INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jarosław Rozdrażewski (Rozrażewski) h. Doliwa  

 
 
brak danych - 1467/8
Biogram został opublikowany w latach 1989-1991 w XXXII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rozdrażewski (Rozrażewski) Jarosław h. Doliwa (zm. 1467/8), miecznik, potem podkomorzy kaliski. Pochodził z wielkopolskich Doliwów, zapewne z linii woj. poznańskiego Paszka z Benic, bądź jego bratanka woj. poznańskiego Wincentego z Kępy.

W literaturze genealogicznej (S. Kozierowski, J. Nowacki) R. uchodzi za syna Filipa, uważanego za syna Paszka z Gogolewa, sędziego ziemskiego poznańskiego (zm. 1425/6). Podstawą tej identyfikacji jest zapiska z 1429 r., w której sąd ziemski pyzdrski uwalniał siedmioletniego Jarosława, syna Filipa z Rozdrażewa (skądinąd nie znanego), od obowiązku odpowiadania za długi zmarłego ojca aż do chwili, gdy ukończy 12 lat. Z zapiską tą koresponduje notatka z ksiąg poznańskiego konsystorza z 1426 r., informująca iż Paszek miał synów (pueri) oraz z 1431 r., wspominająca o wdowie po sędzim Paszku, Katarzynie, chyba identycznej z występującą w r. 1437 Katarzyną «macią Jarosławową starą». Wnukiem Paszka nazwany został Jarosław także w r. 1438, kiedy to toczył spory z Żydami o długi po dziadzie Paszku i nie wymienionym z imienia ojcu. Jednocześnie w r. 1429 przed sądem kościańskim nieobecnego Jarosława z Rozdrażewa, nazwanego wyraźnie synem sędziego Paszka, zastępował jego krewny Doliwita Lutek z Brzezia; tenże w r. 1431, już jako sędzia ziemski kaliski, występował z Jarosławem jako współpatron kościoła paraf. w Rozdrażewie. Nie wiemy, czy chodzi tu o dwie osoby, czy też o jedną, którą raz mylnie nazwano synem Paszka. Nie znamy rodzeństwa R-ego; zapewne ciotkami, nie siostrami jego były córki sędziego Paszka, w tym znana nam z imienia w r. 1438 Małgorzata Śliwnicka.

W r. 1432 «Jaroslaus Passek» (może to przydomek, nie patronimicum) z Rozdrażewa zapisał się na uniw. krak., opłacając bardzo wysokie czesne 1 zł; jego mentorem na uniwersytecie mógł być bliski kuzyn, syn Lutka z Brzezia, Jan Lutkowic (późniejszy biskup krakowski), który nieco wcześniej instalowany został na kanonii krakowskiej. W r. 1434 R. potwierdzony jest jako właściciel starej dziedziny Doliwitów–Lutogniewa. O szerszej działalności publicznej R-ego nie słychać w tym czasie. Najpewniej na przełomie 1450 i 1451 r. (przed 30 III 1451) otrzymał miecznikostwo kaliskie, a w jedenaście lat później (przed 9 III 1462) postąpił na podkomorstwo kaliskie. Zasiadał dość często na rokach sądowych, m. in. w r. 1452 w imieniu star. nakielskiego Włodka z Danaborza występował jako sędzia w grodzie nakielskim, potem dość regularnie bywał asesorem uroczystych sądów star. wielkopolskiego Piotra z Szamotuł, odprawianych w Pyzdrach i w Kaliszu (1460–6). W lipcu 1460 R. wymieniony jest jako świadek w akcie pokoju zawartego między królem Kazimierzem Jagiellończykiem a Konradem Białym ks. oleśnickim. W r. 1462 uczestniczył w głogowskim spotkaniu Kazimierza Jagiellończyka z królem czeskim Jerzym z Podiebradów; za zasługi tam położone król zapisał mu w t. r. 60 grzywien na Bolesławcu w ziemi wieluńskiej. Tenuta bolesławiecka przeszła potem na jego synów.

