INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Nagurski h. Pobóg  

 
 
ok. 1760 - 1796 lub 1797
 
Biogram został opublikowany w 1977 r. w XXII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Nagurski (Nagórski, Nahorski) Jan h. Pobóg (ok. 1760–1796 lub 1797), poseł żmudzki na Sejm Czteroletni, generał-major Ks. Żmudzkiego w powstaniu kościuszkowskim. Był synem Jakuba, podkomorzego żmudzkiego, zamożnego dziedzica Kurtowian, odznaczonego w r. 1792 Orderem Orła Białego, i Marianny z Puzynów, bratem Kajetana (zob.). Ur. zapewne przed r. 1760, skoro go na sejmie 1782 r., posła żmudzkiego, wyznaczono na sędziego sejmowego (od 1 X 1783). W r. 1790 znów posłował ze Żmudzi, a 27 V 1791 został sędzią sejmowym. Mowy, które N. wygłaszał, pisał mu ponoć przyjaciel, szambelan Apolinary Morawski, gdyż N. był «z trudnością pisać i mówić publicznie zdolnym» (S. Morawski). Przyjęty 5 X 1791 do Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej prowadził za konstytucją agitację na Żmudzi, zwalczając przeciwne wpływy starosty żmudzkiego Antoniego Giełguda, zresztą od dawna politycznego przeciwnika rodziny Nagurskich. Wskutek wynikłej w czasie sejmików elekcyjnych rosieńskich w pocz. 1792 r. walki, między Giełgudem i N-m doszło nawet do pojedynku; z rozkazu króla godził ich potem bp wileński Ignacy Massalski. N. był chyba przede wszystkim żołnierzem, w styczniu 1791 miał stopień rotmistrza kawalerii narodowej wojsk W. Ks. Lit. Dn. 5 VI 1792 ojciec N-ego zobowiązał się wyposażyć stukonną chorągiew, na której czele chciał widzieć syna. N. zgłosił od siebie wystawienie jeszcze drugiej setki, ale prosił króla, by dalszy koszt utrzymania oddziału przejął skarb państwa (14 VI). N. znany był królowi «z determinacji i praktyki», gdyż go Stanisław August wymieniał w czerwcu 1792 jako jednego z dwóch oficerów, którzy zdolni byliby poruszyć całą Litwę, by nie czekając biernie na nadciągające wojska rosyjskie przystąpiła do ataku. Był też chyba dobrym organizatorem, skoro o przejście pod jego komendę starali się wolontariusze z innych oddziałów. Chorągiew fundacji swej rodziny (II bryg. lit.) zaciągał N. w Grodzieńskiem, podczas gdy ojciec skupywał broń w Mitawie. Zawczasu usiłował rotmistrz poruszyć Żmudź, śląc tam jeszcze z Wilna pisma i fundusze. Zanim jednak uniwersały jego dotarły do pow. szawelskiego, Rosjanie zajęli Żmudź. Zagrożony pochwyceniem N. w sierpniu był już w Lipsku i stamtąd błagał króla (18 VIII) o opiekę nad ojcem, rodziną i dewastowanym przez oddziały rosyjskie majątkiem. Król zdołał otrzymać w tym celu jakiś list polecający J. Bułhakowa do gen. M. Kreczetnikowa.

Wyjechawszy w jesieni 1792 z Lipska do Włoch, N. przebywał potem prawdopodobnie w Paryżu (notowany tam w kwietniu 1793). Po wybuchu insurekcji wileńskiej N. – przybyły zza granicy na wieść o powstaniu w czerwcu 1794 – objął dowództwo nad fundowanym przez brata Kajetana oddziałem kawalerii (1 p. konny Ks. Żmudzkiego); miał już wtedy tytuł generał-majora Ks. Żmudzkiego, potem dostał stopień pułkownika. Na czele swego pułku N. przybył w sierpniu do Kurlandii, po zdobyciu Lipawy przez tamtejszych powstańców. Dalsze jego losy nie są znane. Zmarł bezżennie, ponoć śmiercią samobójczą, w początkach 1797 lub u schyłku 1796 r.

 

Uruski, XII 11–12; Spis osób, które uczestniczyły w działaniach wojennych Kościuszki, P. 1894 s. 129; – Gembarzewski B., Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831, W. 1925 s. 18; Grodek A., Piotr Maleszewski (1767–1828) i jego nauka społeczna, W. 1936; Korzon T., Dzieje wojen i wojskowości w Polsce, Lw.–W.–Kr. 1923 III; tenże,Wewnętrzne dzieje, V–VI; Łoza, Hist. Orderu Orła Białego; Mościcki H., Dzieje porozbiorowe Litwy i Rusi, Wil. [b. r.] I; tenże, Generał Jasiński i powstanie kościuszkowskie, W. 1917; Skałkowski A., Towarzystwo Przyjaciół Konstytucji 3-go Maja, P. 1930 s. 11, 15, 30; Smoleński W., Konfederacja targowicka, Kr. 1903; tenże, Ostatni rok Sejmu Wielkiego, Kr. 1897; Wolański A., Wojna polsko-rosyjska 1792 r., P. 1922 II; – Akty powstania Kościuszki, I; Emigracja polska w latach 1795–1797, W. 1911; Kołłątaj H., Listy… pisane z emigracji w r. 1792, 1793 i 1794, P. 1872 s. 47; Morawski S., Kilka lat młodości mojej w Wilnie 1818–1825, W. 1959; Ogiński M., Pamiętniki o Polsce i Polakach, P. 1870 I 305, 315; Vol. leg., IX 3, 207, 250; – „Gaz. Narod. i Obca” 1792 nr 13, 32 i 49 (supl.); „Gaz. Narod. Wil.” 1794 nr 16; – AGAD: Arch. Radziwiłłów, dz. V nr 10205 a; B. Czart.: rkp. nr 734 s. 311, nr 928 s. 33–37.

Zofia Zielińska

 

 
 

Powiązane artykuły

 

Księstwo Warszawskie

Po pokonaniu – w grudniu 1805 roku – armii austriacko-rosyjskiej pod Austerlitz (Sławkowo na Morawach) cesarz Napoleon I zawarł pośpiesznie pokój z Austrią, rezygnując z kontynuowania......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Franciszek Wężyk

1785-10-07 - 1862-05-02
pisarz
 

Kazimierz Wojniakowski

1771 lub 1772 - 20.01 lub 20.12.1812
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jędrzej Kitowicz

1728-12-01 - 1804-04-03
pisarz historyczny
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.