INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Ludwik Agapit Sempoliński     

Ludwik Agapit Sempoliński  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1995-1996 w XXXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sempoliński Ludwik Agapit, pseud. Bohdan Kierski (1899–1981), aktor operetkowy, kabaretowy, teatralny i filmowy, śpiewak, tancerz, reżyser, dyrektor teatru, pedagog. Ur. 18 VIII w Warszawie był synem Antoniego, kasjera magistratu m. Warszawy, i Stanisławy z domu Subirre, stryjecznym bratem Leonarda (zob.).

S. uczęszczał początkowo do Gimnazjum Katolickiego im. św. Stanisława Kostki (Zygmunta Wielopolskiego) w Warszawie, a następnie do tamtejszej Szkoły Zgromadzenia Kupców, którą ukończył, uzyskując w r. 1917 maturę. Od dziecka interesował się teatrem, brał udział w szkolnych przedstawieniach i stworzył kwartet «Sygnał», który występował na rozmaitych koncertach amatorskich i zdobył pewną popularność. Później S. wszedł do amatorskiego zespołu teatralnego Związku Kupców m. Warszawy i zagrał w r. 1917 kilka rólek. W t.r. znalazł się w zespole występującym w letnim teatrzyku w warszawskim ogrodzie zabaw, tzw. Promenadzie. Zapisał się także (1917?) do szkoły dramatycznej, której jednak nie ukończył. Na życzenie ojca rozpoczął w r. 1917 studia w warszawskiej Wyższej Szkole Handlowej, ale przerwał je po roku i poświęcił się wyłącznie karierze scenicznej. Debiutował (wybrany na konkursie) 9 VII 1918 w warszawskim teatrzyku «Sfinks» pod pseud. Bohdan Kierski, śpiewając satyryczną piosenkę „Mira” (Mieczysława Gajewskiego), a 16 VII t.r. podpisał kontrakt i występował – odnosząc kilka sukcesów – w cotygodniowych premierach, w których śpiewał każdorazowo jedną piosenkę. Opiekę reżyserską sprawował nad nim Wacław Julicz. Równocześnie S. uczęszczał (krótko) do konserwatorium do klasy śpiewu Erazma Dłuskiego, potem studiował śpiew u Edmunda Heintzego, Wacława Brzezińskiego i Jana Łysakowskiego, tańca uczył się u Kazimierza Łobojki. W lecie 1919 S. występował w teatrzyku w Dolinie Szwajcarskiej, gdzie zaprzyjaźnił się z Eugeniuszem Bodo, późniejszym aktorem filmowym. Po sezonie letnim powrócił do «Sfinksa», ale niedługo potem Ludwik Śliwiński zaangażował go do Teatru Nowości wystawiającego operetki. Debiutem S-ego w operetce była rola służącego Pantufla w P. Linckego „Gri-gri” (1 II 1920). Jesienią 1919 został powołany do wojska i ponad rok służył (pracując w Powiatowej Komendzie Uzupełnień) w 21 pp, tzw. Dzieci Warszawy; w czasie służby poznał Adolfa Dymszę i zaprzyjaźnił się z nim.

