INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jerzy Skórnicki     

Jerzy Skórnicki  

 
 
1928-01-01 - 1980-10-30
 
Biogram został opublikowany w latach 1997-1998 w XXXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Skórnicki Jerzy (1928–1980), wydawca. Ur. 1 I w Siedlcach, był synem Stanisława Skurko lub Skórko (nazwisko zmienione w okresie międzywojennym), pochodzącego z chłopskiej rodziny na Lubelszczyźnie, starszego sierżanta, kreślarza w wydz. kartograficznym sztabu IX Dyw. Piechoty w Siedlcach, w czasie drugiej wojny światowej żołnierza Armii Krajowej (AK), i Janiny z domu Drabio. Starszy brat S-ego Wiesław zginął w r. 1943 w potyczce oddziału AK z Niemcami koło wsi Perlejewo.

Podczas okupacji niemieckiej S. pracował jako pomocnik sklepowy w hurtowni towarów spożywczych i uczył się drogą samokształcenia. Po wojnie został warunkowo przyjęty do IV kl. Gimnazjum Biskupiego w Siedlcach (potem państwowe), maturę uzyskał w r. 1947 i w t. r. rozpoczął studia polonistyczne na UJ. Należał do zarządu Koła Polonistów i Slawistów, na drugim roku studiów wstąpił do Związku Akademickiej Młodzieży Polskiej, wchodził w skład Centralnego Zespołu Naukowego tej organizacji i uczestniczył w kolejnych zjazdach polonistycznych kół naukowych. W kwietniu 1951 został kandydatem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), po przyjęciu w listopadzie 1952 był członkiem jej Komitetu Uczelnianego, licznych uniwersyteckich komisji i ciał przedstawicielskich. Magisterium uzyskał w r. 1952 na podstawie pisanej pod kierunkiem Kazimierza Wyki pracy o „Fantazym” Juliusza Słowackiego. Poprzedził wstępem wydanie tego dramatu (W. 1953) i napisał posłowie do „Ojca zadżumionych” (W. 1954). Jeszcze przed uzyskaniem dyplomu, w r. akad. 1950/1, został asystentem w Katedrze Historii Literatury Polskiej i nadal pracował w tym charakterze do r. 1954. Publikował od r. 1950 liczne recenzje z nowości literatury polskiej i przekładowej (zwłaszcza czeskiej i słowackiej) w „Po prostu”, „Wsi”, „Nowej Kulturze”, od r. 1953 przeważnie w „Życiu Literackim” i „Dzienniku Polskim”, w r. 1954 prowadził stałą rubrykę krytyczną w „Echu Krakowa”. W lutym 1953, zachęcony przez Aleksandra Słapę, objął stanowisko kierownika redakcji literatury klasycznej w nowo utworzonym w Krakowie Wydawnictwie Literackim (WL). Przy jego udziale organizacyjnym i redakcyjnym ukazały się najpierw 7-tomowe „Dzieła wybrane” I. Maciejowskiego-Sewera (wspólnie z S. Frybesem, 1955), potem kolejno 12-tomowe „Pisma wybrane” M. Bałuckiego (wspólnie z T. Drewnowskim i A. Zygą, 1956; posłowie S-ego do „Pańskich dziadów”), 4-tomowe „Dzieła wybrane” W. Łozińskiego (wspólnie z S. Frybesem, 1956; posłowie S-ego do „Zaklętego dworu”), 11-tomowe „Dzieła wybrane” W. S. Reymonta (wspólnie z H. Markiewiczem, 1955–6, wznowione w 12 t. 1957; posłowie S-ego do „Chłopów”), 16-tomowe „Dzieła wybrane” G. Zapolskiej (wspólnie z T. Weissem, 1957–8), wreszcie 20-tomowe „Dzieła” W. Sieroszewskiego (wspólnie z A. Lamem, 1958–63). Inicjowane przez niego wydania, powierzane zarówno doświadczonym, jak młodszym filologom, odznaczały się starannym opracowaniem tekstu; przy ich przygotowaniu ukształtował się wysoce kompetentny zespół redakcyjno-edytorski.

