INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Ludwik Maria Staff     

Ludwik Maria Staff  

 
 
1890-07-19 - 1914-01-17
 
Biogram został opublikowany w 2002 r. w XLI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Staff Ludwik Maria, pseud.: Kar. Mustafa, Jan Strzemieńczyk, Jan Strzemię (1890–1914), poeta, prozaik. Ur. 19 VII we Lwowie, był ósmym z dziewięciorga dzieci Franciszka Cyryla i Leopoldyny z Fuhrherrów, młodszym bratem Leopolda (zob.) i Franciszka (zob.).

S. uczęszczał do siedmioklasowej szkoły realnej we Lwowie. Dojrzewał pod wielkim wpływem Leopolda, który był już wtedy znanym poetą i wprowadzał młodszego brata w świat literatury i sztuki. Po zdaniu matury chciał studiować chemię na miejscowej Politechnice. Porzucił jednak ten zamiar, gdyż w tym czasie zaczął poważnie chorować na płuca, a zajęcia laboratoryjne źle wpływały na jego kondycję. Zaniepokojona stanem jego zdrowia rodzina wysyłała go często na leczenie klimatyczne; bywał S. w Zakopanem i w Porębie Wielkiej (1905, rodzinna wieś zaprzyjaźnionego z Leopoldem Władysława Orkana), u rodziny matki w Bielsku-Białej (1908), z siostrą Adelą, zamężną Rehorowską, w Zarzeczu nad Prutem (lipiec–sierpień 1910) i Krościenku (1911). Towarzyszył mu nieraz Leopold, który w r. 1909 zabrał go także ze sobą do Włoch. Prawdopodobnie w r. 1911 poznał S. w Zakopanem Francuzkę, Raymondę Labbé, która przebywała tam wraz z córką po rozstaniu z pierwszym mężem, Tadeuszem Sobockim. W r. akad. 1912/13 zapisał się S. na studia w Akad. Handlowej we Lwowie. Uzupełniwszy swoją wiedzę szkolną w zakresie programu gimnazjum klasycznego i zdawszy stosowny egzamin, rozpoczął w jesieni 1913 także studia na Uniw. Lwow.: najpierw na Wydz. Filozoficznym, z którego przeniósł się t.r. na Wydz. Prawniczy. Spis wykładów w zachowanym indeksie S-a wskazuje, iż interesowała go nadal historia, filozofia i literatura. Dn. 8 V 1913 poślubił we Lwowie Raymondę Labbé, tam też młoda para początkowo mieszkała. Wkrótce jednak przeniosła się do podmiejskich Brzuchowic, gdzie rodzina Staffów posiadała dwie wille. Stamtąd S. dojeżdżał do pracy w Banku Austro-Węgierskim we Lwowie.

Dorastający w atmosferze literackiej działalności brata Leopolda i w kontakcie z kręgiem jego przyjaciół artystów, S. dość wcześnie sam zajął się twórczością literacką. Pierwsze próby i to prawie równocześnie w zakresie poezji, prozy i dramatu, pochodziły z r. 1907. Podejmował także próby translatorskie, m.in. tłumaczył wiersze S. Georgego, poezję chińską i fragmenty prozy K. Hamsuna, G. de Maupassanta, J. A. Gobineau, P. Brantôme’a. W druku debiutował w r. 1909 na łamach krakowskiej „Krytyki”, gdzie ogłosił cztery wiersze z cyklu Historie naiwne (t. 2, pod pseud. Kar. Mustafa), a dwa wiersze z cyklu Orząc ruiny… (t. 4, pod pseud. Jan Strzemieńczyk). T.r. w lwowskim kwartalniku „Lamus”, redagowanym przez Michała Pawlikowskiego, opublikował opowiadanie Dwie pieśni (nr 4, pod pseud. Jan Strzemię). Za życia S-a ukazało się niewiele więcej jego utworów; pojedyncze wiersze i opowiadania zamieściły jeszcze, m.in. „Lamus” (1910), „Gazeta Wieczorna” (1911) i „Słowo Polskie” (1912–13), nadto od lutego do września 1913 powieść Grzeszne gołębie drukowała w odcinkach „Gazeta Wieczorna”. Wydania tomiku pt. Zgrzebna kantyczka, przygotowanego pod koniec 1913, S. już nie doczekał. W jego twórczości można dostrzec zarówno echa poetyki modernizmu, jak i próby przeciwstawiania się jej i poszukiwania własnego wyrazu literackiego. Musiał też zmierzyć się z oddziaływaniem twórczości brata Leopolda, który był jego mistrzem, ale w stosunku do którego chciał pozostać niezależny, mimo iż bliskie mu były te same inspiracje religijne i ludowe. Poetycko dawał wyraz swym związkom z Leopoldem, m.in. w wierszach Iżeś mi bratem… (tu pisał: «Ślepiec – dłoń swoją w twoją rękę złożę»), czy Twarda ręka… (gdzie z kolei sceptycznie odniósł się do idealizowania w dramacie Skarb roli marzenia w życiu człowieka). Własny ton poezji S-a nadaje życiowa gorycz, poczucie względności wszystkich wartości, dramatyczna perspektywa zbliżającej się śmierci, artykułowana w sposób pełen prostoty i wolny od frazeologii młodopolskiej, a także zastosowana w niej stylizacja ludowa. Podmiotem lirycznym staje się tu franciszkański z ducha prostaczek.