R. był człowiekiem zamożnym. Po Paszku z Gogolewa dziedziczył co najmniej Rozdrażew i Gogolewo. Z tych dwu miejscowości się pisał; w Rozdrażewie miał zamek, w którym występuje specjalny burgrabia a także sekretarz R-ego. W r. 1440 potwierdzony jest R. jako właściciel dziedzicznych Benic i Bożacina w pow. pyzdrskim; na tych miejscowościach oraz na Lutogniewie opisywał w t. r. żonie dość wysoki posag 700 grzywien (i tyleż wiana). W r. 1445 sprzedawał za 400 grzywien na wyderkaf Gogolewo, a kupował za 1 tys. zł węgierskich od stolnika poznańskiego Wojciecha z Góry całe połowy wsi Bieździadów, Lgów, Gąsiorowo i folwark w pow. pyzdrskim (wydaje się, że nabytek ten nie był trwały). Kupił też Kołaczkowo, Łagiewniki, Wróżew (1462), wreszcie w r. 1467 1/4 Bielejewa – wszystkie w pow. pyzdrskim. Ok. 1462 r. R. przedstawił w sądzie ziemskim kaliskim dokument Kazimierza Jagiellończyka wystawiony w Radziejowie 13 IV 1450, mocą którego król przenosił leżące dotąd w pow. kaliskim, a oddzielone od Kalisza barierą lasów, dobra R-ego: Rozdrażew, Trzemeszno, Grębów, Dąbrowa, Kobierno, Dzielice i Gorzupia do pow. pyzdrskiego, tak pod względem sądowym jak i podatkowym (zmiana ta miała charakter trwały i granica powiatów przebiegała odtąd rzeczywiście na wschód od wymienionych wsi). Utworzył w ten sposób R. dość rozległy kompleks wsi, ośrodkiem którego było miasteczko Rozdrażew (z którego w r. 1456 wysyłał R. dwu pieszych pod Malbork) i Benice (lokowane w r. 1358 na prawie miejskim, o którego charakterze miejskim za czasów R-ego jednak nie słychać). Kompleks ten w r. 1475, już w rękach synów R-ego, składał się z Rozdrażewa z zamkiem i wsią tejże nazwy, Grębowa, Trzemeszna, Nowej Wsi, Dąbrowy, Kobierna, Gorzupi, Brzozy, Benic, Dzielic; w skład majątku wchodziły też sumy na Bolesławcu (zamek i wieś, cła i stacje królewskie z wsi tenuty bolesławieckiej i wsi klasztoru ołobockiego). Ostatnia wzmianka o R-m pochodzi z dokumentu traktatu pokoju toruńskiego z 1466 r., wśród gwarantów którego znalazł się i R. (19 V 1467 na sejmie w Piotrkowie). Nie żył już 5 VII 1468.

Z żony Jadwigi (występuje już w r. 1440) miał R. synów Mikołaja i Jana, żyjących jeszcze w r. 1475 w niedziale oraz córki: Annę, żonę Jana Skaławskiego (zmarłego przed 1501), Dorotę (żonę Wierusza z Kowal, w l. 1455–87 chorążego wieluńskiego) i Jadwigę, żonę Jana Babińskiego. Z nich Jan był protoplastą licznie w XVI i XVII w. rozrodzonych Rozdrażewskich.

 

PSB (Gogolewski Paszko, z błędnymi informacjami o synach Paszka Janie i Mikołaju, Paszek z Wolicy i Benic); Słown. Hist.-Geogr. Ziem Pol., VIII cz. 1, s.v. Gogolewo; Gąsiorowski, Urzędnicy zarządu lokalnego; Urzędnicy, I z. 1; – Grzegorz M., Analiza dyplomatyczno-sfragistyczna dokumentów traktatu toruńskiego 1466 r., Tor. 1970; Heck R., Zjazd głogowski 1462, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, Historia 7, Wr. 1962; Kozierowski S., Badania nazw topograficznych dzisiejszej archidiecezji poznańskiej, „Roczn. Tow. Przyjaciół Nauk Pozn.” T. 42: 1916 s. 146–7; tenże, Studia nad pierwotnym rozsiedleniem rycerstwa wielkopolskiego, IX, Ród Doliwów, P. 1923 s. 26n.; Nowacki, Dzieje archidiecezji pozn., II 406 (informacje o pokrewieństwach R-ego w dużej mierze stanowią tylko interpretację autora); – Album stud. Univ. Crac., I 80; Cod. Pol., IV nr 57; Matricularum summ., I; Wielkopolskie roty sądowe XIV–XV wieku, Wyd. H. Kowalewicz, W. Kuraszkiewicz, W. 1960 II nr 1155 (babka), 1235, 1247, Wr. 1974 IV nr 1079 (siostra?); – AP w P.: księgi Poznań Gr. 2 k. 113v., Poznań Gr. 6 k. 103V., 179, 242v., Poznań Gr. 9 k. 23 (dobra synów), Pyzdry Z. 6 k. 228 (7-letni syn Filipa), Z. 8 k. 134, Z. 10 k. 259v., 398 (posag żony), Z. 11 k. 88v., 137v., 197, 222, 306v., Nakło Gr. 1 k. 48 l, 78, Kalisz Gr. 24 k. 362v., Kalisz Gr. 26 k. 53v., 108v., 153, 386, 388v., 472, Kalisz Z. 7 k. 259v. (wnuk Paszka), 263, 268, Z. 12 k. 64 (przeniesienie dóbr); Arch. Archidiec. w P.: księgi AC 9 k. 135v., AC 15 k. 153, 168; B. Kórn.: rkp. 784 (księga ziemska kościańska z l. 1428–30), k. 38, 77–77v., 116, 130, 197 (syn sędziego Paszka), 212v., 213v., 247; IH PAN w P.: Kartoteka Słown. Hist.-Geogr. Ziem Pol., s. v. Rozdrażew.

Antoni Gąsiorowski

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.