INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Karol Litawor Chreptowicz  

 
 
XVIII - po 1794
Biogram został opublikowany w 1937 r. w III tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Chreptowicz Karol Litawor, h. Odrowąż, konfederat barski, syn Jakuba, stolnika grodzieńskiego († 1750), i Teresy z Tymińskich, służył za młodu w wojsku pruskim (1740), potem jako chorąży w gwardii litewskiej (1744); kiedy familia Czartoryskich była na Litwie górą, trzymał się protekcji Jerzego Flemminga; przez kilkanaście lat gospodarował w jego ekonomiach, gardłował za nim na sejmikach i za jego radą, po odbytej żałobie, ożenił się (1751) z krewną Anną Chreptowiczówną, starościanką werbelską, siostrą Joachima, »stotysieczną panną«, która zresztą wkrótce się z nim rozeszła. Niewiadomo kiedy został pisarzem ziem. grodzieńskim. Szukając zabezpieczenia z drugiej strony, już w r. 1750 wybrany deputatem z Grodzieńszczyzny, obiecał głosować na młodocianego Karola Radziwiłła przy wyborze na marszałka trybunału. »Sordide skapy«, dorabiał się na funkcji wice-ekonoma dóbr stołowych królewskich, a gdy zażądał dzierżawy ekonomii grodzieńskiej, wypadł z łask Flemminga. Przy poparciu dworu i Radziwiłłów osiągnął w r. 1759 strażnikostwo polne litewskie; padł na wyborach do trybunału 1761 r., ale zaraz wszedł do sejmu, po którego bezowocnym rozejściu zamawiał sobie u dworu mandat na następne zgromadzenie. Rwał się do służby wojskowej u Sasów i Rosjan, w którym to celu bezowocnie jeździł do Petersburga. W bezkrólewiu przed szykanami Czartoryskich schronił się do Królewca. Wypłynął na wierzch w konfederacji Brzostowskiego i Radziwiłła jako marszałek grodzieński (1767), dzięki czemu trafił potem na sejm delegacyjny i mógł się odznaczyć manifestem przeciw gwałtom Repnina (24X). Ponieważ na dobitkę przyjął do akt grodzieńskich manifest Sołtyka, więc podobnie jak Wybicki szukał znów bezpieczeństwa za granicą. Zawiózł papieżowi skargi Polaków, w kwietniu 1768 bawił w Wiedniu, a w sierpniu znalazł się już w Mołdawii, w Nielipowcach, wśród konfederatów barskich. Był potem z Bierzyńskim na Litwie i podał do aktów Generalności lit. manifest dat. w Grodnie 19 VII 1769; wtedy też wrócił na stanowisko marszałka konf. grodzieńskiej. Zasiadłszy w Generalności w Preszowie, trapił się swą bezczynnością, zapowiadał powrót na Litwę (w kwietniu 1771), ale nie słychać, by tam wrócił. Przeciwnie, jesienią 1772 r. towarzyszy K. Radziwiłłowi na tułaczce w Mannheim, uczestniczy w zjeździe landshuckim, gdzie popiera próbę pojednania z królem pod warunkiem, że rozbiór nie dojdzie do skutku. Wytrwał na obczyźnie, mianowicie w Wenecji, do r. 1774; w r. 1779 odnajdujemy go w Zabłudowie. 23 V 1781 został chorążym nadwornym lit., ale złożył tę godność po pięciu latach, by otrzymać z rąk króla i Rady Nieust. (2 II) starostwo grodzieńskie. Żył jeszcze w r. 1794. W rosyjskiej korespondencji 1768 r. nosi epitet »biezrazsudnyj Poliak«, co oznacza gorliwego katolika i patriotę; w oczach konfederatów »sławny mąż, który nie da się uwieść«.

 

Złota księga; Konopczyński, Konf. barska, W. 1936, I; II w druku; Matuszewicz, Pamiętniki, W. 1876, III; Herbarze Wolffa (rkp. B. Ord. Kras. 3653); 29 listów Ch-cza do Radziwiłłów w Arch. Ord. Nieśw.; Relacje saskie z końca r. 1761 w Arch. Drezdeńskim.

Władysław Konopczyński

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jędrzej Śniadecki

1768-11-30 - 1839-05-11
chemik
 

Antoni Brodowski

przed 26 grudnia 1784 - 1832-03-31
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jerzy Michał Potocki h. Pilawa

1753-04-08 - ok. 1801
 

Aleksander Molinari (Molinary)

1772-01-05 - 1831-01-20
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.