INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Józef Gacki     

Józef Gacki  

 
 
1805-03-20 - 1876-11-21
 
Biogram został opublikowany w latach 1948-1958 w VII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Gacki Józef (1805–1876), pijar, później ksiądz świecki, historyk dziejów Kościoła. Ur. 20 III we wsi Pęsy w pow. łomżyńskim. Naukę szkolną pobierał w Łomży i Radomiu. W r. 1821 wstąpił do zgromadzenia ks. pijarów w Łukowie, gdzie odbył nowicjat i złożył śluby zakonne (1822). W dwa lata później zwierzchność zakonna wysłała go na studia do Warszawy. Przebywając w konwencie na Żoliborzu studiował na Wydziale Filologicznym Uniw. Warszaw. oraz uczęszczał na wykłady teologii w nowootworzonym Seminarium Głównym. Na uniwersytecie napisał rozprawę konkursową na temat: Obraz elekcji Michała Korybuta i stan ówczesny Polski, uwieńczoną medalem złotym większym. Pracę tę opublikował później w »Bibliotece Warszawskiej« z r. 1845. Stopień magistra nauk i sztuk wyzwolonych uzyskał w r. 1827. Po studiach nad językami starożytnymi w Berlinie w r. 1828 otrzymał święcenia kapłańskie. Już za czasów studenckich uczył w warszawskiej Szkole Wojewódzkiej języków starożytnych i historii. Po przyjęciu święceń kapłańskich przez trzy lata (1828–1831) był nauczycielem języków starożytnych i historii w Szkole Wojewódz. ks. pijarów w Piotrkowie. Wynikiem jego pracy pedagogicznej była ogłoszona w r. 1827 Zabawa historyczna z dziejów polskich, w sposobie loterii ułożona. Potem, już w Piotrkowie, przetłumaczył i opublikował księgę pierwszą Ksenofonta »O wyprawie Cyrusa młodszego« (1829). Tutaj także opracował źródłowo Dzieje instytutów edukacyjnych, mianowicie pijarskich zakładów w Piotrkowie i wydrukował w »Popisie publicznym uczniów Szkoły Wojew. ks. pijarów w Piotrkowie« (1830). Dla uzupełnienia studiów historycznych G. czas jakiś bawił w Berlinie (1831). Po powrocie z zagranicy dzięki staraniom biskupa podlaskiego Marcelego Gutkowskiego objął profesurę w seminarium duchownym tejże diecezji oraz wikariat w Międzyrzeczu. Tutaj na polecenie biskupa przetłumaczył na język polski dzieło Starka »O zjednoczeniu różnych wyznań chrześcijańskich«. W r. 1837 przeniósł się na wikariat do Jedlni w diecezji sandomierskiej, gdzie przebywał przy boku swego stryja Tadeusza, proboszcza tejże parafii, po którego zgonie (1839) sam objął rządy kościołem jedlnieńskim. Na parafii tej pozostawał aż do swej śmierci. W międzyczasie otrzymał szereg godności kościelnych: w r. 1846 został dziekanem kozienickim, w rok potem kanonikiem honorowym kaliskim, a w r. 1861 kanonikiem sandomierskim; w 1862 wszedł do gremium kapituły sandomierskiej i był członkiem konsystorza w charakterze sędziego surrogata do r. 1867. W powstaniu styczniowym brał czynny udział, za co był aresztowany, a w r. 1867 został pozbawiony przez rząd rosyjski beneficium i godności kanonika sandomierskiego. Zmarł w Jedlni 21 XI 1876.

W okresie swego probostwa w Jedlni, przygotowany do samodzielnych studiów historycznych, rozmiłowany w przeszłości, poświęcił całkowicie swój czas i siły badaniom dziejów ojczystych, głównie regionalnej historii Kościoła w Sandomierskiem. Skrzętnie gromadził źródła archiwalne, sporządzał ich odpisy i opracowywał poszczególne kościoły, klasztory i miejscowości. Publikacje G-go zdradzają nieznajomość nowych metod badawczych, toteż należy je traktować w dużej mierze jako zbiór materiałów dla nowych krytycznych opracowań. Prace swe drukował głównie w »Pamiętniku Religijno-moralnym« w l. 1844–1862. Zestawienie artykułów G-go tamże drukowanych podaje »Encyklopedia Kościelna« ks. Nowodworskiego (t. VI). Szereg monograficznych opracowań z późniejszymi dodatkami i uzupełnieniami wydał oddzielnie w formie książek. Do najcelniejszych należy zaliczyć: Benedyktyński klasztor w Sieciechowie według pism i podań miejscowych (Radom 1872); Benedyktyński klasztor świętego Krzyża na Łysej Górze (W. 1873); Jedlnia, w niej kościół i akta obelnego prawa (Radom 1874). Pomnożył również wiadomości z zakresu historii literatury ogłaszając rozprawkę pt. Poeta Klonowicz udarowany od klasztoru sieciechowskiego wójtostwem psarskim (»Pam. Relig.-moral.« 1861, t. VII), oraz książkę O rodzinie Jana Kochanowskiego, o jej majętnościach i fundacjach (W. 1869). Owocem działalności duszpasterskiej G-go był obszerny modlitewnik, wydany po raz pierwszy w r. 1863 (W.), pt. Głos do Boga. Nabożeństwo domowe i kościelne dla ludu katolickiego z modlitw i śpiewów najużywańszych w Polsce. Wyrazem popularności tej książki wśród wiernych było pięć kolejnych wydań, z których ostatnie ukazało się w r. 1880.

 

Gacki Józef ks., »Biesiada Literacka«, W. 1876, t. II, nr 49; G. J. ks., Nekrologia półroczna, »Tygod. Ilustr.«, W. 1877, seria III, t. III nr 69; Gacki Józef ks., (wspomnienie pośmiertne), »Kłosy« W. 1878, t. XXVI, nr 666 (tamże portret); Wiśniewski J. ks., Dekanat kozienicki, Radom 1913; A. B., Gacki Józef, »Enc. kośc.«, W. 1875, t. VI; Chm. P., Gacki Józef, »W. Enc. Il.«; Wiśniewski Jan ks., Katalog prałatów i kanoników sandomierskich od 1928, Radom 1926.

Roman Kaczmarek

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Aleksander Fredro

1793-06-20 - 1878-07-15
komediopisarz
 

Józef Wysocki

1809 - 1873-12-31
generał
 

Walenty Wańkowicz

1799 lub 1800 - 1842-05-12
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Henryk Natanson

1820-12-20 - 1895-12-27
księgarz
 

Julian Erhard Simmler

1829-01-04 - 1876-06-29
kupiec
 

Jan Kasprowicz

1860-12-12 - 1926-08-01
krytyk literacki
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.