W Teatrze Nowości S. występował do r. 1921 obok, m.in., Mieczysławy Ćwiklińskiej, Lucyny Messal, Rufina Morozowicza, Józefa Redo. Szczególnie dużo zawdzięczał Śliwińskiemu jako reżyserowi («jeśli się czegoś w życiu nauczyłem, to wszystko to zawdzięczam jemu» – wspominał po latach). Duży sukces odniósł rolą Boniego w „Księżniczce czardasza” I. Kálmána. Po rozwiązaniu operetki w Teatrze Nowości pozostał w zespole operetki kierowanym teraz przez Ludwika Hellera (w teatrze otwartym 26 X 1921 i nazwanym także «Nowości»). Debiutował tu tytułową rolą w operetce E. Kühneckego „Kuzynek z Honolulu” (16 XI 1921), później występował, m.in. z Elną Gistedt w „Ostatnim walcu” O. Strausa, „Księżniczce czardasza” Kálmána, „Gwieździe filmu” W. Kollo (też gościnnie w Łodzi) i wreszcie w roli Napoleona Saint-Cloche w „Bajaderze” Kálmána. W l. 1922–3 występował także w kabarecie «Stańczyk». Latem 1923 wyjechał na miesięczne tournée po Polsce z „Bajaderą”. W t.r. zdał egzamin reżyserski w Związku Artystów Scen Polskich (ZASP); chcąc zdobyć praktykę w tym zakresie i w ogóle się usamodzielnić, przeniósł się jesienią 1923 do Krakowa, podpisawszy kontrakt na stanowisko aktora i reżysera operetki, mieszczącej się w rajtszuli przy ul. Rajskiej. Po udanym debiucie reżyserskim w operetce Strausa „Ostatni walc” (29 IX 1923) często reżyserował swe przedstawienia i wyjeżdżał z nimi do pobliskich miast, przede wszystkim do Cieszyna i Bielska. Organizował też składane programy operetkowo-baletowe z udziałem Adolfiny Zimajer, przypominając i wykorzystując z powodzeniem jej piosenkarski kunszt i zarazem ucząc się od niej «prawdziwego, nie sfałszowanego stylu fin de siècle». Z czasem został wysunięty przez zespół na kierownika krakowskiej operetki. Po sezonie 1923/24 r. zorganizował tournée po całej byłej Galicji z operetką „Dzidzi” R. Stolza. W jesieni 1924 sprowadził na gościnne występy do Krakowa L. Messal.

W końcu r. 1924 wraz z żoną, tancerką, aktorką i śpiewaczką Janiną Kozłowską został S. zaangażowany przez Franciszka Rychłowskiego jako aktor i reżyser operetki w Wilnie. Był tu partnerem Wiktorii Kaweckiej, a na gościnne występy ściągnął L. Messal. Dn. 1 VI 1925 powrócił z żoną do Krakowa, zostając tutaj znów kierownikiem i reżyserem operetki. Od jesieni t.r. do stycznia 1926 organizował operetkę w Wilnie. Stąd wyjechał wraz z żoną do Łodzi, gdzie występował dwa miesiące w kinie «Casino», po czym znalazł się w Warszawie, zaangażowany do powstającej operetki w teatrze letnim «Wodewil». Grał tu i reżyserował do początku sierpnia 1926, następnie wyjechał do Teatru Letniego w Wilnie. Jesienią t.r. powrócił do Warszawy, ściągnięty przez Kazimierę Niewiarowską; wystąpił z nią w kilku operetkach, potem krótko kierował teatrzykiem «Eldorado», a następnie występował w Teatrze Messal-Niewiarowskiej: po każdej operetce był tu program rewiowy, którego większą część wziął S. na siebie, występując także w operetkach. W maju 1927 teatr ten wyjechał do Pragi, a potem odbył tournée do Wilna, Krynicy i Krakowa. S. był przez jakiś czas skarbnikiem zespołu. W sezonie 1927/28 występował w warszawskim teatrze «Nowości» w operetkach oraz rewiach, razem m.in. z Zulą Pogorzelską, także jako konferansjer. Również tu był skarbnikiem zespołu. Latem 1928 odbył wraz z Pogorzelską, Konradem Tomem i in. tournée po wschodniej Polsce. Od jesieni t.r. S. związał się z rewiowym teatrem «Morskie Oko». Stał się on – wg słów S-ego – «sensacją Warszawy», a rychło i «ogólnokrajową». Po raz pierwszy wystąpił tu S. – obok, m.in. Pogorzelskiej i Stanisława Sielańskiego – w rewii „Klejnoty Warszawy” (18 X 1928), która odniosła wielki sukces (200 przedstawień). Równocześnie wyreżyserował kilka operetek w Teatrze Lucy Messal (od 28 VI 1929 do stycznia 1930).

