INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Józef Czyżewski     

Józef Czyżewski  

 
 
1857-12-25 - 1935-10-21
Biogram został opublikowany w 1938 r. w IV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Czyżewski Józef (1857–1935), działacz społeczny i narodowy, ur. się 25 XII w Widlicach, pow. gniewskim, na Pomorzu. Pochodził z rodziny włościańskiej. Kształcił się w progimnazjum w Pelplinie, później wyuczył się agronomii i służył po różnych majątkach jako urzędnik gospodarczy. Uprzykrzywszy sobie życie zależne, przeszedł kurs koszykarstwa i założył w Gdańsku wielkie warsztaty koszykarskie. Po kilku latach zwinął to przedsiębiorstwo i otworzył niewielką drukarnię i hurtownię papieru oraz wyrobów papierowych.

Równocześnie z pracą zawodową rozwinął niezwykle ruchliwą działalność społeczną i narodową, obejmującą nie tylko Gdańsk, ale całe wschodnie i zachodnie Pomorze, a nawet częściowo Warmię i Mazury. Szukając zbytu na swoje wytwory, zaglądał do każdej mieściny i wioski polskiej, zagrzewając w prywatnych rozmowach i na zebraniach i wiecach do pracy narodowej, i wytrwania w wierze katolickiej. W tym celu albo zakładał sam albo współdziałał w zakładaniu towarzystw ludowych, śpiewaczych, sokolich i oświatowych. Niejednokrotnie skazywano go za nielegalne zebrania i wiece na wysokie grzywny. Najgorliwszą jednak opieką otoczył społeczeństwo polskie w Gdańsku oraz lud pomorski, kaszubski, za co zwano go »ojcem Kaszubów«, chociaż sam Kaszubą nie był. W r. 1884 założył w Gdańsku istniejące do dziś dnia towarzystwo ludowe »Jedność« i współdziałał w założeniu wszystkich niemal towarzystw ludowych w okolicy Gdańska. Był jednym z założycieli »Gazety Gdańskiej« (1891), a później »Kuriera Gdańskiego«. Wziął też udział w zorganizowaniu Polskiego Zjednoczenia Zawodowego w Gdańsku (1906). Gdy w r. 1905 w Poznaniu powstała polska »Straż«, kryjąca pod płaszczem jawnego towarzystwa oświatowego tajny rząd narodowy, oddano w ręce Cz-go jako starosty całą obronę polskości na Kaszubach i Pomorzu zachodnim. W tej akcji podlegało mu 70 komisarzy, a powierzone sobie zadanie spełniał z zapałem i narażeniem wolności osobistej i mienia. W jego mieszkaniu odbywały się tajne kursy języka polskiego, historii i literatury polskiej, prowadzone przez córki Cz-go. Mimo wykrycia tej tajnej szkoły polskiej i mimo dotkliwej grzywny naukę prowadzono dalej w innym lokalu. W r. 1912 założył Cz. wraz z innymi patriotami pomorskimi i gdańskimi Towarzystwo Odrodzenia Polski, towarzystwo niepodległościowe, mające na celu zorganizowanie w razie sprzyjających okoliczności polskiego ruchu zbrojnego. Niemcy nienawidzili gorącego Polaka, toteż z końcem wojny światowej, kiedy ważyły się losy Gdańska, włamali się do drukarni Cz-go i rozbili urządzenia drukarskie.

Cz., czynny w pracy narodowej mimo podeszłego wieku, organizował obchody i zebrania, a w wielkich pochodach manifestacyjnych występował chętnie w roli patriarchy społeczeństwa polskiego w Gdańsku.

Odznaczony był krzyżem oficerskim orderu Polonia restituía, zaś w r. 1935 otrzymał order papieski pro Ecclesia et pontífice jako gorliwy wyznawca i obrońca wiary katolickiej. Umarł 21 X 1935, pozostawiając liczne potomstwo.

 

»Straż Gdańska« z 1 XI 1935 (nekrolog); Kwiatkowski J., Polski Gdańsk w czasie przełomowym (pamiętniki) cz. I i II, Gdynia-Orłowo 1935 i 1937.

Władysław Pniewski

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stanisław Klimecki

1883-11-20 - 1942-12-11
wiceprezydent Krakowa
 

Stanisław Miłaszewski

1886-04-28 - 1944-08-10
dramatopisarz
 

Ksawery Pillati

1843 - 1902-01-31
malarz
 

Stefan Korboński

1901-03-02 - 1989-04-23
adwokat
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Semrau

1833-03-12 - 1904-09-05
ksiądz
 

Maria Krzyżanowska

ok. 1870 - 1923-10-03
nauczycielka
 

Władysław Tarnowski h. Leliwa

1836-06-04 - 1878-04-19
poeta
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.