INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Ludwik Franciszek Skoczylas  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1997-1998 w XXXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Skoczylas Ludwik Franciszek (1881–1961), pedagog, krytyk literacki i teatralny, publicysta, działacz oświatowy. Ur. 20 VI w Wieliczce, był synem Franciszka, sztygara w kopalni soli, i Józefy z Widomskich, starszym bratem Władysława (zob.).

W Bochni S. ukończył szkołę ludową i gimnazjum, w r. 1899 zdał egzamin dojrzałości. W t. r. zaczął studiować polonistykę i filologię klasyczną na Wydz. Filozoficznym UJ w Krakowie, utrzymywał się początkowo z prac dorywczych, później był zatrudniony jako korektor w „Głosie Narodu” i w tym piśmie zadebiutował w r. 1900 opowiadaniem pt. Alleluja (nr 87); w l. 1901–3, przerwawszy studia, odbywał u jezuitów w Starej Wsi nowicjat, który jednakże opuścił i powrócił do Krakowa. Wstąpił do organizacji «Eleusis» i kontynuował studia; ukończył je w r. 1905. W tym okresie został też członkiem Związku Młodzieży Polskiej «ZET», a od r. 1905 należał do czołowych działaczy Narodowego Związku Robotniczego; był w r. 1908 jednym z założycieli Polskiego Związku Wojskowego.

W r. szk. 1905/6 rozpoczął S. pracę pedagogiczną: jako zastępca nauczyciela uczył języka polskiego, łacińskiego i greckiego w gimnazjum w Jaśle (pod jego opieką zawiązało się tu uczniowskie koło stowarzyszenia elsów), w l. 1906/7–1908/9 w gimnazjum w Bochni, w r. 1909/10 jako rzeczywisty nauczyciel (egzamin nauczycielski zdał w r. 1908) – w I Gimnazjum w Tarnowie, a od r. 1910/11 (później jako profesor) w lwowskim Gimnazjum im. Franciszka Józefa. Uczył również w szkołach prywatnych. We Lwowie wyrobił sobie opinię wybitnego dydaktyka–polonisty, choć jego artykuły z tej dziedziny Jak objaśniać utwory poetyckie w szkole? („Spraw. Dyrekcji c.k. Lwowskiego Gimnazjum im. Franciszka Józefa za r. szk. 1913), Historia literatury polskiej jako przedmiot nauczania (Lw. 1913), Lektura powieści w szkole średniej („Spraw. Dyrekcji […] Gimnazjum im. Franciszka Józefa za r. szk. 1914”) spotykały się niekiedy z ostrą krytyką. Równocześnie jako działacz Macierzy Szkolnej prowadził kursy literatury polskiej, a w l. 1911–14 był czynnym członkiem Związku Naukowo-Literackiego we Lwowie. Uprawiał także publicystykę w duchu katolickim, krytykę literacką i teatralną głównie na łamach „Głosu Narodu”, potem „Słowa Polskiego” (pracował w jego redakcji), „Kroniki Powszechnej”, „Szkoły” i in. pism. Oddzielnie ogłosił popularny szkic O Stanisławie Wyspiańskim (Życie i dzieła) (Kr. 1909), autorowi „Wesela” poświęcił też drobniejsze publikacje prasowe. Interesował się kinem, jego wpływem na literaturę, a zwłaszcza ujemnym pod względem moralnym oddziaływaniem na młodzież. W r. 1912 redagował poświęcony zwalczaniu alkoholizmu, związany z Eleuterią miesięcznik „Wyzwolenie”, z którym współpracował od r. 1907. W czasie pierwszej wojny światowej został ewakuowany ze Lwowa do Wiednia, gdzie redagował w r. 1915 „Życie Nowe. Pismo dla młodzieży polskiej”, pisywał do wychodzącej tu prasy polskiej, a dla użytku szkoły opracował „Dziady” A. Mickiewicza (Wiedeń 1915). Po powrocie do Lwowa ogłosił popularne wydanie ustaw Komisji Edukacji Narodowej (Lw. 1917), a w r. 1918 redagował „Szkołę”.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości S. kierował w l. 1919–20 biurem Komitetu Plebiscytowego Spisko-Orawskiego. Opracował statut Związku Zawodowego Literatów Polskich (ZZLP) przyjęty na Wszechdzielnicowym Zjeździe Literatów Polskich w Warszawie w maju 1920, następnie przez krótki okres pełnił funkcję sekretarza ZZLP. Mieszkał wówczas w Warszawie, był pracownikiem Min. Pracy i Opieki Społecznej i przez jakiś czas sprawozdawcą sejmowym Polskiej Agencji Telegraficznej. Współpracował z kołem Sodalicji Mariańskiej Akademików «Odrodzenie». Powróciwszy do Krakowa, uczył języka polskiego, greckiego, logiki i psychologii w Gimnazjum III im. Króla Jana Sobieskiego (1921/2), a od r. 1922/3 w Gimnazjum św. Jacka. W l. 1923–6 był również lektorem języka i literatury polskiej w Akademii Górniczej. Działał w krakowskim Kole Tow. Nauczycieli Szkół Wyższych, kierując sekcją gimnazjów (należał do zwolenników chrześcijańsko-narodowego nurtu w tym Kole). W l. 1925–8 był członkiem redakcji dziennika „Rzeczpospolita”, a w l. 1926–8 wizytatorem Polskiej Macierzy Szkolnej w Warszawie. W stolicy uczył również w kilku prywatnych gimnazjach. W l. 1929–30 pracował jako szef biura prasowego w Min. Pracy i Opieki Społecznej, potem znów powrócił do Krakowa, gdzie uczył języka polskiego w prywatnych gimnazjach oraz w Gimnazjum św. Jacka (do r. 1936), a następnie (1936–9) w Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego. W r. 1930 opracował i wygłosił Referat Krakowskiej Sekcji Polonistów w sprawie zmiany programu nauczania języka polskiego w wyższych klasach szkoły średniej (druk. w: „Pamiętnik II Ogólnopolskiego Zjazdu Polonistów w Krakowie …”, Lw. 1931). W r. 1938 wybrano go na przewodniczącego komitetu organizacyjnego Związku Przyjaciół Dzieła Brata Alberta.

