INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Roszkowski (z Górki Roszkowski) h. Łodzia  

 
 
ok. 1575 - 1613-10-28
 
Biogram został opublikowany w latach 1989-1991 w XXXII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Roszkowski Jan z Górki h. Łodzia (ok. 1575–1613), poseł na sejmy, kasztelan kolejno santocki, przemęcki, poznański. Pochodził z rodziny mającej wspólne gniazdo z Górkami, z gałęzi, która od leżącej w pow. kościańskim (w pobliżu Górki) wsi Roszkowo przyjęło swoje nazwisko. Był drugim synem Jana (zm. 1604), w czasie 1. bezkrólewia członka stronnictwa piastowskiego, mianowanego 8 V 1576 przez Stefana Batorego kaszt. przemęckim, wyznawcy luteranizmu, który za panowania Zygmunta III należał do obozu regalistycznego. Matką R-ego była również protestantka, Barbara z Pampowskich (zm. 1593), córka Jana, star. średzkiego. Roszkowscy z Górki bywają myleni w literaturze i herbarzach z Ruszkowskimi h. Pobóg z Rokszyc.

R. w r. 1591 zapisał się na Uniw. Krak., w l. 1592–4 był na studiach w Padwie. Być może, że już wówczas zaczął odchodzić od luteranizmu, by ostatecznie w r. 1609 przejść oficjalnie na katolicyzm. Działalność publiczną rozpoczynał u boku ojca na sejmiku średzkim i od początku reprezentował postawę regalistyczną. Na rozdwojonym sejmiku w Środzie w r. 1596 podpisał laudum popierające politykę króla. W styczniu 1597 obrano go w Środzie po raz pierwszy posłem na sejm. Dn. 3 V 1601 był R. już kaszt. santockim; powołano go wówczas, w Środzie, do grona komisarzy, mających dopilnować zaciągu na wojnę w Inflantach. Jako kaszt. santocki sprawował od sejmiku średzkiego poselstwo na sejm w r. 1603. W r. 1604 wszedł w skład komisji królewskiej do rozpatrzenia sporu między miastem Wschową a tamtejszym starostą. Mianowany 22 VI t. r. (po ojcu) kaszt. przemęckim na sejm w r. 1605 pojechał jako poseł, wybrany w Środzie. W czasie rokoszu Mikołaja Zebrzydowskiego brał udział w obradach prokrólewskiego koła na rozdwojonym sejmiku średzkim 3 VI 1606, podpisał laudum zjazdu szlachty wielkopolskiej w Poznaniu 18 VII t. r. potępiające uchwały sandomierskie. Towarzyszył następnie królowi w wyprawie przeciw rokoszanom, był w obozie pod Janowcem, wchodził do deputacji, która udała się do przywódców rokoszu wzywając ich do podjęcia układów, wymieniono go jako świadka na królewskim uniwersale z 7 X. Na sejmie 1607 r. zasiadał po raz pierwszy w senacie, w lipcu t. r. był przy królu w czasie bitwy pod Guzowem i przy wydawaniu uniwersału pod Iłżą. Obecny na obradach sejmu 1609 r. został wyznaczony z senatu na lustratora królewszczyzn w woj. kijowskim. Prymas Wojciech Baranowski bardzo pozytywnie ocenił działalność R-ego i innych senatorów na sejmiku deputackim w Środzie t. r.

Na sejmie w r. 1611 (rozpoczętym 26 IX) brał R. udział już jako kaszt. poznański; wszedł zeń do komisji powołanej w celu uregulowania żeglugi na Warcie. W liście deliberatoryjnym z 30 V 1612 poparł umiarkowanie moskiewskie plany króla. Ostrzegał przy tym przed knowaniami opozycji, zwracał uwagę na brak środków na prowadzenie wojny i radził, aby korona pozostała przy królewiczu Władysławie. Na sejm zwycz. w r. 1613 (luty) przybył R. już po wotowaniu. Podczas zjazdu poznańskiego 1 VII t. r. wybrano go w poczet komisarzy do zawiadywania wojskiem wojewódzkim i ewentualnym pospolitym ruszeniem.

