INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Leopold Loeffler (Löffler)      Leopold Loeffler, frag. Autoportretu z 1847 r.

Leopold Loeffler (Löffler)  

 
 
1827-10-27 - 1898-02-06
Biogram został opublikowany w 1972 r. w XVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Loeffler (Löffler) Leopold (1827–1898), malarz. Ur. 27 X w Rzeszowie; syn Jana i Domicelli z Dąbrowskich. Ojciec L-a był urzędnikiem (w r. 1827 był pierwszym komisarzem cyrkułu w Rzeszowie, w 1845 był sekretarzem gubernialnym we Lwowie). Lata szkolne L. spędził w Radymnie, gdzie prawdopodobnie mieszkała rodzina Loefflerów. L. rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniw. Lwow., rychło jednak je przerwał i w r. 1845 wyjechał do Wiednia, gdzie studiował w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych, potem w pracowni F. Waldmüllera. W czasie studiów przyjaźnił się z malarzami F. Tepą, F. Łobeskim, W. Leopolskim (w tym okresie Tepa namalował portrecik akwarelowy L-a, żartobliwie podpisany «LL motyl uniwersalny»). Na dalsze studia wyjechał L. w r. 1856 do Monachium, w r. 1863 przebywał krótko w Krakowie, skąd w t. r. udał się na studia do Paryża. W r. 1867 wrócił do Wiednia i tam pracował przez 10 lat. Wśród jego klientów, oprócz cesarza, prasa galicyjska wymieniała księcia Pawła Esterhazy, księcia Ausperg i in. W Wiedniu L. udzielał także lekcji rysunku i malarstwa. Tamże został mianowany członkiem Akademii Sztuk Pięknych. W r. 1877, zachęcony przez J. Matejkę, powrócił do kraju i 11 IX t. r. został mianowany profesorem Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie. Funkcję tę pełnił 20 lat. Prowadził kursy malarstwa z natury (V) i aktu akademickiego (VI), przez które przeszło wielu malarzy; m. in. uczniami L-a byli: S. Fabijański, E. Herncisz, S. Jarocki, L. Kowalski, A. Markowicz, S. Saski, W. Tetmajer, W. Wodzinowski. W r. 1883 wszedł L. do zarządu Koła Literacko-Artystycznego, w 1892 z inicjatywy Koła był obchodzony jubileusz 40-lecia pracy artystycznej L-a. Dn. 21 V 1897 L. przeszedł na emeryturę (był już wówczas «staruszkiem na wpół zdziecinniałym» (Trzebiński). Nie był żonaty. Zmarł 6 II 1898 w Krakowie i został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

L. uprawiał malarstwo rodzajowe i historyczne. Mimo wieloletniego pobytu za granicą sięgał w swych obrazach do tematów z przeszłości Polski. Nazywany był przez krytykę wiedeńską «malarzem-powieściopisarzem», gdyż jego utwory pełne są wątków fabularnych, wiele się w nich dzieje. Obrazy L-a były niezmiernie popularne w 2. poł. XIX w. dzięki swej tematyce; często też były reprodukowane w czasopismach, a kilkakrotnie jako litograficzne odbitki rozdawane były jako premie członkom krakowskiego Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych (TPSP) i warszawskiego Tow. Zachęty Sztuk Pięknych (TZSP). Do bardziej znanych dzieł historycznych L-a należą: Cesarz Rudolf I w bitwie na Morawskim Polu (błędnie w literaturze podawany «w bitwie pod Murten», czasem też tytułowany Karol Śmiały w niebezpieczeństwie życia pod Murten, był wykonany na zamówienie arcyksięcia Rudolfa i znajduje się w zbiorach cesarskich w Wiedniu, inny egzemplarz w Muz. Narod. w Kr., w inwentarzu odnotowany pt. Walka), Walki Greków o niepodległość, obraz przedstawiający księcia Albę, a wreszcie rozpowszechniony w kraju dzięki litografii obraz Śmierć Czarnieckiego (1860, Muz. Narod. w Wr., premia TPSP w r. 1862/3). Akcja wielu obrazów rodzajowych artysty rozgrywa się również w czasach historycznych, jak Powrót rycerza z wyprawy wiedeńskiej 1683 (premia TPSP w r. 1857/8), Powrót z jasyru (Muz. Narod. w W., drugi egzemplarz tego obrazu L. wykonał dla ces. Franciszka Józefa, premia TZSP w r. 1865), Po napadzie Tatarów (premia TZSP w r. 1887), Ślub tajemny z XVII w., Powrót syna marnotrawnego. Inne sceny rodzajowe to Lekcja (1867), Dwaj kwestarze, Przerwane zaręczyny (inaczej znany jako Przerwany podpis), Imieniny babuni, Stary kawaler, Dziewczynka karmiąca kanarka, Bakałarz, a także sceny z życia ludu polskiego: Zrękowiny (Muz. Narod. w W.), przekupka z Radymna.

L. malował przeważnie obrazy olejne, rzadziej akwarele, jak Para kochanków u wróżki, Nieproszeni goście. Tworzył także portrety, np. własne, siostry A. Grottgera, M. Sawiczewskiej, K. Grottgerowej (1866, Muz. Narod. w Wr.), F. Smolki. W Muzeum Narodowym w Krakowie znajduje się portret malarza Józefa Jaroszyńskiego oraz Portret męski i portrecik młodej damy. Spod pędzla L-a wyszły także dwa historyczne wizerunki (ofiarowane UJ w r. 1864): Kazimierza Wielkiego i Władysława Jagiełły. L. sygnował niejednokrotnie swe obrazy «L. L. – Radymno» (albo «z Radymna», dla odróżnienia od niemieckiego malarza tegoż nazwiska lub, jak też podawała prasa, dla podkreślenia swego polskiego pochodzenia).

