INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Kazimierz Rozwadowski     

Kazimierz Rozwadowski  

 
 
1757 - 1836-07-03
Biogram został opublikowany w latach 1989-1991 w XXXII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rozwadowski Kazimierz (1757–1836), pułkownik WP, ziemianin. Ur. w Putiatyczach (woj. ruskie), był synem Ignacego Antoniego, podczaszego radomskiego, następnie podolskiego, oraz Teresy z Białoskórskich.

R. rozpoczął służbę wojskową w armii kor. w r. 1775, zaciągając się jako towarzysz do chorągwi Stanisława Ciesielskiego. Po reorganizacji wojska w r. 1776 służył w 1 brygadzie Ukraińskiej kawalerii narodowej Rafała Dzierżka, w której 5 IX 1782 przez gen.-lejtnanta Józefa Gabriela Stempkowskiego, dowódcę dyw. ukraińsko-podolskiej, mianowany został namiestnikiem. Dn. 15 XI 1782 legitymował się wraz z braćmi Stanisławem, Józefem, Onufrym i Franciszkiem z posiadanego szlachectwa w przemyskim sądzie ziemskim. Awansował na chorążego (19 III 1784), podporucznika (29 XII 1789), nadal w brygadzie Dzierżka, stacjonującej w Snitkowie, noszącej po reorganizacji od 8 X 1789 nazwę 1 Wołyńskiej; dn. 12 XII 1791 mianowany został porucznikiem.

W czasie przechodzenia części armii kor. pod komendę rosyjską, R. przeniósł się do 2 brygady Ukraińskiej Franciszka Łaźnińskiego i wraz z nią znalazł się w dyw. ukraińsko-bracławskiej gen.-mjr. Stefana Lubowidzkiego, rozłożonej na Ukrainie, na terenach odłączonych od Rzpltej. Sztab brygady stał w Jampolu. W kwietniu 1793 R. otrzymał w Łabuniu od dowódcy wojsk rosyjskich gen. M. N. Kreczetnikowa miesięczny urlop z pozwoleniem odbycia podróży w sprawach rodzinnych do województw podolskiego i kijowskiego. Na skutek nieobecności przy brygadzie uniknął powikłań związanych z jej przejściem na terytorium Mołdawii, a następnie powrotem pod rozkazy rosyjskie. Dn. 8 V 1793 brygada Wołyńska złożyła w Mohylowie nad Dniestrem przysięgę na wierność Rosji; przeniesiona do brygady gen. M. Tołstoja w dywizji gen. W. Derfeldena stanęła w Szarogrodzie, rozstawiając łańcuch posterunków na granicy na Dniestrze od Jampola do Jahorłyka; wcielona do armii rosyjskiej utrzymała nazwę Wołyńskiej. Dzięki staraniom m. in. Kajetana Ożarowskiego R. otrzymał nominację na stopień majora i mimo masowego podawania się polskich oficerów do dymisji, pozostał przy jednostce.

Na wiadomość o wybuchu powstania w kwietniu 1794 brygada R-ego wyruszyła z Murachwy, przeprawiła się koło Mohylowa na prawy brzeg Dniestru i pociągnęła w kierunku zachodnim przez tereny północnej Mołdawii, a po przekroczeniu granicy austriackiej – przez wschodnią Galicję do Białego Kamienia i stąd lewym brzegiem Bugu dotarla do polskiej granicy koło Dubienki. R. napotkał tu przybyłą również zza kordonu swą dawną brygadę kawalerii narodowej, noszącą z powrotem nazwę 1 Ukraińskiej, dowodzoną przez Franciszka Wyszkowskiego i wchodzącą w skład działającego między Wisłą a Bugiem korpusu gen. Józefa Zajączka. Zgodnie z wcześniejszą nominacją naczelnika Tadeusza Kościuszki, wydaną 12 V 1794 w obozie pod Połańcem, R. został przeznaczony w stopniu wicebrygadiera do tejże brygady. Dn. 27 V wezwany był do stawienia się w nowym miejscu przeznaczenia przez Wyszkowskiego, który równocześnie prosił brygadiera F. Łaźnińskiego o niezatrzymywanie R-ego pod swoją komendą. R. odznaczył się w bitwie pod Chełmem (8 VI), gdy na czele czterech szwadronów 1 brygady Ukraińskiej niespodziewanym atakiem powstrzymał pościg 12 szwadronów pułków lekkokonnych Sumskiego i Chersońskiego brygady gen. B. Łanskoja za cofającymi się ku miastu dwoma szwadronami swojej brygady. W czasie odwrotu korpusu gen. Zajączka, z podległymi żołnierzami ratował działa ugrzęzłe w błocie. Uczestniczył w obronie Warszawy (13 VII – 6 IX), m. in. w walkach z atakującymi Prusakami 25 VIII pod Wawrzyszewem, na czele oddziału swej brygady, rozbił szwadron pułku huzarów dowodzony przez płk. Trauenfelda, a następnie częściowo rozproszył batalion regimentu płk. B. Bonina. Dzielił do końca losy swej brygady.