W 2. poł. r. 1930 S. «zmęczony – jak wyznał – monotonią ról, piosenek, tekstów» opuścił «Morskie Oko». Dn. 16 IX t.r. otworzył Komedię Muzyczną, gdzie wystawił operetkę J. Gilberta „Izabela”, ale po sześciu tygodniach musiał teatr zamknąć «z deficytem – jak wspominał – 40 000 zł., które parę lat spłacał» i związał się z teatrem rewiowym «Wesoły Wieczór», wykonując większość najlepszych «numerów» każdego programu. M.in. zaśpiewał w r. 1931 piosenkę „Tomasz, skąd ty to masz” (słowa A. Orlana), która zyskała długotrwałą popularność i weszła na stałe do jego repertuaru. Wraz z tym teatrzykiem występował gościnnie w Krakowie w lecie 1931. Następnie należał krótko (1931) do zespołu operetkowego w teatrze «Nowości», a w r. 1932 znów występował w rewiach w «Morskim Oku», w Poznaniu, w Wilnie, a wreszcie pod koniec t.r. objął kierownictwo artystyczne w warszawskim teatrzyku rewiowym (kino-teatrze) «Hollywood», sprawował je do końca 1933 r., po czym wyjechał na gościnne występy do krakowskiej «Bagateli». W początku 1933 r. występował krótko w kabarecie «Nowy Momus», już jednak w styczniu otworzył i krótko prowadził kabaret «Casanova». Podobnie niedługi żywot miał kierowany przezeń kabaret «Gastronomia». Jesienią 1934 objął na kilka miesięcy kierownictwo kabaretu «Nowy Momus» i odniósł sukces, «wciągając publiczność do zabawy». Od 1 I 1935 do r. 1938 występował głównie w teatrzyku «Wielka Rewia», a od lutego 1935 ponadto organizował i reżyserował tu część rewiową. W tym właśnie teatrzyku wygłosił monolog „Wodzirej” (pióra Jerzego Rolanda), który później powtarzał przez wiele lat. W marcu 1935 S. zaangażował się ponadto do zorganizowanego przez Andrzeja Własta i wystawionego w cyrku widowiska operetkowego z życia cyrkowców „Gwiazdy areny” L. Bus-Feketego. Za ważne wydarzenie w swojej karierze artystycznej uznał główną rolę (kelnera) w wystawionej we wrześniu t.r. w «Wielkiej Rewii» komedii muzycznej R. Benatzky’ego „Kawiarenka”, «Grałem – pisał – dotąd role farsowo-operetkowe bez podkładu dramatycznego, a na estradzie śpiewałem piosenki raczej lekkie, charakterystyczne, humorystyczne lub taneczne», dzięki tej roli «okazało się, że mogę zagrać rolę dramatyczna». W końu r. 1936 S. wystąpił też w teatrze farsowym pod nazwą «Rozmaitości» oraz grał i reżyserował w Łodzi w Teatrze Powszechnym.

Od września 1937 do r. 1939 S. występował i reżyserował również w kabarecie «Cyrulik Warszawski», głównie w programach składanych. W jednym z nich, w r. 1938, wykonał z wielkim powodzeniem piosenkę Jerzego Jurandota „Dorożkarz warszawski”, podobny sukces odniósł też rolą buchaltera w jednoaktówce A. Czechowa „Jubileusz”. Popularność S-ego poszerzył udział w filmach (choć grał wyłącznie role epizodyczne); od r. 1935 do wybuchu wojny wystąpił w kilkunastu, przeważnie o charakterze komediowym. Były to m.in.: „Jaśnie Pan Szofer” (lokaj Kędziorek) (1935, reżyseria Michał Waszyński), „Manewry miłosne” (von Lampenstein), 1935, reżyseria Jan Nowina-Przybylski i Konrad Tom), „Piętro wyżej” (Kulka-Kulkiewicz) (1937, reżyseria Leon Trystan), „Trójka hultajska” (poeta Rymek) (1937, reżyseria Henryk Szaro), „Moi rodzice rozwodzą się” (Kobiernicki) (1938, reżyseria Mieczysław Krawicz), „Ja tu rządzę” (kompozytor) (1939, reżyseria M. Krawicz).

