INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Kazimierz Piotr Schally     
Biogram został opublikowany w 1994 r. w XXXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Schally Kazimierz Piotr (1895–1967), generał brygady WP. Ur. 22 II w Nowym Sączu, był synem Andrzeja i Stanisławy ze Śniadowskich, właścicieli majątku Jaśniska pod Lwowem.

Naukę w szkole S. rozpoczął we Lwowie, a maturę zdał w Wiedniu po ukończeniu wojskowej szkoły realnej w r. 1913. Następnie studiował przez półtora roku w Akademii Wojskowej w Wiener Neustadt. W końcu sierpnia 1914 opuścił samowolnie akademię i 6 IX t.r. wstąpił do formacji legionowych i objął dowództwo plutonu w 2. kompanii VI batalionu. W listopadzie t.r. przeszedł do 1. dywizjonu artylerii i pełnił w nim funkcję dowódcy plutonu. Po powstaniu 1. p. artylerii (p.a.) został adiutantem pułku, następnie dowódcą baterii (luty 1916 – kwiecień 1917) i w końcu zastępcą dowódcy dywizjonu artylerii. Brał udział we wszystkich walkach I Brygady Legionów. Nominację na podporucznika uzyskał wg „Encyklopedii Wojskowej” 9 X 1914, a wg „Listy starszeństwa oficerów Legionów Polskich” – 5 III 1915; na porucznika awansował 1 XII 1915.

Po kryzysie przysięgowym i rozwiązaniu Legionów Polskich, 20 IX 1917, S. został wcielony do armii austriackiej. W grudniu t.r. ukończył w Pozsony (Bratysława) kurs szkoły oficerów rezerwy. Korzystając z urlopu, zbiegł z armii. W styczniu 1918 rozpoczął studia na politechnice we Lwowie. Jednocześnie zameldował się w Komendzie Naczelnej Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). W kwietniu t.r. z ramienia tej organizacji wysłany został do I Korpusu Polskiego do Bobrujska. Mianowany podkapitanem, współpracował tam z kpt. Leopoldem Lisem-Kulą. Po nieudanej próbie aresztowania gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego i niedopuszczenia do rozbrojenia przez Niemców I Korpusu Polskiego, S. wyjechał do Kijowa. Aresztowany przez Niemców, został wkrótce zwolniony. W końcu maja i czerwcu t.r. był komendantem Okręgu POW w Czernihowie na Ukrainie. W pierwszych dniach lipca został wydelegowany przez Komendę POW do tworzącej się we Francji Armii Polskiej. W trakcie przedzierania się przez Murmań, 12 VII t.r. został w Pietrozawodsku aresztowany przez władze sowieckie, osadzony w więzieniu w Piotrogrodzie i skazany na śmierć. Wyroku nie wykonano dzięki interwencji posła duńskiego E. Skaweniusa. W listopadzie rozchorował się w więzieniu na tyfus plamisty. Został zwolniony ze szpitala 6 XII t.r. również dzięki interwencji E. Skaweniusa oraz pomocy duńskiej misji Czerwonego Krzyża. Po opuszczeniu szpitala powrócił do Polski i w stopniu kapitana wstąpił 6 XII 1918 do WP. Złożył wówczas Józefowi Piłsudskiemu raport o sytuacji w Rosji i ruchach wojsk niemieckich na wschodnim terytorium Rzeczypospolitej. Dn. 8 II 1919 został wysłany z rozkazami ustnymi Piłsudskiego do gen. Józefa Hallera, dowódcy Armii Polskiej we Francji, w sprawie jej przybycia do Polski. W armii Hallera S. służył w 1. p.a. jako dowódca dywizjonu. Dn. 1 III t.r. rozkazem Naczelnego Dowództwa WP we Francji otrzymał awans na majora. W kwietniu t.r. powrócił z pułkiem do kraju i na czele dywizjonu brał udział w walkach na froncie ukraińskim w rejonie Łucka. W czerwcu przeszedł do 1. p.a. polowej (p.a.p.) 1. Dyw. Piechoty Legionów (D.P. Leg.) i otrzymał dowództwo dywizjonu na froncie litewsko-białoruskim. Dowodząc od 1 XI t.r. pułkiem, walczył w kampanii zimowej 1919/20 na Łotwie, 1 IV 1920 awansował na stopień podpułkownika, wziął udział następnie w wyprawie kijowskiej, a później w odwrocie wojsk polskich z Ukrainy. W czasie bitwy pod Borodzianką (12 VI) powstrzymał atak przeciwnika. Dn. 22 VII t.r. kierując ogniem pułku, odparł atak kawalerii sowieckiej na Równe i tym samym przyczynił się w znacznej mierze do utrzymania miasta. Za te czyny został odznaczony Krzyżami Walecznych. Z kolei w sierpniu walczył w zwycięskiej bitwie warszawskiej. Za dzielność i odwagę w dn. 22 VIII w boju o Białystok otrzymał Order Virtuti Militari. W bitwie niemeńskiej, wraz z dowódcą 1. D.P. Leg., płk. Stefanem Dąb-Biernackim, organizował obronę Lidy (28 IX). W uznaniu zasług bojowych wszystkie baterie 1. p.a.p. odznaczone zostały Orderem Virtuti Militari, a marszałek Piłsudski wyraził swą zgodę na objęcie szefostwa pułku.