Po upadku powstania R. przedostał się do Galicji, w Husiatyniu połączył się z żoną. Zamieszkali u przyjaciela, Siedliskiego w Błozwi w cyrkule samborskim. Po rocznym tam pobycie wydzierżawił małą wioskę Derewlany w cyrkule złoczowskim, a następnie wziął w dzierżawę dobra Ułaszkowce z Zabłotówką w cyrkule czortkowskim. W tym czasie wszedł w posiadanie odziedziczonej przez żonę wsi Kopesterzyn w pow. jampolskim na Ukrainie, pozostał jednak nadal przy dzierżawach.

Spokojne gospodarowanie w majątkach przerwała wojna polsko-austriacka w r. 1809. Wkroczenie wojsk polskich do wschodniej Galicji spowodowało rozpoczęcie formowania nowych oddziałów, zwłaszcza na Podolu austriackim. R. otrzymał 2 VI we Lwowie od gen. Aleksandra Rożnieckiego nominację na dowódcę wystawianego przez cyrkuł zaleszczycki pułku jazdy z nr. 9 (kolejnym w numeracji pułków jazdy Ks. Warsz.), zresztą później nie występującym. Dn. 24 VI na czele oddziału konnego w sile 200 ludzi dołączył do grupy szefa szwadronu Piotra Strzyżewskiego, podążającej spod Zaleszczyk w kierunku Tarnopola. Uczestniczył w jej działaniach, dowodząc całą jazdą grupy, przeciwko oddziałowi austriackiemu, dowodzonemu przez gen.-mjr. A. Bickinga, m. in. w ataku na Tarnopol (8–9 VII), w starciach pod Grzymałowem (11 VII) i Chorostkowem (13 VII) oraz w walkach pod Wieniawką (16–17 VII), zakończonych kapitulacją gen. Bickinga.

R. pospieszył wówczas przez Lwów, Żółkiew i Rawę Ruską do Krakowa, głównej kwatery ks. Józefa Poniatowskiego. Otrzymał tu 30 VII rozkaz objęcia dowództwa nad 8 p. jazdy z poleceniem włączenia do niego swojego oddziału pozostawionego na Podolu w komendzie ppłk. Strzyżewskiego pod ogólnym dowództwem gen. Ignacego Kamieńskiego. Dn. 3 VIII 1809 został mianowany pułkownikiem i dowódcą 8 p. jazdy; wcześniejszą nominację na to stanowisko mjr. Stanisława Dulfusa, na jego własną prośbę, ks. Poniatowski anulował. Pułk sformowany w dep. łomżyńskim przebył szlak bojowy w składzie dywizji gen. Zajączka i licząc ogółem w czterech szwadronach 742 ludzi z 779 końmi stał w Młodziejowicach koło Krakowa, pod komendą szefa szwadronu Gabriela Czarneckiego, zastępującego chorego i nieobecnego ppłk. Jana Rostworowskiego. R. udał się do Czortkowa, skąd sformowany przez siebie oddział powstania zaleszczyckiego, liczący 263 konie (z czego 118 dostarczyli mieszkańcy cyrkułu zaleszczyckiego, a sam R. ofiarował 68 koni), przyprowadził do do 8 pułku. Z połączonym już pułkiem R. przeszedł do Wiślicy, a następnie do Chrobrza. W tym czasie (6 VIII – 28 XII 1809) pułk nosił nazwę 2 p. jazdy wojsk galicyjsko-francuskich.