W r. 1939 S. współpracował z powstałym wiosną t.r. teatrzykiem rewiowym «Ali Baba». Wykonał tu m.in. swój nowy przebój: piosenkę „Ostatni posłaniec” (do słów Tadeusza Wittlina) oraz wystąpił w programie (31 V) „Orzeł czy Rzeszka” (wykonując tu, m.in. piosenkę „Ten wąsik” pióra Mariana Hemara). Program ten wzbudził ogromne zainteresowanie dzięki politycznej aktualności i spowodował protest ambasady niemieckiej przeciwko ośmieszaniu postaci A. Hitlera. Z końcem sezonu S. opuścił «Ali Babę», bo Teofil Trzciński zaproponował mu stałą współpracę w Teatrze Letnim. Z powodu wybuchu wojny zdążył wystąpić (2 i 3 IX) tylko w reżyserowanym przez Leona Schillera wodewilu J. Nestroya „Serce w rozterce, czyli Ślusarz widmo”. Na apel płka Romana Umiastowskiego opuścił Warszawę, co prawdopodobnie ocaliło mu życie, gdyż po upadku stolicy poszukiwało go Gestapo, w związku z jego niedawnymi występami w «Ali Babie». Dotarł do Wilna, gdzie grał w teatrze operetkowym «Lutnia», istniejącym także po włączeniu miasta do państwa litewskiego. Poza występami w operetkach, wystąpił 4 II 1940 po raz pierwszy we własnym recitalu i odniósł wielki sukces. W początku maja t.r. opuścił «Lutnię» i przeszedł do nowo otwartego teatru «Miniatury», którego był współzałożycielem. Teatr ten działał również po zajęciu Litwy przez ZSRR. S. był wówczas jego kierownikiem.

Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej S., nadal poszukiwany przez Niemców, ukrywał się pod nazwiskiem Józef Kalina najpierw w majątku Wandy Falewiczowej w Balimpolu koło Wilna, później w in. majątkach oraz w Wilnie, gdzie przez jakiś czas dawał konspiracyjne recitale. Po opuszczeniu Wilna przez Niemców zorganizował wraz z kolegami w lecie 1944 teatrzyk estradowy nazwany «Ogrodem Artystów», który istniał trzy miesiące. Jesienią 1944 mianowano go kierownikiem artystycznym wileńskiej Filharmonii Litewskiej, występował też w teatrze «Lutnia» w operetkach i we własnym recitalu.

W końcu kwietnia 1945 S. opuścił, wraz ze swoją narzeczoną, aktorką i tancerką Janiną Balukiewicz, Wilno, osiadając początkowo w Białymstoku, skąd w niedługim czasie przeniósł się do Warszawy. Dawał tu własne recitale oraz uzyskał koncesję Min. Kultury i Sztuki na podobne występy w całej Polsce. Na tej podstawie odbył w r. 1945 tournée po kilku większych miastach, jak m.in.: Lublin, Kraków, Częstochowa, Łódź (tu zorganizował ponadto w lecie teatrzyk ogródkowy «Bagatela»), Toruń, Gdynia, Bydgoszcz. Powrócił w końcu do Łodzi, gdzie występował przez kilka miesięcy, m.in. zagrał w Teatrze Kameralnym (styczeń 1946) Teofila w sztuce T. Rittnera „Głupi Jakub”; rolę tę ocenił – na tle swego dotychczasowego repertuaru – jako «wielka przygodę aktorską i wielkie przeżycie». Wiosną 1946 wyjechał z recitalami na Śląsk, do Krakowa i Poznania, skąd powrócił do Łodzi, a jesienią t.r. występował i reżyserował w krakowskim teatrzyku kabaretowym «Siedem Kotów», m.in. w programie pt. „Od kankana do swinga”, który szedł przez trzy miesiące. Jeszcze większe powodzenie – stokilkadziesiąt spektakli odniósł S. rolą Mazurkiewicza w „Żołnierzu królowej Madagaskaru” Stanisława Dobrzańskiego wystawionym w adaptacji Juliana Tuwima z początkiem r. 1947 w warszawskim Teatrze Żołnierza (w r. 1946 grał ją – z mniejszym powodzeniem – w Łodzi). Latem 1947 występował z recitalami w uzdrowiskach Dolnego Śląska, a pod koniec t.r. – w Warszawie z Mirą Zimińską w programie zatytułowanym „Duby smalone”. Grali go pół roku, a potem występowali z nim z dużym powodzeniem w Toruniu, Bydgoszczy, Gdyni, Wrzeszczu i Sopocie. W r. 1948 S. objeżdżał Ziemie Zachodnie, dając recitale z A. Dymszą. Wystąpił w filmie „Skarb” (rola pana radcy) (1949, reżyseria Leonard Buczkowski), a w l.n. jeszcze w kilku innych, spośród których popularność zdobył „Irena do domu” (rola Kotowskiego) (1955, reżyseria Jan Fethke); były to nadal role epizodyczne. Powrócił także do operetki, grając w r. 1949 w Warszawie w Teatrze Nowym w „Zemście nietoperza” J. Straussa, w „Żołnierzu królowej Madagaskaru” (Mazurkiewicza) w teatrach na Wybrzeżu. Poznał tu Iwo Galla, z którym zaprzyjaźnił się i dzięki któremu znów nawiązał kontakt z teatrem. Gdy Gall objął Teatr im. S. Jaracza w Łodzi, S. zagrał tu Fikalskiego w „Domu otwartym” M. Bałuckiego (1950), a następnie w t.r. Chudogębę w „Wieczorze Trzech Króli” W. Shakespeare’a. Gall powierzył mu też (1951) Fredrowskie role: Lisiewicza w „Panu Geldhabie”, a następnie Papkina w „Zemście”. Przyniosły mu one wielkie powodzenie u widzów, ale zastrzeżenia części krytyki. Pod koniec r. 1951 S. zachorował na zapalenie płuc i musiał przerwać występy, w r.n. leczył się w Szczawnie. Stąd powrócił do Łodzi i krótko występował w Łódzkim Objazdowym Teatrze Wojewódzkim.

