INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Krzysztof Dominik Puzyna h. Oginiec  

 
 
brak danych - 1731
Biogram został opublikowany w 1986 r. w XXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Puzyna Krzysztof Dominik h. Oginiec (zm. 1731), starosta upicki, kasztelan i wojewoda mścisławski. Był wnukiem Hieronima (zob.), synem Andrzeja, kaszt. mińskiego, i Eufrozyny z Chrząstowskich, bratem Michała (zob.) i Stefana (zob.).

W młodości P. uczył się w Akad. Wileńskiej, następnie służył w wojsku, zapewne brał udział w walkach z Turkami i Tatarami w ostatnich latach panowania Jana III. W r. 1695 podstoli upicki, prawdopodobnie w r. 1696 był już star. sądowym upickim i posłował na sejm konwokacyjny z pow. upickiego. Na elekcji 1697 r. oddał głos na Augusta II, zapewne też to on, a nie Hieronim Puzyna, uczestniczył w sejmie koronacyjnym, posłując z pow. upickiego. W czasie wojny północnej dowodził dwoma chorągwiami w armii lit. pod komendą Michała Wiśniowieckiego. Po przejściu Wiśniowieckiego na stronę Stanisława Leszczyńskiego P. zbiegł w lecie 1707 z obozu hetmana w. lit. i dzięki zabiegom dyplomaty rosyjskiego A. I. Daszkowa przeszedł pod komendę Grzegorza Ogińskiego. P. uczestniczył w Walnej Radzie Warszawskiej 1710 r.; występując jako wierny zwolennik Augusta II, zalecał «unionem animorum in tuitionem maiestatis», chciał zwołania sejmu pacyfikacyjnego i życzył sobie, aby stronnicy szwedzcy nie byli dopuszczani do łask królewskich. Na sejm 1712 r. P. posłował z pow. upickiego. W czasie obrad z limity 1712/13 r. należał do grona posłów związanych z opozycją hetmańską, popierających hetmana w. lit. Ludwika Pocieja. Król starał się pozyskać P-ę, nadając mu 6 II 1713 star. filipowskie. Mimo to podczas sesji 16 II t. r. P. zaprotestował przeciw projektowi ograniczenia przywilejów hetmańskich i opuścił izbę poselską wraz z posłem inflanckim Janem Piotrem Nestorowiczem. Nie odwołał swojego protestu mimo próśb wysyłanych przez Augusta II mediatorów. Wystąpienie P-y i Nestorowicza spowodowało zerwanie sejmu. Obaj zrywacze ogłosili 21 II t. r. uniwersał, w którym protestowali przeciw sejmowi kwietniowemu 1712 r. i jego limicie, wytykali rażące ich zdaniem uchybienia prawu, popełnione podczas obrad, za głównego sprawcę zerwania sejmu uważali hetmana polnego lit. Stanisława Denhoffa. Dn. 15 V 1715 P. przystąpił do utworzonego w Wilnie tajnego związku w obronie praw Pocieja do władzy hetmańskiej, zobowiązując się wraz z grupą litewskich stronników hetmana służyć mu wszelką pomocą. W zamian za to Pociej przyrzekł swoim zwolennikom popierać ich wszędzie i nigdy ich nie odstępować. P. w dalszym ciągu pozostał związany z hetmanem w. lit., który wymieniał go wśród kandydatów na marszałka sejmu 1718 r. Na sejm ten P. posłował z Inflant. Podczas obrad z limity w styczniu 1720 proponowano, aby P. na miejsce swojego nieobecnego brata Michała został deputatem izby do układania konstytucji. Dn. 2 II 1720 P. cedował star. sądowe upickie swojemu synowi Jerzemu, zapewne więc to już młody Puzyna, a nie jego ojciec, był posłem z Inflant na sejm obradujący jesienią 1720.

Dn. 12 XI 1720 (lub 1722) – w metryce lit. znajdują się dwa różne zapisy – P. został mianowany kaszt. mścisławskim. Uczestniczył w radach senatu w listopadzie 1724, w styczniu i listopadzie 1726 oraz w marcu 1727. W latach dwudziestych P. kilkakrotnie był marszałkiem Trybunału Skarbowego Lit., a w r. 1727 marszałkował Trybunałowi Lit. Uczestniczył w obradach sejmu 1724 r. i został wybrany do komisji do rozmów z ministrami cudzoziemskimi, a na sejmie 1726 r. wyznaczono go do konferencji z dworem berlińskim. Dn. 27 IV 1730 P. został mianowany woj. mścisławskim.

P. był star. niegrodowym wisztynieckim (pow. kowieński). Posiadał dobra Linkowiec, które w r. 1730 przekazał synowi Antoniemu. W r. 1723 wspólnie z mieszczanami wisztynieckimi wybudował drewniany kościół w Wisztyńcu, gdzie ulokowała się misja jezuicka. P. zmarł 2 XI 1731 w swojej wsi Cząstkowie (pow. grodzieński).

P. był żonaty z Esterą z domu Ebert, sędzianką inspruską, córką generała wojsk króla pruskiego. Miał z nią czterech synów: Jerzego, star. sądowego upickiego (zm. przed 1727), Antoniego, który dostał starostwo po zmarłym bracie, Michała, star. filipowskiego, i Ludwika, star. michaliskiego. Pozostawił też córki: Elżbietę, Annę, oraz zapewne Eufrozynę, Mariannę i Eleonorę.

 

Estreicher, XXV; Słown. Geogr. (Wisztyniec); Żychliński, XIII; Ptaszycki J., Knjazja Puzyny, Pet. 1899 s. 35; – Feldman J., Polska a sprawa wschodnia 1709–1714, Kr. 1926; Gierowski J., Między saskim absolutyzmem a złotą wolnością, Wr. 1953; Kamiński A., Konfederacja sandomierska wobec Rosji w okresie poaltransztadzkim 1706–1709, Wr. 1969; Załęski, Jezuici, IV; – Akty Vil. Archeogr. Kom., VII 587, VIII 361; Diariusz walnej rady warszawskiej z r. 1710, Wil. 1928; Miske L., Najświętszego TJ … ozdobom … St. Kostce i Alojzemu Gonzadze … męczeńskie korony … przyznane, 1729 (dedykowane P-nie, zawiera istotne informacje genealogiczne); Teka Podoskiego, III 259, V 169; Vol. leg., V 896, VI 201, 400, 416; Zawisza K., Pamiętniki, W. 1862 s. 185; – „Kur. Pol.” 1731 nr 99; – B. Czart: rkp. 482 s. 369–376, rkp. 567 s. 391–400, rkp. 860 k. 157.

Ewa Szklarska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.