INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Karol Rychliński     
Biogram został opublikowany w latach 1991-1992 w XXXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rychliński Karol (1864–1931), lekarz psychiatra, współtwórca zakładu dla nerwowo i umysłowo chorych w Drewnicy koło Warszawy, działacz społeczny. Ur. 2 XI w dobrach Swiniary koło Łoniowa w pow. sandomierskim, był synem Władysława, rządcy dóbr Swiniary, i Elżbiety z Lambeletów, Francuzki. Ojciec R-ego za udział w powstaniu 1864 r. został zesłany na Syberię i do kraju nie wrócił.

R. uczęszczał od r. 1875 do progimnazjum w Sandomierzu, a następnie do gimnazjum w Radomiu, gdzie w r. 1884 uzyskał świadectwo dojrzałości. Medycynę studiował na Uniw. Warsz., ukończył studia w r. 1890 ze stopniem lekarza. Wkrótce został starszym asystentem Kliniki Chorób Nerwowych i Umysłowych w Szpitalu Jana Bożego, a w r. 1897 ordynatorem tej Kliniki. Pracował tam do r. 1907 pod kierunkiem prof. Nikołaja Popowa. R. od r. 1893 należał jako członek czynny do Tow. Lekarskiego Warszawskiego. Był współzałożycielem Warszawskiego Tow. Pomocy Lekarskiej i Opieki nad psychicznie i nerwowo chorymi, które zawiązało się w r. 1899 w celu poprawy ówcześnie na bardzo niskim poziomie stojącej opieki psychiatrycznej, a w r. 1900 został członkiem zarządu tegoż Towarzystwa. Brał też udział w pracach Warszawskiego Tow. Higienicznego; tu w r. 1902 postulował opracowanie szczegółowej analizy stanu szpitalnictwa polskiego. Używając swych rozległych – dzięki praktyce lekarskiej – kontaktów R. przyczynił się do nadania Warszawskiemu Tow. Pomocy Lekarskiej przez ministerstwo dóbr państwowych w wieczystą dzierżawę terenów w Drewnicy o powierzchni 14 morgów. Dzięki zabiegom R-ego, Edwarda Korniłowicza, zarządu Towarzystwa i ofiarności społecznej nabyto i wyremontowano tu kilka zajmowanych budynków. Dn. 12 V 1903 został otwarty zakład mieszczący kilkunastu chorych.

Wg nekrologu w „Nowinach Psychiatrycznych” uniwersytet w Kazaniu proponował R-emu docenturę przy katedrze chorób nerwowych w r. 1903, Uniw. Lwow. profesurę, a Wydz. Krajowy stanowisko dyrektora szpitala w Kulparkowie. R. z ofert tych jednak nie skorzystał, objął ordynaturę oddziału nerwowego w Szpitalu Kolejowym (pracował aż do odejścia na emeryturę w r. 1925), ale jednocześnie pozostał przy zakładzie w Drewnicy, dokonując jego rozbudowy. W zakładzie tym od początku udzielano pomocy lekarskiej bezpłatnej i jednakowej dla wszystkich pacjentów; tutaj też po raz pierwszy w Polsce wprowadzono tzw. system otwartych drzwi.

R. przez pewien czas był sekretarzem Komitetu Ogrodów im. Wilhelma E. Raua w Warszawie. Później uczestniczył w pracach Warszawskiego Tow. Pomocy Lekarskiej przy organizacji i budowie sanatorium dla nerwowo chorych w Karolinie koło Warszawy (obecnie siedziba zespołu «Mazowsze»), które już w r. 1911 oddano do użytku. W r. 1915, gdy Rosjanie opuszczali Królestwo, R., choć jako lekarz kolejowy obowiązany był do ewakuacji, pozostał w Drewnicy ratując dobytek zakładu. Następnie zamieszkał tam na stałe i prowadził zakład, będąc w nim jednocześnie kuratorem, naczelnym lekarzem i asystentem. W tym czasie wszedł w r. 1916 do Rady Miejskiej Warszawy jako zastępca radnego w V kurii oraz został ławnikiem Magistratu. Jako przewodniczący magistrackiej Delegacji Szpitalnej i Dobroczynności przeprowadził jej reorganizację i kierował sprawami szpitalnictwa. Był też wiceprezesem Rady Miejskiej od 1 VII do 7 X 1920 i wiceprezydentem m. stoł. Warszawy od 7 X 1920 do 2 XII 1921.

