INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Julian Łętowski (właściwe nazwisko Książek Władysław)     

Julian Łętowski (właściwe nazwisko Książek Władysław)  

 
 
1857-02-02 - 1897-05-12
Biogram został opublikowany w 1973 r. w XVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Łętowski Julian, właściwe nazwisko Książek Władysław, inne pseud. i krypt. Julian, J. Ł., Ł. (1857–1897), literat, dziennikarz. Ur. 2 II w Krakowie, syn Michała Książka i Antoniny z Łętowskich (1836–1915); ojciec był kucharzem. W r. 1870, po ukończeniu trzeciej klasy Gimnazjum Św. Anny w Krakowie, przerwał naukę z braku funduszów, rozpoczął pracę w zawodzie drukarskim. M. in. był zecerem w drukarni „Czasu”. Złamanie nogi zmusiło go do przerwania pracy. Okres ten wykorzystał na dokształcanie się. W tym czasie z jego inicjatywy powstało kółko literackie «Siódemka». W r. 1878 w krakowskim konkursie na sztukę ludową uzyskał wyróżnienie jego utwór o tematyce ludowej Urok, który po dokonaniu poprawek ukazał się na scenie pt. Uroki. Obraz ludowy w czterech aktach ze śpiewkami. W r. n. Ł. wyjechał do Warszawy w związku z wystawianą w teatrzyku «Belle-Vue» jego komedią Droga do piekła i osiadł tam na stałe. Tutaj wydał swój obraz dramatyczny Izrael na puszczy (1880), poprzednio już pozytywnie oceniony na krakowskim konkursie dramatycznym (1879). Sukces utworu wystawianego w Krakowie, Lwowie i Warszawie zadecydował o obraniu przez Ł-ego zawodu literata. Pisywał niemal wyłącznie pod pseud. Julian Łętowski. Ł. korzystał początkowo z protekcji dyrektora teatrów ogródkowych Józefa Texla, a następnie zaopiekował się nim Zygmunt Sarnecki, dając mu pracę w redagowanym przez siebie dzienniku „Echo”. Od r. 1882 pracował Ł. w „Słowie”. Związany ze środowiskiem «młodych konserwatystów», w życiu politycznym nie brał czynnego udziału. Jako dziennikarz dorywczo pisywał niczym nie wyróżniające się krytyki teatralne i literackie, sprawozdania z odczytów, drobne artykuliki, które ogłaszał także poza macierzystym organem. W „Słowie” zajmował się m. in. korektą.

Nadal uprawiał Ł. twórczość dramatyczną. W r. 1884 opublikował dramat Firduzi (używając maski historycznej, bronił w nim wartości poezji romantycznej), w czasopismach zamieścił fragmenty utworów zatytułowanych: Kambyzes, Niewola babilońska, w papierach pośmiertnych odnaleziono jednoaktówkę Samson, nieukończone utwory przeznaczone na scenę: Scypio Afrykański, Rodzina Szastalskich, My i one; w r. 1884 Ł. miał przygotować dla teatru w Krakowie „Bartka Zwycięzcę” H. Sienkiewicza. Współczesnym Ł. znany był jednak przede wszystkim jako nowelista; twórczość literacka stanowiła też jego główne źródło zarobkowania. Od początku lat osiemdziesiątych drukował opowiadania, nowele oraz powieści w wielu periodykach Warszawy, Lwowa, a także innych miast. Większa ich część została zebrana w tomach: Nowocześni bohaterowie (1888), Rywale (1890), Na Bożym świecie (1890), Robakiewicz (1892), Stary mąż (1893), Rogata dusza (1893). Po śmierci pisarza ukazały się Nowele (1898) i Dobrana para (1899). W rękopisie pozostała niedokończona powieść Żona Nuchima. Nowela Wawrzyńcowie zdobyła nagrodę na konkursie „Kuriera Warszawskiego” w r. 1886, wkrótce przetłumaczono ją na język francuski i niemiecki.

Ł. szukał bohaterów, zwłaszcza na początku, wśród miejskiej biedoty, w środowisku robotniczym i rzemieślniczym, później chętnie w salonach, kręgach artystycznych. Dbał o precyzyjne informacje topograficzne, notowanie zwrotów i słownictwa środowiskowego. Mimo tych zabiegów postaci są niemal z reguły wyizolowane ze swego otoczenia, w utworach powtarzają się schematy fabularne, oś konstrukcyjną większości stanowi banalny wątek erotyczny. Najbardziej wartościowe w dorobku Ł-ego są tomy Nowocześni bohaterowie i Na Bożym świecie. Przez wiele lat w prasie ukazywały się liryki pisarza, których znaczna część została zebrana w tomie Sonety i ghazele wydanym w r. 1899, ale przygotowanym bodaj w r. 1894.

Ł. utrzymywał matkę, pomagał rodzeństwu, toteż zawsze borykał się z poważnymi trudnościami materialnymi. W ostatnich latach życia powiększyły się one na skutek nieuleczalnej choroby (raka twarzy). Zmarł 12 V 1897 w stanie bezżennym, został pochowany na Powązkach.

 

Fot. w: Upominek. Książka zbiorowa na cześć Elizy Orzeszkowej (1866–1891), Kr.–Pet. 1893, „Biesiada Liter.” 1897 nr 21 s. 344; – Korbut, IV 148–9; – Chmielowski P., Nasza literatura dramatyczna, Pet. 1898 II 113–25; Jeske-Choiński T., J. Ł., „Wędrowiec” 1899 nr 6 (fot.), 7; Spytkowski J., J. Ł., Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku. Literatura polska w okresie realizmu i naturalizmu, W. 1966 II 357–72 (bibliogr. i fot. nr 107 i 108); – Ł. J., Mój debiut w „Kurierze”, „Kur. Warsz.” 1896 nr 1; „Świat” 1915 nr 50; – Nekrologi z r. 1897: „Ateneum” t. 2 s. 607–8, „Gaz. Lwow.” nr 110, „Kraj” nr 19 (Y. X), „Kur. Warsz.” nr 221–2 (T. Jeske-Choiński), „Słowo” nr 117–9, 122–3 ([T. Jeske-Choiński] Ch.), „Tyg. Illustr.” nr 21 (A. Dobrowolski), „Wędrowiec” nr 20 (ant); – B. Ossol.: rkp. 12447/II k. 395404 (Listy Ł-ego do M. Godlewskiego); IBL PAN: Kartoteka bibliografii retrospektywnej XIX i XX wieku.

Jan Michalik

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Władysław Tatarkiewicz

1886-04-03 - 1980-04-04
filozof
 

Witold Chodźko

1875-11-01 - 1954-01-17
lekarz psychiatra
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Julian Kramsztyk

1851 - 1926-09-25
lekarz pediatra
 

Stefan Kazimierz Pieńkowski

1885-08-27 - 1940-04-11
psychiatra
 

Stanisław Moniuszko

1819-05-05 - 1872-06-04
muzyk
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.