W połowie r. 1952 S. został zaangażowany do warszawskiego Teatru Nowego i otrzymał w stolicy mieszkanie. Grał w repertuarze farsowym i komediowym (m.in. Figaro w „Cyruliku sewilskim” P. A. Beaumarchais’ego, 1953), a gdy Teatr Nowy został w r. 1954 przeznaczony na operetkę w operetkowym (ojciec Tschöll w „Domku trzech dziewcząt” H. Bertégo). Wszedł również do powstałego przy tym teatrze zespołu pedagogicznego, który miał kształcić przyszłych śpiewaków i aktorów operetkowych. W l. 1954–5 występował także gościnnie w warszawskim teatrze «Syrena» (rola Mazurkiewicza w „Żołnierzu królowej Madagaskaru”, grał ją łącznie ok. 500 razy). W jesieni 1954 został wykładowcą (od 27 XI 1958 profesorem zwycz.) interpretacji piosenki na Wydz. Estradowym w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej. Także po zlikwidowaniu w r. 1959 Wydziału pozostał na tym stanowisku (aż do przejścia na emeryturę w r. 1969), gdyż nauka interpretacji piosenki nadal obowiązywała wszystkich studentów. Okazał się znakomitym pedagogiem: «wykłady jego cieszą się ogromnym powodzeniem, ściągają na nie tłumnie studenci różnych klas» – pisał w r. 1965 Stefan Kisielewski. Do jego najwybitniejszych uczniów należeli: Bohdan Łazuka, Jerzy Połomski, Barbara Rylska. W r. 1959 Ludwik Perski nakręcił o S-m krótkometrażowy film pt. „Pan Profesor”, utrwalając w nim kilka jego kreacji.

W początku r. 1956 S. zaczął występować w nowo otwartym w Warszawie kabarecie «Buffo». Do jego repertuaru wszedł na kilka lat numer oparty na historii tańca pt. „Zalecanki parkietowe”. W r. 1957 rozpoczął serię występów zagranicznych (wraz z in. artystami): od 1 IV 1957 w ośrodkach polonijnych w Czechosłowacji (występy te przerwano z powodów politycznych), w maju t.r. przez miesiąc w Moskwie w programie „Drużba” w teatrze ogródkowym «Ermitage», a także w montażu telewizyjnym i w in. widowiskach, w jesieni zaś odbył tournée po ośrodkach polonijnych we Francji, zwiedzając przy okazji Paryż. Od r. 1958 S. występował nadal w kabarecie «Buffo» (aż do jego zamknięcia w r. 1962) oraz znów w «Syrenie», a równocześnie w poznańskiej Komedii Muzycznej. W «Buffo» dużym powodzeniem cieszył się wyreżyserowany przezeń i Kazimierza Krukowskiego (maj 1959) program pt. „Zawiążmy supełek”. S. wykonał w nim dwie piosenki: „Cyklista z 1900 r.” (słowa Zdzisława Gozdawy i Wacława Stępnia) oraz „Kropelka wspomnień” (słowa Andrzeja Bianusza), które weszły do jego stałego repertuaru. Wystąpił też (listopad 1959) w rewii pt. „Żebyśmy tylko zdrowi byli” granej przez cały rok – także dzięki uczestnictwu Lody Halamy.

