INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Rozdrażewski h. Doliwa  

 
 
ok. 1595 - 1628-12-11
Biogram został opublikowany w latach 1989-1991 w XXXII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rozdrażewski (Rozrażewski) Jan h. Doliwa (ok. 1595–1628), krajczy królowej Konstancji, starosta odolanowski. Był synem kaszt. poznańskiego Jana (zob.) i Katarzyny z Potulickich.

Po rychłej śmierci ojca R. pozostawał pod opieką matki, która ok. r. 1603 poślubiła Ludwika Weihera. Nie chciała ona dopuścić do wpływu na wychowywanie dzieci i zarząd majątkiem wyznaczonych im przez ojca opiekunów, m. in. Aleksandra i Jana Rozdrażewskich. R. wychowany został w wyznaniu katolickim, być może uczył się w Kolegium Jezuitów w Kaliszu. Po śmierci matki w r. 1613 przystąpił – współdziałając z opiekunami – do obejmowania dóbr rodzinnych, przy czym doszło wówczas do długoletniego sporu z Weiherami o dobra koźmińskie, obciążone sumami na rzecz Weiherów, toteż ostatecznie R. musiał z dóbr tych zrezygnować.

W r. 1614 R. wyjechał do Włoch i bawiąc w Padwie wpisał się do albumu nacji polskiej tamtejszego uniwersytetu. W r. 1615 był w Rzymie, w drodze powrotnej do kraju w r. 1616 w towarzystwie woj. derpskiego Dadźboga Karnkowskiego i krajczego kor. Jerzego Zbaraskiego wpisał się ponownie do albumu padewskiego, wpłacając zarazem na rzecz uniwersytetu 10 talarów. Wkrótce został dworzaninem królewskim. Dn. 11 XII 1618 sprawował powierzoną mu 26 X legację na sejmik przedsejmowy w Środzie. Ok. r. 1619 ożenił się z Gryzeldą z Sobieskich, córką woj. lubelskiego Marka, wdową (od r. 1617) po D. Karnkowskim. Wniosła ona R-emu star. odolanowskie, na którym miała zapisane dożywocie przez pierwszego męża. W r. 1621 zaciągnął się R. na wyprawę chocimską jako rotmistrz 150-konnej roty husarskiej w pułku Stanisława Lubomirskiego, hetmana polnego kor. W czasie walk 2 i 9 IX zajmował ze swą chorągwią miejsce w prawym skrzydle pułku Lubomirskiego, 21 IX uczestniczył w wypadzie harcowników.

W r. 1622 został R. krajczym królowej Konstancji. Świadectwem jego powiązań z polityką dworu, a zwłaszcza królowej, wobec wojny w Cesarstwie może być okoliczność, iż na jego dworze przebywał w r. 1622 pułkownik lisowczyków Stanisław Stroynowski przed wyprawą nad Ren. Wybrany na grudniowym sejmiku w Środzie, posłował R. na sejm w r. 1623. Został na nim deputowany z izby poselskiej do komisji mającej zapobiegać «konfederacyi żołnierskiej i wszelakiej nawalnej domowej swywoli». T. r. podejmował w Krotoszynie króla powracającego z Prus Królewskich. W r. 1624 ponownie posłował ze Środy na sejm, a następnie 19 III był na nadzwycz. sejmiku średzkim, na którym uchwalono werbunek żołnierza powiatowego w celu obrony Wielkopolski przed przemarszami i rabunkami obcych wojsk; powołano go wówczas do rady wojennej województw wielkopolskich. W lipcu 1627, kiedy rozbite oddziały armii E. Mansfelda, wypierane ze Śląska, przebijały się przez Wielkopolskę do Marchii, bronił R. obleganego przez nie Odolanowa. Doznał wówczas poważnych strat, ponieważ zrabowano i zdewastowano jego włości w Kaliskiem, zagrożony był także Krotoszyn. T. r. posłował R. na sejm i wszedł do grona komisarzy, którzy mieli rozpatrywać spory na granicy ze Śląskiem. Także w r. 1628 powierzono mu w Środzie (5 VI) poselstwo na sejm oraz obrano szafarzem poboru obok woj. poznańskiego Stanisława Przyjemskiego.