S. nadal zamieszczał artykuły publicystyczne, literackie oraz recenzje teatralne w „Głosie Narodu” (do r. 1939), współpracował także z „Maskami”, „Gazetą Literacką”, „Gońcem Krakowskim”, „Ilustrowanym Kurierem Codziennym”, „Przeglądem Powszechnym” i in. pismami, zwłaszcza o charakterze religijnym. Osobno ogłosił broszury: Wyspiański jako poeta państwowości polskiej (Lw. 1918), Kinoteatr, nowy wróg młodzieży (Lw. 1918, o ujemnym wpływie kina na moralność), O wzruszeniu lirycznym (ze studiów do współczesnej literatury polskiej) (Kr. 1922), Ojczyzny i wiary obrońca Henryk Sienkiewicz (W. 1927), Polska w kulturze współczesnej. Do użytku szkół powszechnych i średnich (Miejsce Piastowe 1934). Dwudziestopięciolecie zgonu poety uczcił popularną monografią Stanisław Wyspiański (Kr. 1932). Z punktu widzenia moralności katolickiej przedstawił Szkołę polską na rozdrożu (W. 1936), a aktualność poglądów autora „Kazań sejmowych” starał się okazać w szkicu Szlakiem Piotra Skargi (Kr. 1936).

W czasie drugiej wojny światowej, oficjalnie ucząc w krakowskiej Szkole Handlowej, S. brał udział w tajnym nauczaniu i w związku z tym był przesłuchiwany przez Gestapo. Z początkiem r. 1944 został kierownikiem literackim jawnego Krakowskiego Teatru Powszechnego, za co w czerwcu t.r. został skazany przez Komisję Sądzącą Kierownictwa Walki Podziemnej Okręgu Krakowskiego na karę infamii. Od r. 1945 do przejścia na emeryturę w r. 1948 wykładał historię kultury polskiej w krakowskiej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych, lektorem tegoż przedmiotu był później (1958/9) na Politechn. Krak. W r. 1947 wydał przeróbkę dawnej (z r. 1932) monografii Stanisław Wyspiański. Życie i twórczość (Kr.). Pisywał też w tym czasie do pism religijnych, m. in. do „Ateneum Kapłańskiego”. S. zmarł 22 III 1961 w Krakowie i został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