Dn. 24 III 1961 S. obchodził w «Syrenie» jubileusz 40-lecia pracy artystycznej, reżyserując i grając (rola Nonancourta) w „Słomkowym kapeluszu” E. Labiche’a; wystąpili w tej sztuce także jego uczniowie. Echem tego jubileuszu był program telewizyjny „Profesor i jego uczniowie” (maj 1961). W r. 1964 S. przeszedł w Berlinie operację zdjęcia katarakty z drugiego oka (z pierwszego zdjęto mu ją, również w Berlinie, w r. 1959), potem przeszedł zawał serca i musiał zaprzestać występów, ograniczając się do pracy pedagogicznej. Na scenę wrócił w końcu stycznia 1966: wystąpił w jubileuszowej rewii w 20-lecie «Syreny», a następnie grał woźnego Mariusza («ozdobą przedstawienia» nazwał rolę S-ego Roman Szydłowski) w farsie A. Hennequina i C. Vebera „Pani prezesowa”, wystawianej przez cały rok. T.r. otrzymał Nagrodę I stopnia Min. Kultury i Sztuki. W r. 1967 wystąpił, m.in. z Lodą Halamą, w rewii „Bujamy wśród gwiazd” i w in. rewiach, znów jeździł po prowincji z własnymi recitalami, pojawiał się także w radio i w telewizji. Dn. 17 I 1969 przyznano mu nagrodę m. Stołecznego Warszawy. W kwietniu 1972 występował z «Syreną» w Moskwie i Leningradzie, a w maju t.r. w USA i w Kanadzie. W t.r. program poświęcony S-emu zainicjował w telewizji cykl „Mistrzowie estrady polskiej”. W l. 1972–7 dawał własne recitale na prowincji, osiągając liczbę 255. Miał jeszcze w «Syrenie» dwa jubileusze: 55-lecie pracy artystycznej obchodził w rewii „Miasto cudów” (28 IV 1973), przedstawiając w tzw. okienku „Sylwetki mistrzów” 15-minutowy przekrój całokształtu swej pracy; 60-lecie obchodził 24 X 1978, występując w specjalnym koncercie z udziałem wielu popularnych artystów estradowych od najmłodszych do seniorów.

S. był aktorem wielostronnym (cenił w swym dorobku zwłaszcza wielkie role komediowe), ale widziano w nim przede wszystkim jednego z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej estrady i kabaretu i podkreślano szerokość skali jego talentu piosenkarskiego «od groteski do sentymentu, od satyry do liryzmu, wszystko precyzyjnie obmyślone i bezbłędnie a z niezwykłym temperamentem i wdziękiem zrealizowane» (S. Kisielewski) oraz to, iż «Zbudował konsekwentnie – przez dziesiątki ról i setki występów – własny, niepowtarzalny typ roli, związany z Warszawą i warszawską tradycją sceny rozrywkowej» (Stefan Treugutt). Ta zaś tradycja wywodziła się przede wszystkim z epoki fin de siècle, do której S. wracał z upodobaniem, głównie zaś «ze swoją kreacją podstarzałego amanta […] groteskowo skomponowaną z wężowatej gibkości i kroczków, całej gamy chichotów i sparodiowanej staroświeckiej elegancji» (Stanisław Marczak-Oborski). S. utrwalił niektóre swoje występy na płytach: jedna z nich zatytułowana Rok 1900 ukazała się w r. 1967.