Większość dóbr R-ego, stanowiących dziedzictwo po rodzicach, leżała w pow. pyzdrskim woj. kaliskiego. Były to m. in. miasto Krotoszyn z 4 wsiami, klucz kobiernicki (Kobierno oraz 5 innych wsi), klucz rozdrażewski (Rozdrażewo i 4 wsie), a także kilka innych wsi jak np. Borzęcino, Sośne, Wrotkowo, Wielawieś, Kaniewo, Kromolice i Uniesław. W r. 1613 kupił od Andrzeja Dobrzyckiego za 14 tys. złp. wieś Lgotę w pow. kaliskim, w którym – wg rejestru poborowego z l. 1618–20 – miał R. nadto 3 wsie (Jankowo, Orpiszewo, Świnkowo). Dziedziczył również dobra w woj. poznańskim (m. in. klucz gośliński) oraz na Kujawach – działy w Służewie i przynależnych doń wsiach. Z dokonanych przez Edwarda Opalińskiego obliczeń wynika, iż R. był dziedzicem 3 miast oraz ponad 60 wsi. Z dóbr domeny królewskiej trzymał do końca życia star. odolanowskie.

Gorliwy katolik, odebrał R. braciom czeskim w Krotoszynie nadane im przez ojca przywileje, ogłosił nową ordynację miejską, zakazującą im sprawowania urzędów miejskich. Dbał o uposażenie krotoszyńskiego kościoła paraf., którym od r. 1601 był wybudowany pierwotnie dla Jednoty murowany kościół p. wezw. Św. Jana Chrzciciela. W r. 1621 odnowił R. fundację nowej parafii, wyposażył też szpital dla ubogich. Mimo dbałości R-ego Krotoszyn znacznie zubożał. W r. 1624 średzki sejmik przedsejmowy zalecał posłom «przyczynić się», aby król zgodził się na zmniejszenie szosu z Krotoszyna w związku z wydatkami, jakie miasto poniosło «na bruki». R. zmarł 11 XII 1628 w wieku lat 33, pochowany został w kościele Jezuitów w Kaliszu.

Z małżeństwa z Gryzeldą z Sobieskich pozostawił dwóch synów: Krzysztofa, który zginął ok. r. 1638 w Niderlandach, i Jakuba Hieronima (zob.).

 

Estreicher; Żychliński, II; Święcki, Historyczne pamiątki, II; – Krotoski K., Dzieje miasta Krotoszyna, Krotoszyn 1930; Magnuszewski W., Kondotierska wyprawa nad Ren, „Odr. i Reform. w Pol.” T. 17: 1972 s. 117; Opaliński E., Elita władzy w województwach poznańskim i kaliskim za Zygmunta III, P. 1981 s. 29, 34, 40, 43, 47, 72; Szelągowski A., O ujście Wisły. Wielka wojna pruska, W. 1905 s. 173; – Akta sejmikowe woj. pozn., I; Arch. nacji pol. w uniw. padewskim, I; Pamiętnik o wyprawie chocimskiej w r. 1621, Zebrał Ż. Pauli, Kr. 1853 s. 6, 125, 138; Rejestr poborowy województwa kaliskiego 1618–1620, Wyd. A. J. Parczewski, W. 1879 s. 80, 81, 147, 156–8, 162, 169, 175; Starowolski, Monumenta Sarmatarum; Vol. leg., III 449, 550; – B. Kórn.: Materiały Włodzimierza Dworzaczka.

Dorota Żołądź

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Jan Rozdrażewski h. Doliwa

ok. 1543 - 1600-03-15 podkomorzy
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Ludwika Maria Gonzaga

1611-08-18 - 1667-05-10
królowa Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.