Po zakończeniu wojny polsko-sowieckiej S. nadal dowodził 1. p.a.p. aż do końca 1926 r. Ponadto od kwietnia do października 1921 sprawował funkcję pełniącego obowiązki dowódcy 1. brygady artylerii. W r. 1924 uzyskał awans na pułkownika. W wydarzeniach przewrotu majowego 1926 r. 1. p.a.p., w ramach 1. D.P. Leg., brał udział po stronie marszałka Piłsudskiego. S. z dn. 1 I 1927 przeniesiony został do samodzielnego wydziału Dep. Artylerii Min. Spraw Wojskowych, a 5 V t.r. został zastępcą szefa tegoż Departamentu. Dn. 22 III 1929 objął dowództwo 1. grupy artylerii.

S. był oficerem gruntownie wyszkolonym. Na przełomie 1920 i 1921 r. odbył kurs informacyjny wyższych dowódców w Warszawie; ponadto ukończył: w r. 1923 – 5-miesięczny kurs dowódców pułków w Szkole Strzelania Artylerii w Toruniu, w r. 1926 – 5-miesięczny kurs informacyjny dla dowódców pułków przy Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia w Rembertowie, w r. 1927 – 3-miesięczny kurs wyższych dowódców artylerii przy Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, w r. 1928 – miesięczny Cours d’Information des Officiers w Wersalu, w r. 1929 kurs wyższych dowódców artylerii, w r. 1932 ogólno-wojskowy kurs wyższych dowódców, a w r. 1934 miesięczny kurs studiów taktycznych w Metzu.

W grudniu 1934 S. objął dowództwo piechoty dywizyjnej 20. D.P. w Baranowiczach, po czym 21 IX 1935 przeszedł na stanowisko szefa Gabinetu Wojskowego prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Z dn. 1 I 1936 został mianowany generałem brygady. Dn. 10 XI 1936 z polecenia prezydenta Mościckiego wręczył marszałkowi Edwardowi Rydzowi-Śmigłemu insygnia Orderu Orła Białego.

S. przetłumaczył z języka niemieckiego prace J. Bruchmüllera: „Artyleria niemiecka w bitwach przełamujących wojny światowej” (W. 1925) oraz „Artyleria w natarciu wojny pozycyjnej” (W. 1931). Od 1 IX 1939 S. kierował w Warszawie ewakuacją Zamku Królewskiego i Łazienek, a następnie dołączył do kolumny prezydenckiej, która wieczorem 5 IX t.r. wyruszyła przez Krasnobród, Ołykę do Kut. Po przekroczeniu przez prezydenta Mościckiego granicy rumuńskiej i internowaniu go, S. przedostał się z Czerniowiec do Bukaresztu. Początkowo nie mógł uzyskać zgody na wyjazd stąd do Paryża. Prawdopodobnie w grudniu t.r. dotarł do Francji i przebywał w Ośrodku Oficerskim w Vichy w dyspozycji naczelnego wodza. Dn. 26 VI 1940 został ewakuowany do Liverpoolu. Najpierw przebywał w obozach w Broughton, po czym do końca 1941 r. w Ośrodku Oficerskim w Rothesay (tzw. Wyspa Wężów). Od 2 I 1942 pozostawał w stanie nieczynnym. Dn. 1 XI 1943 powołany do służby czynnej, został mianowany attaché wojskowym przy Poselstwie RP w Ottawie, ale do Kanady nie wyjechał, gdyż gen. Kazimierz Sosnkowski zmienił decyzję i w kwietniu 1944 mianował go szefem Misji Wojskowej przy Naczelnym Dowództwie Sprzymierzonych Ekspedycyjnych Sił Zbrojnych (Supreme Headquarters of Allied Expeditionary Forces – SHAEF). Po zakończeniu wojny, od 2 VIII 1945 do 22 II 1947 pozostawał S. w dyspozycji szefa Sztabu Głównego, a po demobilizacji, do 21 II 1949, w Polskim Korpusie Rozmieszczenia i Przysposobienia (PKRP). Osiedlił się w Szkocji, gdzie zmarł 12 I 1967 w Edynburgu i został pochowany na cmentarzu w Corstorphine. Był odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari 5 kl., Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Złotym Krzyżem Zasługi 2-krotnie, Orderem Polonia Restituta 5 kl., Krzyżem Walecznych 4-krotnie, Francuską Legią Honorową 4 kl. oraz łotewskim krzyżem Lačplesis. W r. 1977 w Londynie ukazały się pośmiertnie jego Wspomnienia żołnierskie z Legionów i rewolucji bolszewickiej.

