INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Ksawery Sabbatyn  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1992-1993 w XXXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sabbatyn (Sabatyn) Ksawery (ur. ok. 1798–1847), powstaniec i poseł na sejm 1831 r. Ur. we wsi Gołdaszówka (pow. olgopolski w gub. podolskiej), pochodził z rodziny ziemiańskiej, był synem właściciela Gołdaszówki Andrzeja i Anny z Zaliwskich.

S. uczęszczał do szkół w Odessie, Humaniu i Winnicy, gdzie zwrócił na niego uwagę Tadeusz Czacki wizytujący tę szkołę i obiecał mu pomóc. Jednak S. przerwał naukę, gdyż po śmierci ojca musiał zająć się odziedziczoną Gołdaszówka. W r. 1832 został wybrany na podsędka pow. hajsyńskiego i olgopolskiego. S. należał do Tow. Templariuszy istniejącego na Podolu i Ukrainie oraz mającego dość ścisłe związki z Tow. Patriotycznym (tamtejszym oddziałem), założonym przez Waleriana Łukasińskiego. W toczącej się w Warszawie i Petersburgu w l. 1827–8 sprawie przeciwko członkom obu Towarzystw został zaliczony do kategorii V., jako przyjęty przed wydanym zakazem przynależności do towarzystw tajnych. Późniejszej działalności mu nie udowodniono, wobec czego został zwolniony.

W r. 1831 S. wszedł do zorganizowanego w t. r. na tamtejszym terenie Podolskiego Tow. Patriotycznego i z ramienia jego Rady Centralnej został wybrany na organizatora powstania w pow. olgopolskim. W związku ze zmienianymi stale terminami wybuchu powstania na Podolu czekał na granicy z Galicją, żeby o ostatecznym efekcie zawiadomić rząd w Warszawie. Nie doczekawszy się, na przełomie kwietnia i maja 1831 przedostał się do Galicji, a następnie do Warszawy, gdzie wszedł do zorganizowanego w stolicy Komitetu Ziem Ruskich jako przedstawiciel woj. podolskiego. Dn. 30 VI t. r. na zorganizowanym w Warszawie sejmiku tegoż województwa został obrany posłem na sejm powstańczy z pow. olgopolskiego. Odtąd uczestniczył we wszystkich sesjach sejmowych. W dyskusjach nie brał udziału. Po powstaniu wrócił na Podole, gdzie został uwięziony, odesłany do Kamieńca Podolskiego i skazany na śmierć przez sąd wojenny. Wyrok zmieniono na zesłanie; przebywał S. w Permie i Sławopolu. W czasie zesłania zbliżył się do Romana Sanguszki. Majątek S-a uległ konfiskacie. Po uzyskaniu amnestii S. wrócił na Wołyń; zarządzał tu od r. 1837 dobrami Sanguszków. Pisał wówczas artykuły do prasy na tematy rolnicze i literackie. Był krótko we Francji, gdzie kontaktował się z braćmi Władysławem i Karolem; namawiał ich na powrót do kraju. Zmarł 11 II 1847 w Paryżu.

Bracia S-a Władysław (ur. 1811) i Karol (ur. 1812) walczyli w powstaniu listopadowym w stopniu podporuczników (Władysław w 4. pp liniowej, Karol w Legii Litewskiej), po upadku powstania udali się do Francji, skąd wkrótce zostali wydaleni za mieszanie się w sprawy polityczne Francji. Po powrocie do Francji zamieszkali w Poitiers; Władysław studiował w l. 1840–6 w szkole weterynaryjnej w Alfort (dyplomu nie uzyskał), Karol ukończył w r. 1839 prawo w Poitiers. Obaj należeli od r. 1833 do Tow. Demokratycznego Polskiego (Władysław do r. 1839, Karol do r. 1838), później do Tow. 3 Maja. Władysław był konfidentem ambasady rosyjskiej w Paryżu; zdemaskowany, wyjechał w r. 1846 do Petersburga, potem powrócił na Podole. Karol wrócił z Francji na Podole po r. 1844.

 

Bibliogr. historii Pol. XIX w., III cz. 3, vol. 3; Słown. Geogr., II (Gołdaszówka), VII (Olgopol–Olhopol); – Askenazy S., Łukasiński, W. 1929 II; Dylągowa H., Towarzystwo Patriotyczne i Sąd Sejmowy 1821–1829, W. 1970; Konarska B., Polskie drogi emigracyjne, W. 1986 (dotyczy Władysława i Karola Sabbatynów); – Diariusz sejmu 1830–1831 r., I, V, VI; Gołyński A., Pamiętnik podolskiego powstańca 1830–1831 roku, W. 1979; Janowski J. N., Notatki autobiograficzne 1803–1853, Wr. 1950; Jełowicki A., Moje wspomnienia, W. 1970; Krosnowski, Almanach hist.; Pamiętniki dekabrystów, W. 1960 III; Sanguszkowa z Czartoryskich K., Roman Sanguszko, zesłaniec na Sybir z r. 1831 w świetle pamiętników matki […] oraz korespondencji współczesnej, W. 1927; Święcicki J., Pamiętnik ostatniego dowódcy pułku 4 piechoty liniowej, W. 1982 (dotyczy brata, Władysława); – „Dzien. Narod.” (Paryż) 1947 nr 306 s. 122–8; – B. Czart.: Ew. 1360 s. 831-834.

Hanna Dylągowa

 
 

Powiązane artykuły

 

Obrona Warszawy w 1831 r.

Powstańcy i cywile opanowali miasto już 30 listopada 1830 r. Namiestnik carski i garnizon rosyjski ewakuował się. Warszawa stała się centrum polityczno-administracyjnym i wojskowym powstania listopadowego,......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Adam Bernard Mickiewicz

1798-12-24 - 1855-11-26
dramatopisarz
 

Aleksander Wielopolski

1803-03-13 - 1887-12-30
polityk
 

Henryk Wieniawski

1835-07-10 - 1880-03-31
skrzypek
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Maksymilian Stanisław Ryłło

1802-12-31 - 1848-06-17
jezuita
 

Romuald Pląskowski

1821-02-07 - 1896-06-24
lekarz
 

Józef Stolarczyk

1816-02-12 - 1893-07-06
ksiądz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.