Pełniąc nadal do r. 1927 (1928?) obowiązki kuratora rozwinął i ulepszył R. zakład w Drewnicy. Organizował tam konferencje naukowe lekarzy. Stale brał udział w posiedzeniach Warszawskiego Oddziału Polskiego Tow. Psychiatrycznego. Był cenionym rzeczoznawcą sądowym w sprawach o uznanie stanu poczytalności i niejedną osobę uratował od zesłania na Sybir (J. Luxenburg).

R. ogłosił kilkadziesiąt prac w czasopismach polskich, niemieckich i rosyjskich. Reprezentował kierunek anatomiczny w psychiatrii. Ważniejsze jego prace to Przyczynek do anatomii patologicznej amencji („Gaz. Lek.” 1891 oraz po rosyjsku: ,,Archiv Psichiatrii, Nevrologii i Sudebnoj Psichopatologii” 1891), Przyczynek do nauki o ostrych psychozach (tamże 1892), Przyczynek do badania drobnowidzowego mózgu („Kron. Lek.” 1892, w pracy tej opisał szczegółowo sposób przygotowywania preparatów mikroskopowych), Anormalny pęczek włókien nerwowych (tamże 1893 oraz po rosyjsku: „Nevrologičeskij Vestnik” 1894), Przyczynek do nauki o psychozach periodycznych i pojmowaniu zboczeń umysłowych („Med.” 1894), Przyczynek do nauki o padaczce Jackson’a („Gaz. Lek.” 1894), Kliniczny przebieg bezwładu postępującego (w: „Odczyty kliniczne” W. 1897 i odb. W. 1897), Przyczyny powstawania bezwładu postępującego („Nowiny Lek.” 1899 i odb. P. 1899), Istota natręctwa myślowego (W. 1909). Poza tym opublikował też artykuł pt. Andrzej Towiański. Studium psychologiczne („Krytyka Lek.” 1901, osobno W. 1901) oraz prace z medycyny społecznej: Pomoc lekarska dla ludu w guberni płockiej („Med.” 1898), W sprawie opieki nad obłąkanymi w Królestwie Polskim („Kron. Lek.” 1899), Środki ku powstrzymaniu alkoholizmu („Nowiny Lek.” 1900). Był sprawozdawcą z prac neurologicznych w „Przeglądzie Polskiego Piśmiennictwa Lekarskiego” i wchodził w skład gremium wydawniczego „Neurologii Polskiej” założonej w r. 1910. Pisywał też korespondencje do „Nowin Lekarskich” (pod pseud. Hołubek), miesięczny przegląd do krakowskiego „Przeglądu Lekarskiego”, artykuły krytyczne w „Krytyce Lekarskiej” (pod pseud. Tuhaj-bej). Ponadto w pismach warszawskich i poznańskich umieszczał obszerniejsze artykuły obrazujące ówczesne poglądy umysłowe (w: „Ateneum”, „Dzienniku Poznańskim”, „Gazecie Warszawskiej”, „Słowie”, „Myśli Narodowej”, gdzie m. in. już pośmiertnie w nr 18 z r. 1931 ukazało się Parę refleksyj po przeczytaniu „Lenina” o książce F. A. Ossendowskiego). Zmarł w Drewnicy 23 III 1931, został pochowany na Powązkach (kwatera 175 rząd 2 grób 26). Był odznaczony orderem Polonia Restituta, gdy tylko Sejm uchwalił to odznaczenie.

Z małżeństwa z Ireną Jadwigą z Pomianowskich miał R. 3 synów: Jerzego Bohdana (zob.), Jana Pawła (1899–1928), klimatologa-meteorologa, i Stanisława (zob.). Na terenie szpitala w Drewnicy został w r. 1933 postawiony pomnik R-ego z brązu naturalnej wielkości wykonany przez Michała Kamieńskiego. Szpital w Drewnicy i ulica, przy której się znajduje, otrzymały imię R-ego.