Kazimierz Rudzki namówił w r. 1958 S-ego do udziału w książce zbiorowej, która wyszła pod jego redakcją w r. 1959 pt. „Dymek z papierosa, czyli Wspomnienia o scenach, scenkach i nadscenkach”. Gdy książka zyskała powodzenie, S. zdecydował się na spisanie całości swych wspomnień. Wzbogacone materiałami prasowymi, stały się one pierwszą obszerną kroniką teatrów operetkowych, kabaretowych i rewiowych od r. 1909 po 1939, głównie warszawskich. Książkę swą skończył S. w r. 1966 i wydał z obfitym, a mało znanym materiałem ilustracyjnym w r. 1968 pt. Wielcy artyści małych scen (W.). Rozeszła się ona natychmiast (Wyd. 2, W. 1977), choć autor unikał anegdotycznych szczegółów. Zachęcony powodzeniem, S. kontynuował ją, doprowadzając do końca l. siedemdziesiątych. W wydanym po jego śmierci tomie Druga połowa życia (W. 1985), więcej miejsca zajęły już jego osobiste przeżycia wojenne i powojenne i doświadczenia artystyczne. Od r. 1919 S. należał do ZASP (przemianowanego w r. 1950 na Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru i Filmu), w którym 5 IV 1961 przyznano mu godność członka zasłużonego. W teatrze «Syrena» S. występował do ostatnich niemal chwil życia – jeszcze w kwietniu 1981. Zmarł w Warszawie 17 IV 1981 i został pochowany na cmentarzu Stare Powązki. Był odznaczony m.in.: Krzyżem Kawalerskim (15 VII 1954) i Komandorskim (16 VII 1959) Orderu Odrodzenia Polski oraz Sztandaru Pracv II (28 IV 1969) i I (24 X 1978) kl.

S. był dwukrotnie żonaty: po raz pierwszy (ślub ok. 1923) z Janiną Kozłowską, później 2. v. Modrzeńską (1898–1975), a po raz drugi z Janiną Balukiewicz. Oba małżeństwa były bezdzietne.

Z okazji 75 rocznicy debiutu S-ego wydano (1993) płytę kompaktową z jego piosenkami z różnych okresów zatytułowaną Kropelka wspomnień.

 

Fot. w książkach S-ego: Wielcy artyści małych scen. W. 1968 i W. 1977 oraz Druga połowa życia, W. 1985 (tu też reprod. karykatur S-ego, rys. Edmund Mańczak i Julian Żebrowski); Reprod. karykatur) S-ego, rys. Andrzej Stopka, w: Komedia ludzka A. Stopki. Kr. 1985 s. 38; – Czachowska, Literatura pol. Bibliogr., III; Pol. Bibliogr. Liter. za l. 1944/45–6, 1952/53–1984; Słown. Teatru Pol. 1900–1980, II 344–5 (Janina Kozłowska): Almanach Sceny Polskiej 1980/81, W. 1984 XXII 238–9; Filler W., Pan Lunio, „Perspektywy” 1981 nr 20 s. 32 (fot.); tenże, Rendez-vous z warszawską operetką. Wyd. 2, W. 1977 (fot.); Historia filmu polskiego, W. 1988–94 II–VI; Kiersnowski R., Tam i wtedy, W. 1994 s. 54; Kisielewski S., Abecadło Kisiela, W. 1990; tenże, Mistrz i uczeń, „Polska” 1965 nr 3 s. 38–9 (fot); Krasiński E., Warszawskie sceny 1918–1939, W. 1976; Kydryński J., Sempoliński, „Iluzjon” 1981 nr 3 s. 50–4 (fot.); Maliszewska A., Na przekór nocy, W. 1968 s. 130–1, 135; Marczak-Oborski S., Teatr polski w l. 1918–1965. Teatry dramatyczne, W. 1985 (Dzieje teatru polskiego, V); Treugutt S., Teatr, „Przegl. Kult.” 1961 nr 17 s. 8; Tur A., Czterdzieści lat pod znakiem piosenki, w: Dymek z papierosa…, W. 1959 s. 254–60 (reprod. karykatury S-ego, rys. Jotes tj. Jerzy Szwajcer); Urbankiewicz J., Szmerek na widowni, Ł. 1984 (reprod. karykatury S-ego, rys. Sławomir Arabski); – „Stolica” 1984 nr 53; „Życie Warszawy” 1981 nr 92–94; – Mater. Red. PSB: Ankieta Wydawnictwa Interpress Redakcji Who’s Who z 27 III 1979, Odpis aktu zgonu S-ego z USC Warszawa-Śródmieście; – Informacje Marianny Gdowskiej z W.

Rościsław Skręt

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
Partner ms-warszawa.png

Postaci powiązane

 

Leonard Sempoliński

1902-11-04 - 1988-10-28 fotografik
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan Jacyna

1864-12-15 - 1930-12-10
inżynier
 

Maksymilian Marceli Thullie

1853-01-16 - 1939-09-01
senator II RP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Stefan Mazurkiewicz

1888-09-25 - 1945-06-19
matematyk
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.