W r. 1592 R. otrzymał dochody z komory celnej w Brześciu Kujawskim. W r. 1601 zastawił na wyderkaf wsie: Lgów, Krzon, Pawłowice, Gąsiorowo, Szczodrzejów w pow. pyzdrskim, a w r. 1603 kupił wieś Wyskoć w pow. kościańskim. Dn. 25 VI 1604 w wyniku działu majątkowego z bratem Andrzejem, otrzymał miasto Żerków i wsie: Lisów, Stęgosz, Żółtowo, Klichowo, Śmiełów. W r. 1611 był ponadto właścicielem wsi: Żelichowa, Janowo i Piotrowo w pow. poznańskim. W r. 1605 potwierdził prawa miejskie Żerkowa. W l. 1600–10 wspólnie z bratem Andrzejem ufundował murowany kościół paraf. w Żerkowie p. wezw. św. Stanisława. R. zmarł 28 X 1613 (wg lokalnej tradycji zabił się spadłszy z konia w czasie polowania w Żerkowie), został pochowany w kaplicy Matki Boskiej w kościele Św. Stanisława w Żerkowie.

R. był żonaty zapewne dwukrotnie: jego pierwszą żoną była być może Anna z Gostyńskich, drugą (1599), która go przeżyła, Katarzyna Zarembianka z Kalinowy. Pozostawił jedynego syna – Andrzeja.

W r. 1625, po wygaśnięciu Roszkowskich (brat R-ego Andrzej nie miał męskiego potomstwa; jego córką była Barbara, żona podczaszego kor. Mikołaja Ostroroga, zob.), dobra żurkowskie nabył Hieronim Radomicki.

 

Nagrobek Jana Roszkowskiego w kościele Św. Stanisława w Żerkowie, przedstawia rycerza w zbroi, w pozycji półleżącej (Katalog zabytków sztuki w Pol., V z. 5 s. 21); – Estreicher; Słown. Geogr. (Żerków, pomyłki); Niesiecki (mylne dane biograficzne); Żychliński, X 144 (pomyłki); Urzędnicy, I z. 2; – Brandowski A., Świątobliwy kapłan Feliks Durewicz, P. 1880 s. 61; Byliński J., Dwa sejmy z roku 1613, Wr. 1984 s. 244; tenże, Sejm 1611, Wr. 1970 s. 220; Cynarski S., Stronnictwo królewskie w dobie rokoszu Zebrzydowskiego, „Mpol. Studia Hist.” R. 8: 1965 z. 3/4 s. 12; Cieplucha Z., Z przeszłości ziemi kościańskiej, Kościan 1930 s. 183; Filipczak-Kocur A., Senatorowie i posłowie koronni na sejmie 1607 r., „Przegl Hist.” T. 76: 1985 z. 2 s. 293; Hauptmann E., Z przeszłości polskiego zboru ewangelicko-augsburskiego w Poznaniu, P. 1923 s. 39 (ojciec); Łukaszewicz J., Krótki opis historyczny kościołów parochialnych w dawnej diecezji poznańskiej, P. 1857 II 212–17; Łukaszewicz M., Kronika probostwa w Żerkowie od 1600 r., „Pam. Relig.-Moralny” T. 30: 1856; Opaliński E., Elita władzy w województwach poznańskim i kaliskim za Zygmunta III, P. 1981 s. 34, 53, 133; – Akta sejmikowe woj. pozn., I cz. 1; Album stud. Univ. Crac., III 171; Arch. nacji pol. w uniw. padewskim, I 24; Gostyński A., Novi honoris fausta gratulatio…, P. 1612; Pisma polityczne z czasów rokoszu Zebrzydowskiego, Wyd. J. Czubek, Kr. 1918 III; Rembowski A., Rokosz Zebrzydowskiego, W. 1893, Bibl. Ord. Krasińskich, T. 9–12; Vol. leg., II 472, III 18; – AGAD: Metryka Kor. t. 137 k. 184v., t. 143 k. 313v., Extranea 95; AP w P.: Wschow. Gr. 9 k. 209, Gr. 28 k. 208v., Pozn. Gr. 27 Resignationes k. 189, Pyzdr. Gr. 54 k. 35v., Gr. 60 k. 239, Gr. 65 k. 634, Wałecz Gr. 14 k. 237; B. Czart.: rkp. 107 k. 63; – Informacje Jolanty Dworzaczkowej.

Edward Opaliński

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Mikołaj Ostroróg h. Nałęcz

ok. 1627 - przed 18 marca 1659 starosta
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Marcin Kromer

1512-11-11 - 1589-03-23
dyplomata
 

Tomasz (Tommaso) Dolabella

ok. 1570 - 1650-01-17
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Michał Piekarski

brak danych - 1620-11-27
zamachowiec
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.