederatami «husyckimi» i malkontentami dążącymi do przeprowadzenia zasadniczych reform w kraju w oparciu o rządy Jagiellonów. Szczególnie bliskie były kontakty K-y z Janem Kuropatwą z Łańcuchowa, podkomorzym lubelskim, Janem z Zagórzan, marszałkiem dworu królowej i kasztelanem zawichojskim, a później z Mikołajem Pieniążkiem z Witowic, starostą krakowskim, i in.
 
W okresie bezkrólewia 1444–7 Kmitowie, a w tym i K. popierali w całej rozciągłości program osadzenia na tronie polskim drugiego syna Jagiełły, Kazimierza. Po koronacji Kazimierza Jagiellończyka K. znalazł się od razu przy królu, zyskując po zmarłym ojcu godność kasztelana przemyskiego, poświadczoną źródłowo w r. 1448, a niedługo potem (1449) kasztelana lwowskiego. Latem 1448 r. jako kasztelan przemyski, towarzyszył K. królowi w objeździe Rusi i Podola, stając się z czasem jednym z głównych wykonawców polityki królewskiej na tym obszarze. W kwestii konfliktu między Koroną i Litwą o Wołyń i Podole, który w r. 1451 ujawnił się z całą ostrością, K. poparł stanowisko panów małopolskich. W sprawie tej, jako delegat Rusi i kasztelan lwowski, wziął udział w sejmiku prowincjonalnym Małopolski w lutym 1451 r. i uchwały jego co do przyłączenia tych ziem do Korony «ustnie oraz na piśmie» przekazywał w marcu t. r. na zjeździe panów ruskich we Lwowie. W tym czasie też zetknął się K. ze sprawą obrony Rusi i Podola przed najazdami tatarskimi i mołdawskimi. W związku z tym w czerwcu 1452 r. przybył do Krakowa; wtedy poręczył, z innymi dostojnikami koronnymi, za króla Żydowi Nastkowi, celnikowi lwowskiemu, nie znane bliżej pożyczone sumy. W r. 1453 w sierpniu znalazł się w składzie poselstwa do Mołdawii, które we wrześniu t. r. odebrało homagium od wojewody mołdawskiego Aleksandra i zapewnienie, iż jest on gotów złożyć królowi polskiemu hołd osobiście w którymś z miast ruskich. Poselstwo to odbyło też rozmowy z kanclerzem Mołdawii Michałem i wypłaciło mu przeznaczoną przez króla pensję 100 zł, zabezpieczonych na dochodach z żup krakowskich i ruskich. K., zaangażowany w sprawy ruskie i obronę południowo-wschodnich granic korony, nie brał prawdopodobnie udziału w wojnie 13-letniej.
 
Ośrodkiem włości K-y był zamek Sobień, niedaleko Sanoka, Lesko oraz Bachórz i Bachórzec, ponadto dziesiątki wsi, całość tworząca swego rodzaju «państwo sobieńskie». W r. 1456 własność K-y na Bachórzu i Sobieniu została zakwestionowana przez bratanków Stanisława i Mikołaja Kmitów z Dubiecka. Spór załatwił K., zdaje się, przez rezygnację z Bachórza i Bachórzca, pozostając w posiadaniu zamku sobieńskiego, gdyż w rok później tytułował się «de Sobień, de Bachow et Stupnicza heres». Rozszerzył swe włości w ziemi przemyskiej (wieś Korytniki) oraz w zachodniej części ziemi sanockiej (Iwonicz). Przed r. 1449 zabezpieczył oprawę żonie Marcie z Bachowa (pochodzącej, jak się zdaje, z rodziny Wątróbków-Strzeleckich) na Bachórzu, a w r. 1458 na kilku innych wsiach i w sumach zapisanych na królewskich: Drozdowicach, Zagórzu i Turynce w ziemi przemyskiej. Pozostawił pięciu synów: Jana, Piotra, Mikołaja, Stanisława i Andrzeja, piszących się z Sobienia, oraz córkę Barbarę, żonę Jana Wojtyckiego, nie żyjącą już w r. 1469. Zmarł K. między 2 VI 1458 a 29 IV 1460.
 
 
Boniecki; Dworzaczek, Genealogia; Uruski; Fedorowicz, Dostojnicy i urzędnicy; Maleczyński K., Urzędnicy grodzcy i ziemscy lwowscy w l. 1350–1783, Lw. 1938, Zabytki Dziejowe, VI; – Kiryk F., Jakub z Dębna na tle wewnętrznej i zagranicznej polityki Kazimierza Jagiellończyka, Prace Kom. Nauk Hist. Oddz. Krak. PAN, Kr. 1967; Krasicki A., Nieco o Kmitach Sobieńskich, „Bibl. Ossol.” (Lw.) 1847 t. 2 s. 23; Prochaska A., Konfederacja Spytka z Melsztyna, Lw. 1887; – Akta grodz. i ziem., V, XI, XIII, XV, XVI; Cod. epist. saec. XV, I, II; Inventarium omnium et singulorum privilegiorum litterarum, diplomatum, scriptarum…, Wyd. E. Rykaczewski, Paryż 1862; Kod. Mpol., IV; Starod. Prawa Pol. Pomn., II nr 3486, 3607.
 
 
Feliks Kiryk
 
 
 
 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Wincenty Kot h. Doliwa

około 1395 - 1448-08-14
prymas Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Sołtan

brak danych - 1521
biskup prawosławny
 

Andrzej Odrowąż h. Odrowąż

brak danych - 1465-05-01
wojewoda
 

Grzegorz z Sanoka

około 1407 - 1477-01-29
arcybiskup lwowski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.