Dn. 31 X 1809 Sztab Główny przekazał R-emu decyzję Fryderyka Augusta przyznającą pułkowi 18 krzyży Virtuti Militari, których rozdzieleniem miała się zająć specjalnie powołana komisja pułkowa. W listopadzie stanął R. z pułkiem w Białej Podlaskiej. Rozkazem dziennym ks. Poniatowskiego z 23 XI 1809 pułk R-ego otrzymał przydział do 5 brygady gen. Kamieńskiego w 2 dyw. gen. Jana Henryka Dąbrowskiego z rozkazem przemarszu do dep. łomżyńskiego, na tereny powstania pułku. Pułk zebrał się w Mordach (1 XII), skąd przybył do Łomży, gdzie R. stanął ze swym sztabem i jednym szwadronem. Zadaniem pułku, którego pozostałe szwadrony stanęły w Szczuczynie, Kalwarii i Augustowie, było strzeżenie granicy rosyjskiej. Dn. 1 I 1810 przyznany został R-emu Krzyż Kawalerski Virtuti Militari.

W wyniku podziału Ks. Warsz. w kwietniu 1810 na 4 okręgi wojskowe, pułk R-ego podporządkowany został komendantowi dep. łomżyńskiego gen. Dominikowi Dziewanowskiemu w składzie 1 okręgu wojskowego dowodzonego przez gen. Zajączka. R. ze sztabem pułku przeszedł do Szczuczyna. W lecie 1810 przebywał R. na 2-miesięcznym urlopie w Galicji. Do Warszawy przybył 30 VIII i tu 1 IX przeznaczony został przez gen. Zajączka do pełnienia obowiązków komendanta dep. łomżyńskiego, do czasu przybycia nowo mianowanego (29 VI) komendanta gen. Józefa Niemojewskiego. Wniosek tego ostatniego dotyczący przeniesienia sztabu R-ego ze Szczuczyna do Augustowa spotkał się z negatywną decyzją gen. Stanisława Fiszera, szefa Sztabu Głównego. W grudniu 1810 ks. Poniatowski zadecydował o odwołaniu R-ego ze stanowiska dowódcy pułku i powierzenia go Dominikowi Radziwiłłowi, który zgłaszając się do służby w armii Ks. Warsz., zadeklarował znaczne ofiary pieniężne na rzecz organizacji wojska. W tej sprawie ks. Poniatowski wystąpił 17 XII 1809 do Fryderyka Augusta proponując uwolnienie R-ego ze służby z przyznaniem niewielkiej pensji. Dn. 30 III 1811 dekretem królewskim została R-emu udzielona dymisja z przyznaniem dożywotniej renty rocznej w wysokości 3139 złp., umotywowana złym stanem zdrowia. Na prośbę nowo mianowanego dowódcy płk. D. Radziwiłła, udającego się na urlop, przekazanie dowództwa pułku nastąpiło 6 V 1811 w Dylewie, w miejscu stacjonowania.

R. powrócił do Galicji i zamieszkał z rodziną w zakupionych Żabokrukach w cyrkule brzeżańskim. Przed wybuchem wojny z Rosją w r. 1812 przebywał w Kopesterzynie; dn. 30 VII t. r. wezwany został do czynnej służby i zgłosił się pod rozkazy gen. Amilkara Kosińskiego, dowódcy siły zbrojnej departamentów: lubelskiego i siedleckiego. Dn. 8 I 1813 otrzymał R. pozwolenie noszenia munduru wysłużonych «ze złotem». Osiadł w Galicji, mieszkał nadal w Żabokrukach, a następnie w dzierżawionym Głęboczku w cyrkule czortkowskim. Przy rozprzedaży klucza grzymałowskiego, należącego do Małgorzaty Konstancji Rzewuskiej, R. kupił wieś Rożyska w cyrkule tarnopolskim, w której osiadł już na stałe. Zmarł 3 VII 1836 w Rożyskach.