S. był żonaty z Ireną z domu Kowalczyk, miał z nią córkę i syna.

 

Nowy Korbut (Słownik Pisarzy), III; Słownik pseudonimów pisarzy polskich XV w. – 1970 r., Wr. 1995–6 II–IV; Akademia Górnicza w Krakowie: 1923/4–1925/6, Kr. 1924–5; Chrobaczyński J., Nauczyciele w okupowanym Krakowie 1939–1945, Kr. 1989 s. 265; Kopia H., Spis nauczycieli szkół średnich w Galicji…, Lw. 1909; Księga pamiątkowa i adresowa wygnańców wojennych z Galicji i Bukowiny 1914–15. Cz. 1: Lwów, Wiedeń 1915; Zagórowski, Spis nauczycieli, I–II; – Bielak A., W dawnym gimnazjum, Kr. 1987; Giżycki M., Walka o film artystyczny w międzywojennej Polsce, W. 1989; Historia filmu polskiego, W. 1966 I; Jakubowska U., Prasa Narodowej Demokracji w dobie zaborów, W. 1988; Łuczyńska B., Koło krakowskie TNSW na tle prac Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych: 1884–1939, Kr. 1991; Możdżeń S. J., Reformy szkoły średniej w Galicji w latach 1884–1914, Kielce 1989; Stanisław Pigoń. Człowiek i dzieło, Kr. 1972; Turowski K., „Odrodzenie”, W. 1987; – Kozikowski E., Pamiętnik Związku Zawodowego Literatów Polskich w Warszawie 1920–1930, W. 1931; Kudliński T., Młodości mej stolica, Wyd. 2, Kr. 1984; Łempicki S., Wspomnienia ossolińskie, Wr. 1948 s. 138; Sprawozdanie Dyrekcji c.k. Gimnazjum w Bochni za r. szk. 1899, Kr. 1899; toż za r. szk. 1907–9, Kr. 1907–9; Sprawozdanie Dyrekcji c.k. Gimnazjum w Jaśle za r. szk. 1905/6, Jasło 1906; Sprawozdanie Dyrekcji c.k. Gimnazjum I w Tarnowie za r. szk. 1909/10, Tarnów 1910; Sprawozdanie Dyrekcji c.k. Lwowskiego Gimnazjum im. Franciszka Józefa za r. szk. 1911 i n., Lw. 1911 i n.; Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Krakowie za rok szk. 1937/8–1938/9, Kr. 1938–9; Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum III im. Króla Stefana Batorego we Lwowie za r. szk. 1927/8…, Lw. 1928; Sprawozdanie Dyrektora Państwowego Gimnazjum św. Jacka w Krakowie za r. szk. 1922/3–1936/7, Kr. 1923–37; (tp), Stary Teatr wznawia swą działalność , „Goniec Krak.” 1944 nr 30; ZET w walce o niepodległość i budowę państwa, W. 1996; – „Głos Brata Alberta” 1938 nr 6 (fot.); – IBL PAN: Kartoteka bibliograficzna (A. Bara); – Mater. Red. PSB: Życiorys S-a oparty na informacjach Ireny Skoczylasowej.

Rościsław Skręt

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Władysław Skoczylas

1883-04-04 - 1934-04-08 malarz
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Bolesław Leśmian (pierwotnie Lesman)

22 I 1877 roku (wg aktu urodzenia) lub 12 I 1878 roku - 1937-11-05
poeta
 

Adam Didur

1874-12-24 - 1946-01-07
śpiewak operowy
 

Jan Karol Wróblewski

1871-10-23 - 1937-09-03
generał brygady WP
 

Roman Kłosowski

1929-02-14 - 2018-06-11
aktor filmowy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Wacław Lachman

1880-12-19 - 1963-10-16
dyrygent
 

Izydor Kopernicki

1825-04-17 - 1891-09-24
antropolog lekarz
 

Julian Cezary Paszkiewicz

1831-09-01 - 1912-01-20
ziemianin
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.