INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Konstancja Franciszka Swinarska     

Konstancja Franciszka Swinarska  

 
 
1892-04-03 - 1982-12-21
Biogram został opublikowany w XLVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2009-2010.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Swinarska Konstancja Franciszka Katarzyna (1892–1982), nauczycielka, działaczka oświatowa.

Ur. 3 IV w Rogoźnie (pow. obornicki), była siódmym dzieckiem Wacława Swinarskiego (zob.) i Konstancji z Łubieńskich (1850–1926), siostrą Marii (zob.).

Od r. 1899 uczyła się S. w szkołach we Wrocławiu i Karłowicach, a następnie we wrocławskim Seminarium Nauczycielskim Urszulanek, gdzie wiosną 1911 zdała egzamin nauczycielski. Już w l. szkolnych angażowała się w tajne nauczanie języka polskiego, religii i historii Polski. We wrześniu 1913 zdała eksternistycznie maturę w Gimnazjum Realnym w Bydgoszczy. Od wiosny 1914 studiowała na Wydz. Filozoficznym Uniw. Wrocł., skąd po trzech semestrach przeniosła się na uniw. w Berlinie. Wiosną 1917 wróciła na studia do Wrocławia i latem 1918 uzyskała tam stopień doktora na podstawie pracy o pradolinie Notecko-Warciańskiej (Das Netze-Warthe Urstromtal. Ein Beitrag zur Landeskunde, Breslau 1918).

Wybuch powstania wielkopolskiego 27 XII 1918 zastał S-ą w Poznaniu. Zaangażowała się tam w organizację szkolnictwa polskiego i od stycznia 1919 pracowała dorywczo jako nauczycielka. Dn. 1 IV t.r. otrzymała posadę nauczycielki w Państw. Uczelni Żeńskiej im. Dąbrówki (tzw. Dąbrówka), kierowanej od 1 V przez jej siostrę Marię. Uczyła geografii oraz języków francuskiego i angielskiego, a sporadycznie także historii i metodyki. Równocześnie t.r. studiowała przez semestr na Wydz. Filozoficznym nowo utworzonego Uniw. Pozn., m.in. geografię u Stanisława Pawłowskiego. Dn. 6 III 1920 zdała państw. egzamin «pro facultate docendi». W «Dąbrówce» działała w szkolnym Kole Młodzieży Czerwonego Krzyża (późniejsze tzw. Samarytanki). Od r. 1923 należała do Zrzeszenia Polskich Nauczycieli Geografii z siedzibą we Lwowie (od r. 1929 w Poznaniu); w l. 1933–6 była w nim skarbnikiem, a potem członkiem zarządu. Od r. 1923 działała też w Kole Nauczycieli Geografii w Poznaniu i była jego wiceprezesem (1932, 1935–7) i prezesem (1933–4). Wygłaszała w nim referaty, m.in. w r. szk. 1923/4 Stanowisko geografii w żeńskiej szkole średniej, ze szczególnym uwzględnieniem szkolnictwa wielkopolskiego („Czas. Geogr.” T. 2: 1924 z. 1), a w r. szk. 1925/6 Kwestia geografii w naszych podręcznikach geografii. W dn. 19–21 V 1929 uczestniczyła w IV Ogólnopolskim Zjeździe Nauczycieli Geografii w Poznaniu. W r. szk. 1928/9 uczyła w poznańskim Państw. Gimnazjum im. Generałowej Zamoyskiej. Po utworzeniu 1 IX 1929 Filii typu neohumanistycznego «Dąbrówki» objęła jej kierownictwo. W dn. 23–31 VIII 1934 brała udział w XIV Międzynarodowym Kongresie Geograficznym w Warszawie, a w dn. 2–3 XII t.r. w Zjeździe Opiekunów Kół Krajoznawczych i ogniska metodyki w Krakowie. Doprowadziła do przekształcenia 9 XII 1936 Filii neohumanistycznej «Dąbrówki» w samodzielne Państw. Gimnazjum im. Klaudyny Potockiej (tzw. Klaudynki), po czym objęła jego dyrekcję. Z jej inicjatywy ufundowano w r. 1936 ku czci patronki szkoły tablicę na murze poznańskiego kościoła św. Wojciecha. Przyczyniła się też do budowy w piwnicach szkoły schronu przeciwpożarowego, w którym podczas niemieckiego nalotu we wrześniu 1939 znalazło schronienie ponad 200 osób; była w tym czasie w szkole komendantką cywilnej obrony przeciwlotniczej.

Dn. 8 XII 1939 wraz z siostrą Marią została S. wysiedlona przez Niemców z Poznania. Zamieszkała w podpoznańskim Luboniu, a od lutego 1940 w Żabnie (pow. śremski), gdzie pracowała jako szwaczka. We wrześniu t.r. otrzymała przydział do biura agronoma powiatowego (Kreislandwirt) w Śremie. Przez cały czas okupacji prowadziła tajne nauczanie języka polskiego, matematyki i geografii na poziomie szkoły powszechnej oraz języków francuskiego, angielskiego i geografii w zakresie liceum. Dn. 9 VIII 1944 została przymusowo skierowana do pracy przy budowie okopów w Widziszewie (pow. kościański), a 27 IX t.r. w Witkowie (pow. lipnowski). Zwolniona z robót 12 I 1945 na podstawie orzeczenia o niezdolności do pracy fizycznej, wróciła nazajutrz do Lubonia.