Ożeniony (2 II 1794) z Anną z Golejewskich (1772–1842), córką Józefa (zm. 1792), porucznika kawalerii narodowej, i Józefy z Chojeckich, miał R. dwie córki: Annę Kazimierę (1797–1861), zamężną 1.v. za Jackiem Czechowiczem (zm. 1828), 2.v. za Tadeuszem Przyborowskim (zm. 1850), oficerem WP w r. 1831, i Teklę Teresę (1801–1820), zamężną za Adamem Melbachowskim, oraz pięciu synów: Antoniego, Wincentego Brutusa (1800–1849), urzędnika w Radzie Stanu Król. Pol., oficera WP w r. 1831, Erazma, Wiktora Leandra (1812–1858), oficera WP w r. 1831, członka Gwardii Narodowej we Lwowie w r. 1848, i Franciszka Jakuba (1814–1855).

Antoni Kilian Sebastian (1796–1855), ur. 20 I w Błozwi w cyrkule samborskim. Jako 13-letni chłopiec w czerwcu 1809 wstąpił do formowanego przez ojca oddziału powstańczego cyrkułu zaleszczyckiego i brał udział w jego działaniach wojennych. Przyjęty do Szkoły Elementarnej Artylerii i Inżynierów, w listopadzie 1810 otrzymał stopień sierżanta, a w marcu 1811 awansował na podporucznika w dowodzonym przez ojca 8 pułku ułanów. W kampanii rosyjskiej 1812 r. brał udział w bitwach pod Ostrownem, Witebskiem, Smoleńskiem, Dorohobużem, Możajskiem, Woronowem, Tarutino, gdzie utracił oko. Odznaczony został Krzyżem Złotym Virtuti Militari; pod Wilnem w grudniu 1812 dostał się do niewoli, w styczniu 1813 otrzymał stopień porucznika. W lutym 1815 umieszczony został w 1 pułku strzelców konnych powstającej armii Król. Pol., w marcu 1817 otrzymał dymisję ze stopniem kapitana i pozwoleniem noszenia munduru. Powrócił do Galicji. W powstaniu 1830/31 służył w 1 pułku jazdy lubelskiej, a następnie w 1 pułku strzelców konnych; przeznaczony został przez gen. Jana Weyssenhoffa na komendanta placu Nowego Miasta Korczyna, w końcu otrzymał od gen. Samuela Różyckiego nominację na stopień majora w Legii Nadwiślańskiej konnej. Z korpusem gen. Różyckiego przekroczył granicę Wolnego Miasta Krakowa i po odbytej kwarantannie powrócił w strony rodzinne. Gospodarował w majątku swej żony Turówce w obwodzie tarnopolskim. W r. 1848 przeznaczony został na komendanta gwardii narodowej w Tarnopolu, która jednak z powodu epidemii cholery została szybko rozwiązana. Zmarł 21 VII 1855 w Meteniowie w obwodzie złoczowskim u swej siostry Anny.

Ożeniony był R. z Teklą Antoniną z Czechowiczów (zm. 1854), miał synów: Kazimierza (ur. 1831), powstańca 1863 r., i Bolesława (ur. 1842), star. trembowelskiego, posła na sejm galicyjski, oraz córkę Justynę, żonę Włodzimierza Rozwadowskiego.

Erazm (1807–1880), ur. 8 I w Ułaszkowcach w cyrkule czortkowskim. W maju 1823 wstąpił do pułku strzelców konnych gwardii armii Król. Pol., w r. 1827 skierowany został do Szkoły Podchorążych Jazdy. Stopień podporucznika otrzymał w grudniu 1830 z przydziałem do 6 szwadronu 3 dywizjonu, z którym w lutym 1831 wszedł w skład korpusu gen. Józefa Dwernickiego. Uczestniczył w wyprawie na Wołyń, bił się pod Ryczywołem i Kurowem; w bitwie pod Boremlem, choć sam ranny, zranił w bezpośredniej walce gen. Płachowa, dowódcę brygady dragonów rosyjskich, za co otrzymał Krzyż Złoty Virtuti Militari. Po przekroczeniu przez korpus granicy austriackiej, podleczył się w domu rodziców w Rożyskach, po czym powrócił do Król. Pol. i przyłączył się do swego macierzystego pułku, z którym niebawem walczył w bitwie pod Raciążem. Awansował na porucznika; przed przekroczeniem granicy pruskiej złożył w Rypinie dymisję i powrócił do Galicji. Z nominacji Rządu Narodowego w r. 1863 pełnił obowiązki naczelnika obwodu tarnopolskiego. Za rzekome organizowanie oddziałów i ukrywanie powstańców był aresztowany i uwięziony. Zmarł 7/8 VI 1880 we Lwowie i pochowany został na cmentarzu Łyczakowskim.