Szersze pole działalności uzyskał S. po otrzymaniu w listopadzie 1958 nominacji na stanowisko redaktora naczelnego, a w sierpniu 1964 dyrektora WL. Cechowała go wielka pracowitość, skrupulatność, a przy tym ambicja zawodowa i zrozumienie potrzeb wydawniczych literatury pięknej i humanistyki. Przyczynił się do znacznego rozbudowania repertuaru WL w zakresie literatury klasycznej (m. in. krytyczne edycje: „Dzieła” W. Orkana pod red. S. Pigonia, 16 t. 1960–72, „Dzieła zebrane” S. Wyspiańskiego pod red. L. Płoszewskiego, 14 t. 1961–6, z udziałem S-ego w obu komitetach redakcyjnych) i współczesnej (m. in. kolekcja literatury iberoamerykańskiej), krytyki literackiej i nauk humanistycznych, zwłaszcza literaturoznawstwa (m. in. «Biblioteka Studiów Literackich» pod red. H. Markiewicza, realizowana wspólnie z Państwowym Instytutem Wydawniczym ), historii i historii sztuki, w tym cracovianów.

Równocześnie S. pełnił rozliczne funkcje, zarówno partyjne (w komisji prasy i wydawnictw, potem komisji kultury Komitetu Wojewódzkiego PZPR), jak związkowe (w ciągu paru kadencji był członkiem Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Książki, Prasy i Radia, członkiem Zarządu Głównego i wiceprzewodniczącym Polskiego Tow. Wydawców Książek) i samorządowe (w komisji kultury Miejskiej Rady Narodowej, od r. 1965 jako radny dzielnicowej Rady Narodowej Stare Miasto w Krakowie). W r. 1964 otrzymał nagrodę m. Krakowa za upowszechnianie kultury. Od r. 1967 wchodził w skład redakcji „Miesięcznika Literackiego”. Reprezentował wydawców w Komitecie Nauk o Literaturze Polskiej PAN. Opracował wraz z J. Kajtochem antologię „Czy mały realizm?” (W. 1967), a potem kolejne „Debiuty poetyckie 1944–60, Wiersze, autointerpretacje, opinie krytyczne” (W. 1972) i „Rodowody” (W. 1974).

Był to najbardziej twórczy i samodzielny okres w pracy zawodowej S-ego. Kierowane przez niego wydawnictwo poświęcało wiele uwagi autorom krakowskim i «galicyjskim», ułatwiało start miejscowym debiutantom, ale uzyskało też rychło rangę oficyny o znaczeniu ogólnopolskim. S. uważał, że wydawnictwo, zobowiązane do roli mecenasa, powinno samo wygospodarować środki na ten cel, nie musi natomiast być źródłem zysków. Stał się z czasem jednym z najwybitniejszych ekspertów w sprawach wydawniczych. Przywiązywał dużą wagę do «przywrócenia na rynku czytelniczym serii masowych, tanich książek» poprzez współdziałanie wydawnictw (wywiad W. Maciąga, „Życie Liter.” 1958 nr 47). W artykule Konsylia i konsyliarze („Kultura” 1963 nr 29) sygnalizował pogorszenie się sytuacji wydawniczej literatury pięknej wobec wzmożonej produkcji podręczników bez zwiększenia przydziału papieru. Trudności we współpracy z drukarniami omówił w artykule Kompleks poligraficzny wydawców („Mies. Liter.” 1966 nr 3). Jako zwolennik koordynacji poczynań w zakresie najpilniejszych potrzeb, m. in. przez powoływanie międzywydawniczych zespołów, wystąpił w artykułach Problemy programowania wydawniczego (tamże, 1969 nr 1) i O perspektywiczny program ruchu wydawniczego („Przegl. Księgarski i Wyd.” 1969 nr 2).

