INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jan Rządkowski     
Biogram został opublikowany w latach 1991-1992 w XXXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.


 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rządkowski Jan (1860–1934), tytularny generał broni WP. Ur. 14 VII w Belsku w pow. grójeckim, był synem Wojciecha, ziemianina, i Rozalii z Ogrodnickich.

R. uczył się w gimnazjum realnym w Łowiczu. Po ukończeniu 6 kl. w r. 1880 wstąpił w sierpniu t. r. ochotniczo do armii rosyjskiej. Po okresie służby rekruckiej i wyszkolenia unitarnego w 71. Bielowskim pp na Lubelszczyźnie był od 1 IX 1881 słuchaczem Szkoły Junkrów w Warszawie jako starszy podoficer, ukończył ją w stopniu podchorążego i wrócił do macierzystego pułku. Dn. 22 VII 1885 awansował do stopnia podporucznika, 22 VII 1889 do stopnia porucznika, a 1 V 1900 do stopnia sztabskapitana. Jako młodszy oficer zarządzał kolejno: szpitalem pułkowym, szwalnią, magazynem broni, sprawami remontu koni, sprawami kwatermistrzowskimi, a także był kasjerem, referentem sądowym, kierownikiem wydz. mobilizacyjnego i adiutantem pułku. W dn. 1 V 1905 awansował do stopnia kapitana i objął dowództwo kompanii piechoty, 30 VII 1910 awansował na podpułkownika i został dowódcą batalionu piechoty, a 6 V 1914 uzyskał rangę pułkownika. W czasie wieloletniej służby ukończył w Warszawie specjalny kurs karabinów maszynowych (nie wiadomo kiedy).

Po wymarszu na front liniowych pododdziałów pułku w sierpniu 1914 pełnił R. obowiązki komendanta garnizonu do 15 XII t. r. Następnie przebywał na froncie jako dowódca batalionu, a czasowo pełnił także obowiązki dowódcy 71. Bielowskiego pp. W dn. 15 V 1915 objął dowództwo I Legionu Polskiego w Puławach po ppłk. Antonim Reuttcie. Dowodził Legionem Puławskim m. in. pod Michałowem i Ludwikoweni koło Iłży, Korczówką koło Łosic, Nurcem, gdzie odniósł kontuzję 19 VIII 1915, i Zelwą (10 IX 1915). Uczestniczył w zabiegach o zgodę cara Mikołaja II na rozbudowę polskich formacji wojskowych przy armii rosyjskiej. Dn. 1 XII 1915 objął dowództwo batalionu w Brygadzie Strzelców Polskich, od 8 II 1917 stał na czele brygady w Dyw. Strzelców Polskich. Od 21 VIII 1917 był zastępcą dowódcy 2. Dyw. Strzelców w I Korpusie Polskim gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego. Wzięty do niewoli przez wojsko sowieckie od 7 I do 15 IV 1918 przebywał w Piotrogrodzie, po czym uciekł z niewoli i wrócił do Bobrujska na poprzednie stanowisko.

Po rozbrojeniu I Korpusu Polskiego R. wrócił do kraju i reskryptem Rady Regencyjnej z 31 X 1918 został wcielony do WP. Z dn. 1 XI 1918 objął stanowisko dowódcy Piotrkowskiego Okręgu Wojskowego i 26. Okręgowego pp. W listopadzie 1918 brał udział w rozbrajaniu żołnierzy niemieckich w Kongresówce. Dn. 9 I 1919 został przeniesiony na stanowisko dowódcy Okręgu Generalnego Lublin, 1 XI 1919 awansował do stopnia generała podporucznika i 22 XI 1919 objął dowództwo 1. Dyw. Litewsko-Białoruskiej WP. Kierował w czasie wojny polsko-sowieckiej walkami pozycyjnymi nad górną Berezyną, wykazał się zręcznym dowodzeniem pod Leplem i Pysznem (14 V 1920), wyróżniał się także jako dowódca w bojach nad Niemnem oraz na przyczółku pod Małkinią i Brokiem (koniec lipca 1920). Następnie dowodził swoją dywizją w bojach pod Radzyminem (sierpień 1920) i podczas wielkiej bitwy nad Niemnem (wrzesień 1920). Uczestniczył w wyprawie gen. Lucjana Żeligowskiego na Wilno i 1 XI 1920 objął dowództwo korpusu w Wojskach Litwy Środkowej. Dn. 16 II 1921 został przeniesiony na stanowisko Dowódcy Okręgu Korpusu Łódź. Dn. 28 XII 1921 został mianowany generałem porucznikiem i przeniesiony w stan spoczynku, ale już 1 I 1922 powołano go na stanowisko przewodniczącego Oficerskiego Trybunału Orzekającego. Ostatecznie został przeniesiony w stan spoczynku jako tytularny generał broni. Po przejściu na emeryturę otrzymał w dzierżawę resztówkę z Domeny Państwowej we wsi gminnej Suchorzew w pow. jarocińskim. Działał w Kole Seniorów Legionu Młodych w Jarocinie. Ogłosił książki: Pierwszy Legion Puławski (od Pakosławia do Zelwy 19 V 1915 – 11 IX 1915) (W. 1925) i Żołnierz nieznany (W. 1925). W r. 1933 występował do Kapituły Orderu Virtuti Militari z prośbą o pomoc w uzyskaniu zapomogi finansowej Min. Spraw Wojskowych na zakup dzierżawionej ziemi. Zmarł 11 II 1934 w Suchorzewie i został pochowany na cmentarzu parafialnym. Był odznaczony m. in. rosyjskimi orderami Św. Stanisława 2 i 3 kl., Św. Włodzimierza 4 i 3 kl. z mieczami i wstęgą, Orężem Św. Jerzego, polskimi: Orderem Virtuti Militari 5 kl., Orderem Polonia Restituta 3 kl., Krzyżem Walecznych (czterokrotnie), Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Litwy Środkowej, a ponadto Krzyżem Komandorskim Legii Honorowej Republiki Francuskiej.

W małżeństwie z Katarzyną z Łozowskich R. dzieci nie miał.

 

Fot. w: CAW: sygn. 3520; – Enc. Wojsk., VII; Kryska-Karski, Żurakowski, Generałowie (fot.); Rocznik Oficerski, W. 1923, 1924, 1928; – Kozłowski E., Wrzosek M., Historia oręża polskiego 1795–1939, W. 1984; Pomarański S., Pierwsza wojna polska (1918–1920), W. 1920; Woszczyński B., Ministerstwo Spraw Wojskowych 1918–1921, W. 1972; Wrzosek M., Polski czyn zbrojny podczas pierwszej wojny światowej 1914–1918, W. 1990; tenże, Wojsko Polskie i operacje wojenne lat 1918–1921, Białystok 1988; – Piłsudski J., Pisma zbiorowe, W. 1938 VII; Romeyko M., Przed i po maju, W. 1983; – „Polska Zbrojna” 1934 nr 49, 51; – CAW: Akta personalne R-6018, Wniosek o nadanie Krzyża Walecznych z 1933, sygn. 3520.

                                                                                                                                                                                                                              Mieczysław Wrzosek

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.