Ożeniony z Marią Szeliską (1818–1888), miał syna Stanisława (1840–1893).

 

Litografia Seweryna Oleszczyńskiego z portretu, Reprod. w: Łuniński E., Napoleon (Legiony i Księstwo Warszawskie), W. 1911; – Słown. Geogr., IX 875 (Rożyska); Borkowski, Almanach: Poczet szlachty galicyjskiej i bukowińskiej, Lw. 1857; Xięga Pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódców i sztabs-oficerów tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy armii polskiej… krzyżem wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych, Lw. 1881; Kunaszowski H., Życiorysy uczestników powstania listopadowego, Lw. 1880 (dotyczy Antoniego i Erazma); – Bauer K., Wojsko koronne powstania kościuszkowskiego, W. 1981; Gembarzewski B., Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831, W. 1925 s. 61; tenże, Wojsko Pol. 1807–14; Herbst S., Z dziejów wojskowych powstania kościuszkowskiego 1794 roku, W. 1983 (w indeksie błędnie: Franciszek); Medyński A., Rozwadowscy w powstaniu styczniowym, Lw. 1919 s. 5, 23 (dotyczy Erazma); Nadzieja J., Generał Józef Zajączek 1752–1826, W. 1975 (w indeksie błędnie: Franciszek i daty życia); [Rolle J. A.], Dr Antoni J., Nowe opowiadania historyczne, Lw. 1878 s. 337 n.; Willaume J., Amilkar Kosiński 1769–1823, P. 1930; – Akty powstania Kościuszki, III; Fredro A., Trzy po trzy, W. 1917 s. 198, 223; Golejewski H., Pamiętnik, Kr. 1971 I–II; Korespondencja księcia Józefa Poniatowskiego z Francją, P. 1923–8, II–III; Rozwadowski A., Pamiętniki, Lw. 1889; Rys historyczny kampanii odbytej w roku 1809 w Księstwie Warszawskim pod dowództwem księcia Józefa Poniatowskiego, Kr. 1889 s. 127; Sołtyk R., Kampania 1809 r., W. 1906 s. 196 n.; tenże, Relation des opérations de l’armée aux ordres du prince Joseph Poniatowski pendant la campagne de 1809 en Pologne contre les Autrichiens, Paris 1841 s. 329–30, 333; [Wybranowski R.] Pamiętnik jenerała…, Lw. 1882 I 3, 6; – „Gaz. Lwow.” 1836 nr 88; – AGAD: Akty KRW rkp. 69c s. 26–27, B. Ord. Zamoyskich rkp. 3133 Księgi kanclerskie 77a s. 78; AP w Kr.: Arch. Młynowskie Chodkiewiczów rkp. 1148, 1228 s. 109; B. Ossol.: rkp. 5464, 7936/II, 7961/III, 7962/III, 7993/II, 7994/II, 7995/III; – Łoza S., Virtuti Militari 1792–1819, W. 1953 (mszp. w posiadaniu Z. Zacharewicza); Kartoteka oficerów WP 1815–1831 Zbigniewa Zacharewicza z Kr. (dotyczy Antoniego i Erazma).

Zbigniew Zacharewicz

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Cyprian Godebski

1765 - 1809-04-19
poeta
 

Rafał Hadziewicz

1805-10-13 - 1886-09-07
malarz
 

Jakub Kabrun

1759-01-09 - 1814-10-24
bibliofil
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

William Allan

1782 - 1850-02-23
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.