 

Bibliogr. Warszawy, IV, V, VI; Konopka, Pol. bibliogr. lek. XIX w., IX; PSB (Korniłowicz Edward); – Demel M., Mogiły lekarskie na cmentarzach warszawskich, „Arch. Hist. Med.” T. 29: 1966 nr 4 s. 452; Dydyński L., Ś. p. Dr Karol Rychliński, Med. T. 5: 1931 nr 10 s. 333–4; Herman J. E., Historia neurologii polskiej, Wr. 1975; tenże, Neurolodzy polscy, W. 1958; Liszka A., S. p. Dr Karol Rychliński, „Roczn. Psychiatryczny” 1931 z. 16 s. 180–1 (fot.); Luxenburg J., Ś. p. Dr Karol Rychliński, „Warsz. Czas. Lek.” R. 8: 1931 nr 18 s. 429–30; Warszawskie Towarzystwo Pomocy Lekarskiej i Opieki nad psychicznie i umysłowo chorymi 1900–1935, W. 1935 (fot.); – „Dziennik Urzędowy Izb Lekarskich” R. 2: 1931 nr 6 s. 211, nr 9 s. 358, R. 3: 1932 nr 4 s. 115; Jednodniówka Zjazdu koleżeńskiego Radomiaków w 1923 r. w Radomiu (W. ok. 1925) s. 11–12, 18, 88; Kalendarzyk polityczno-historyczny m. stoł. Warszawy za r. 1916, toż za r. 1917 – „Biesiada Liter.” T. 55: 1903 nr 25 s. 439; Kalendarz lekarski pod red. J. Polaka, W. 1897 s. V; „Kron. Warszawy” R. 5: 1929 nr 3 s. 13 (fot.), 19; „Med. i Kron. Lek.” R. 43: 1908 nr 4 s. 100; „Nowiny Psychiatryczne” 1926 z. 3–4 s. 207–8; „Przegl. Geogr.” T. 8: 1928 nr 8 s. 238–9 (dotyczy syna, Jana Pawła); „Rzeczpospolita” 1928 nr 172 s. 7; „Służba Zdrowia” R. 13: 1961 nr 41 s. 4 (Z. Jaroszewski); „Tyg. Ilustr.” 1903 I płr. nr 22 s. 436–7 (fot.), 1913 nr 20 s. 393 (fot. zbiorowa); „Wiad. Meterolog. i Hydrograf.” 1928 nr 2 s. 44; (dotyczy syna Jana Pawła) „Zdrowie” R. 17: 1902 nr 4 s. 330–1, R. 28: 1912 nr 4 s. 318; – Nekrologi i wzmianki pośmiertne: „Myśl Narod.” T. 1: 1931 nr 18 s. 222; „Nowiny Społ. Lek.” R. 5: 1931 nr 7 s. 115, „Pam. Tow. Lek. Warsz.” T. 126: 1932 s. 70–4; – Paraf. w Łoniowie: Wyciąg z aktu ur. i chrztu; – Szarejko P., Słownik lekarzy polskich XIX wieku (mszp. w posiadaniu autora); – Informacje Jolanty Rychlińskiej z W., Zdzisława Jaroszewskiego z W., Adama Leszyckiego z Ząbek pod Warszawą.

Teresa Ostrowska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Stanisław Karol Rychliński

1903-05-22 - 1944-10-01 socjolog
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Henryk Wieniawski

1835-07-10 - 1880-03-31
skrzypek
 

Kazimiera Iłłakowiczówna

1892-08-06 - 1983-02-16
pisarka
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Karol Ludwik Strasburger 

1848-11-08 - 1916-12-21
ekonomista
 

Tadeusz Pisarski

1878-12-05 - 1936-08-19
docent urologii
 

Antoni Julian Schneider

1825-06-12 - 1880-02-25
kolekcjoner
 

Kazimierz Kantak

1824-03-22 - 1886-12-28
działacz polityczny
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.