S. był dwukrotnie żonaty. Po raz pierwszy ożenił się 24 V 1923 z ciężko już chorą Marią Antoniną z Dynków, 1.v. Zassowską (ur. 1891), która zapewne wkrótce zmarła. Po raz drugi ożenił się 5 I 1924 z Marią z Łąckich (1897–1977); w małżeństwie tym miał dwoje dzieci: syna Andrzeja (Andrew), (ur. 30 XI 1926), biochemika, profesora uniw. Tulane w Nowym Orleanie, laureata nagrody Nobla w zakresie medycyny wraz z R. Yalow i R. Guillemin za badania nad czynnościami mózgu (1977), oraz córkę Halinę (ur. 9 III 1929), zamężną Ternynck, dietetyczkę, zamieszkałą w Kanadzie.

 

Portret S-a przez Stanisława Ignacego Witkiewicza (pastel) w posiadaniu córki, Haliny; – Enc. Wojsk., VII; Giza J., Sądeccy generałowie w służbie polskiej i obcej, Kr. 1993 (fot. i reprod. portretu przez S.I. Witkiewicza); Kryska-Karski–Żurakowski, Generałowie, Wyd. uzup. i popr., W. 1991 (fot.); Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich, W. 1917 (występuje jako Szally); Rocznik oficerski, W. 1923, 1924, 1928, 1932; – Lewicki R., Zarys historii wojennej 1-go pułku artylerii polowej Legionów, W. 1929 s. 9–10, 18, 26, 31–32, 39, 45, 49, 56; Leżeński C., Kwatera 139. Opowieść o marszałku Rydzu-Śmigłym, L. 1989 I; – Kopański S., Wspomnienia wojenne 1939–1946, Londyn 1972; Wrzesień 1939 r. w relacjach dyplomatów, Oprac. A. Skrzypek, W. 1989; – „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” 1967 nr 13 s. 4, nr 17 s. 4, nr 20 s. 4 (fot.), nr 22 s. 4, 1968 nr 9 s. 4, nr 10 s. 4; „Kultura” 1978 nr 3 s. 6. nr 35 s. 6, 1979 nr 21 s. 8; – Arch. I. Mościckiego na Jasnej Górze w Częstochowie: t. 4004 s. 64; CAW: Akta personalne S-a, w tym własnoręczny życiorys (fot.); – Informacje córki Haliny Ternynck-Schally z Dorval w Kanadzie.

Piotr Stawecki

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Czesław Petelski

1922-11-05 - 1996-09-19
reżyser filmowy
 

Bolesław Płotnicki

1913-06-17 - 1988-09-07
aktor filmowy
 

Józef Czechowicz

1903-03-15 - 1939-09-09
poeta awangardowy
 

Bolesław Bogdan Piasecki

1915-02-18 - 1979-01-01
prawnik
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jerzy Klus

1839-10-13 - 1917-03-17
nauczyciel
 

Mieczysław Skrudlik

1887-12-19 - 1941-06-17
historyk sztuki
 

Tadeusz Mazurkiewicz

1887-09-30 - 1968-07-18
dyrygent
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.