Jeszcze w trakcie walk o Poznań otrzymała S. (5 II 1945) od tymczasowych władz szkolnych i administracyjnych polecenie zorganizowania w tym mieście, w nowym budynku przy ul. Przemysłowej 46, Gimnazjum i Liceum im. Klaudyny Potockiej i «Dąbrówki». Po wyzwoleniu Poznania uruchomiła w marcu t.r. naukę i objęła ponownie funkcję dyrektorki szkoły, która po odłączeniu «Dąbrówki» (19 IV 1945) nosiła nazwę Gimnazjum i Liceum im. Klaudyny Potockiej. W celu podniesienia kwalifikacji uczestniczyła t.r. w kursie dla anglistów w Krakowie, a w r. 1946 dla neofilologów w Sopocie. Usunięta ze stanowiska dyrektorki 24 XI 1949 z przyczyn politycznych, została 1 V 1950 nauczycielem w Państw. Szkole Ogólnokształcącej stopnia podstawowego i licealnego im. Ignacego Paderewskiego, a 1 IX 1950 w Państw. Szkole Ogólnokształcącej stopnia podstawowego i licealnego im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Propagowała ruch krajoznawczy, przewodniczyła Komisji Opiekunów Szkolnych Kół Krajoznawczych woj. poznańskiego i organizowała wiele szkolnych wycieczek. Dn. 31 VIII 1961 przeszła na emeryturę. Zbierała materiały do biografii Klaudyny Potockiej, której nie ukończyła. Zmarła 21 IV 1982 w Poznaniu, została pochowana w grobowcu rodzinnym w Lubaszu koło Czarnkowa.

S. rodziny nie założyła.

W pierwszą rocznicę śmierci S-iej jej wychowanki ufundowały tablicę na murze otaczającym kościół św. Wojciecha. W pracy zbiorowej „O Poznaniu wspomnienia sercem pisane” (P. 1993) ukazał się artykuł S-iej Poznańskie Klaudynki.

 

Bibliografia geografii polskiej 1918–1927, Oprac. J. Piasecka, W. 1971; toż za l. 1936–44, Oprac. S. Leszczyński i in., W. 1959; Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Mater. do bibliogr. piśm. kobiet polskich; – Feliczak K., Pół wieku działalności V Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Koszutskiej (1936–1986), „Kron. M. Poznania” R. 55: 1987 nr 3 s. 115–17 (fot.); Krąkowska W., Konstancja Swinarska (1892–1982), tamże R. 56: 1988 nr 4 s. 75–85 (fot.); Małecka W., Trzy pokolenia Dąbrówczanek, tamże R. 69: 2001 nr 4 s. 141–52; Mrugalska-Banaszak M., Wilda – dzielnica Poznania 1253–1939, P. 1999; Uniw. Pozn. Księga pamiątkowa; Walczak M., Wielkopolska konspiracja oświatowa 1939–1945, W. 1972; Wojtkowiak Z., Napisy pamiątkowe miasta Poznania, P. 2004; – Jednodniówka wydana z okazji Zjazdu Dąbrówczańskiego zorganizowanego w 175. rocznicę istnienia szkoły, P. 2005 s. 46; Sprawozdanie Dyrekcji Państwowej Uczelni im. Dąbrówki w Poznaniu za lata 1919–1929, P. 1929; toż za l. 1931–2, P. 1932; Z życia Uczelni im. Dąbrówki w Poznaniu. Jednodniówka wydana w stuletnią rocznicę założenia szkoły, P. 1930; Zakrzewski Z., Przechadzki po Poznaniu lat międzywojennych, W.–P. 1983 s. 219; tenże, Ulicami mojego Poznania. Przechadzki z lat 1918–1939, P. 1985 s. 460–1; – „Czas. Geogr.” T. 7: 1929 z. 4 s. 255, T. 13: 1935 z. 1 s. 132, 135–6, T. 14: 1936 z. 1 s. 112–15, z. 4 s. 394, 397, T. 16: 1938 z. 1 s. 73–4; – AP w P.: sygn. 821 nr 35993, kartoteka ewidencji ludności, sygn. 15100, Gimn. Żeńskie im. K. Potockiej w P., sygn. 1–2, 4–5, 7 (akta osobowe S-iej), sygn. 8, 11, 16–17, Państw. Uczelnia Żeńska im. Dąbrówki w P., sygn. 6, Kuratorium Okręgu Szk. Pozn. 1919–39, Lp. 73; B. Raczyńskich: rkp. 1505, 2359 (fot. S-iej z siostrą Marią), rkp. 2411 k. 21cd, rkp. 2636/I, 2892/II, 2977 k. 86, rkp. 2978 k. 32, rkp. 4071 k. 387; B. UAM: rkp. a 3740 k. 57 (tabl. geneal. rodziny S-iej), rkp. 3782/1 k. 163.

Alina Hinc

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Maria Anna Swinarska

1880-12-06 - 1962-03-20 nauczycielka
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Zdzisław Opial

1930-09-29 - 1974-07-27
matematyk
 

Edward Nepros

1870 - 1928-02-07
przemysłowiec
 

Feliks Gwiżdż

1885-01-12 - 1952-05-27
poeta
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.