We wrześniu 1970 otrzymał nominację na stanowisko dyrektora utworzonego wówczas Zjednoczenia Przedsiębiorstw Wydawniczych (Naczelny Zarząd Wydawnictw) przy Min. Kultury i Sztuki i przeniósł się do Warszawy. Rozwinął starania o poprawę kompetencji filologicznych i materialnego zaplecza wydawnictw. Zapoczątkował międzywydawniczą «Bibliotekę Klasyki Polskiej i Obcej», a obok niej wychodzącą w formacie kieszonkowym «Bibliotekę Literatury XXX-lecia». W artykule Jak gospodarują wydawcy („Życie Liter.” 1971 nr 15) krytycznie odniósł się do sytuacji, w której wydawca nie może elastycznie reagować na popyt czytelniczy i traci w ten sposób jeden z najważniejszych sprawdzianów swojej działalności. Zaznaczał zarazem, że Naczelny Zarząd Wydawnictw «nie stanowi supernaczelnej redakcji» i nie ogranicza swobody poszczególnych oficyn. W r. 1971 uczestniczył w spotkaniu czechosłowackich wydawców, polonistów i tłumaczy literatury polskiej w Pradze. Z funkcji dyrektora został odwołany w maju 1972, po objęciu ministerstwa przez Stanisława Wrońskiego. W październiku t. r. otrzymał na wniosek Włodzimierza Sokorskiego stanowisko redaktora naczelnego programów literackich Polskiego Radia, w styczniu 1974 również sekretarza programów artystycznych. Szczególną uwagę poświęcił wtedy słuchowiskom literackim, sam wygłaszał wstępy do niektórych i wypowiadał się o nich w prasie. Pragnął jednak wrócić do swojego właściwego zawodu i w kwietniu 1975 objął stanowisko redaktora naczelnego w PIW, gdzie szczególną troską otaczał «Bibliotekę Krytyki Literackiej» i wspierał starania o utworzenie serii «Bibliotheca Mundi». W obszernym artykule O potrzebie klasyki z pozycji kuchni wydawniczej i śmietnika wydawniczego („Mies. Liter.” 1979 nr 5) zajął się m. in. warunkami realizacji opracowanej przez Komitet Nauk o Literaturze Polskiej PAN listy potrzeb w zakresie wydań krytycznych na poziomie akademickim i apelował «o polonistyczne pospolite ruszenie na rzecz odbudowy literackiej tekstologii». Od r. 1971 był członkiem Rady Naukowej Biblioteki Narodowej w Warszawie. Zmarł 30 X 1980 w Warszawie i został pochowany na cmentarzu Komunalnym na Powązkach w Warszawie. Był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1964), Krzyżem Kawalerskim (1969) i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1976).

Z małżeństwa (zawartego w r. 1954) z Bożeną Zagórską (adoptowaną córką Jerzego Zagórskiego), dziennikarką, miał S. córkę Joannę (ur. 1956), romanistkę.

 

Fot. w: „Kierunki” 1975 nr 4, „Nowe Książki” 1978 nr 9, „Tydzień” (P.) 1976 nr 25; – Pol. Bibliogr. Liter. za l. 1950–81; Zychowiczowa S., Skręt R., Bibliografia publikacji Wydawnictwa Literackiego [19]53–[19]72, Kr. 1973; – Nekrologi: „Dzien. Pol.” 1980 nr 237, 239, „Gaz. Połudn.” 1980 nr 245 (O. Jędrzejczyk, fot.), „Kulisy” 1980 nr 46 (A. Bukowska), „Mies. Liter.” 1981 nr 2 (A. Lam), „Nowe Książki” 1980 nr 22 (Z. Macużanka, fot.), „Przegl. Księgar. i Wyd.” 1981 nr 1 (S. Bębenek, W. Loranc); „Życie Liter.” 1980 nr 45 (A. Kurz) [fot.] nr 256, 258, 260, 264–5, „Życie Warszawy” 1980 nr 256, 258, 260, 264–5; – Akta osobowe S-ego w WL, Min. Kultury i Sztuki i PIW.

Andrzej Lam

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.