Twórczość L-a cechują charakterystyczne dla malarstwa wiedeńskiego tego czasu precyzja i drobiazgowość w odtworzeniu szczegółów, mieszczański sentymentalizm, anegdotyczność. Obrazy jego i ich treści, idealizujące szlachecką przeszłość Polski, były wysoko cenione przez współczesnych krytyków (W. Gerson, L. Siemieński), m. in. «za jednolitość wykończenia, a nade wszystko zajmującą treść, pociągającą duchowym wyrazem». Zwłaszcza historyczno-patriotyczne obrazy L-a z późniejszego okresu jego twórczości spotkały się z szerokim oddźwiękiem. Należy jednak docenić niewątpliwe malarskie walory płócien L-a, rzetelność jego warsztatu, opanowany rysunek, dobrą kompozycję, a także zalety koloru. L. wystawiał swe prace w Krakowie w TPSP (w l. 1856–65, 1870, 1877–9, 1881, 1883–4, 1886–7, 1891, 1894), w Warszawie w TZSP (1860, 1865–8, 1871, 1873–7, 1879, 1887) i w Salonie Krywulta (1880, 1881, 1884, 1885, 1896), we Lwowie (1781, 1877, 1885, 1898 na Wystawie Sztuki Polskiej), w Poznaniu w r. 1866, a także za granicą, przede wszystkim na wystawach w Austrii, Niemczech, również we Francji (np. na Wystawie Światowej, w r. 1867 – w Paryżu).

 

Autoportret (olej., 1847) w Muz. Narod. w Kr.; Autoportret (olej.) Muz. Narod. w W.; Portret pędzla F. Tepy (akwarela, 1848, w Wiedniu), w B. Ukraińskiej Akad. Nauk we Lwowie (dawniej Zbiory Pawlikowskich); – Grajewski, Bibliografia ilustracyj; W. Enc. Ilustr.; W. Enc. Powsz., (PWN); Benezit, Dictionnaire; Krótkie wzmianki o nieżyjących malarzach polskich na Wystawie Retrospektywnej…, W. 1898; Świeykowski, Pam. Tow. Przyj. Sztuk Pięknych; Thieme–Becker, Lexikon d. Künstler; Wurzbach, Biogr. Lexikon; Antoniewicz Bołoz J., Katalog Wystawy Sztuki Polskiej od roku 1764–1886, Lw. 1894; Grońska M., Ochońska M., Zbiory Pawlikowskich. Katalog, Wr. 1960; Katalog wystawy Sto lat malarstwa polskiego 1800–1900, Oprac. F. Klein, Kr. 1929; Malarstwo polskie. Katalog zbiorów. Muz. Śląskie, Wr. 1967; Malarstwo polskie od XVI do początku XX w. Katalog. (Muz. Narod. w W. Galeria sztuki pol.), W. 1962; Piątkowski H., Album sztuki pol., W. 1901; [Piątkowski H.], Katalog zbiorów Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, W. 1925; Wiercińska J., Katalog prac wystawionych w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w latach 1860–1914, Wr.–W.–Kr. 1969; Wystawa Portret Polski (w Tow. Zachęty Sztuk Pięknych), W. 1925; Wystawy jubileuszowe 150-lecia Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie 1818–1968. Katalog, Kr. 1969; Życie polskie w malarstwie (Inst. Propagandy Sztuki), W. 1934; – Boetticher, Malerwerke des 19. Jahrhunderts, I cz. 2; Dobrowolski T., Nowoczesne malarstwo polskie, Wr.–Kr. 1957 I; Kopera, Dzieje malarstwa, III; Mycielski J., Sto lat dziejów malarstwa w Polsce, Kr. 1897; Płażewska M., Warszawski Salon Aleksandra Krywulta (1880–1906), „Roczn. Muz. Narod. w W.” T. 10: 1966; Polskie życie artystyczne w latach 1890–1914, Wr.–W.–Kr. 1967; Urbański A., Memento kresowe, W. 1929 s. 76; Wiercińska J., Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, Wr.–W.–Kr. 1968; – Mater. do dziej. Akad. Sztuk Pięknych, I–II; Motty, Przechadzki po mieście, I 38; Trzebiński, Pamiętnik malarza, Oprac. M. Masłowski, Wr. 1958; – „Biesiada Liter.” 1898 nr 9 s. 169–70 (podob.); „Czas” 1892 nr 258 (H. Zathey) i nadb., 1898 nr 30; „Dzien. Liter.” 1857 nr 113 s. 1026, nr 114 s. 1034, 115 s. 1041; „Echo Muzycz., Teatr. i Artyst.” 1888 nr 236 s. 157–9 (W. Gerson, L. L.), 1898 nr 7 s. 73–4; Kalendarz Krak. J. Czecha, 1899 s. 99; „Kraj” (Pet.) 1892 II półr. nr 45 s. 15; „Kur. Niedzielny” 1898 nr 11 s. 168 (W. Gerson); „Lamus” 1911/2 s. 202; „Słowo Pol.” 1898 nr 32; „Tyg. Illustr.” 1898 nr 7 t. 2 s. 137; „Wędrowiec” 1898 nr 7 s. 134–5 (podob.); – Arch. Paraf. w Rzeszowie (Rzeszów Fara): 17 Liber bapt. pro Rzeszów 1807–1836; B. Jag.: rkp. 7881; B. Ossol.: rkp. 12037/II 11, 12156 2; B. PAN w Kr.: rkp. 2170 t. 2. cz. 2 (Hajdecki A., Polacy w Wiedeńskiej ASP); IS PAN: Materiały do Słownika Artystów Polskich.

Róża Jodłowska

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.