Podobne cechy właściwe były opowiadaniom Dwie pieśni S-a, w których pojawia się szary człowiek, życiowo przegrany lub daremnie poszukujący, poruszający się w przestrzeni małych spraw i prowincjonalnych widnokręgów. Powieść Grzeszne gołębie (której fabuła została częściowo oparta na historii życia teściowej S-a) łączy realistyczny obraz małomiasteczkowego środowiska z demaskatorską analizą psychologiczną głównych bohaterów – pary niefortunnych społeczników. Współczucie i sympatia sąsiadują tu z ironią i groteską. Rozwijająca się gruźlica płuc gwałtownie podkopywała zdrowie S-a. Bracia Leopold i Alfred odwieźli go z początkiem 1914 do sanatorium w Zakopanem, gdzie zmarł 17 I t.r. Pochowany został na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

O zachowanie spuścizny literackiej S-a zabiegał przede wszystkim brat Leopold. Doprowadził jeszcze w r. 1914 do ogłoszenia fragmentu jego dramatu wierszem Dary ziemi. Legenda rybacka („Krytyka” nr 13/16) oraz wydania powieści Grzeszne gołębie (Lw. 1914), a w r. 1915 tomu opowiadań Dwie pieśni i inne nowele (Lw.). Obie publikacje przeszły zupełnie prawie niezauważone. Wspomniana już Zgrzebna kantyczka ukazała się w r. 1922 (W.). Jako przejaw oryginalnego lecz przedwcześnie zgasłego talentu charakteryzowali ją Wacław Berent w patetycznej przedmowie, a w recenzji Ostap Ortwin, szerszego zainteresowania jednak tom ten nie wywołał (wznowiono go w r. 1977). W historii literatury polskiej zapisał się jako twórca z przełomu epok, wychylony jednak wyraźnie ku dwudziestoleciu międzywojennemu przez nowy sposób ludowej stylizacji i ludowego bohatera, psychologiczną dociekliwość, ciągłe oscylowanie między różnymi konwencjami stylistycznymi i tonacjami emocjonalnymi, a także daleko posuniętą prostotę środków wyrazu. Pamięci brata poświęcił Leopold Staff wiersz „Czterdziestolecie” (1954).

Z małżeństwa z Raymondą Cesariną z domu Labbé (ur. ok. 1889, nosiła nazwisko drugiego męża matki, po ojcu Rumler; w r. 1919 wyszła ponownie za mąż za Bogusława Pindelskiego, w l. sześćdziesiątych mieszkała w domu starców we Francji) pozostawił S. urodzoną w r. 1913 córkę Ludwikę, którą zaopiekowała się rodzina Staffów, a od r. 1920 Leopold z żoną; zmarła w r. 1926 również na gruźlicę.

 

Fot. oraz rysunek Leopolda Gottlieba, przedstawiający S-a na łożu śmierci, w: Studencki W., Życie i twórczość L. M. Staffa, Opole 1963; – Nowy Korbut, XVI (bibliogr.); Pol. Bibliogr. Liter.; – Literatura Pol. Enc., II (I. Maciejewska, bibliogr.); – Słown. pseudonimów, I–V; – Berent W., Przedmowa, w: Staff L. M., Zgrzebna kantyczka, W. [1922]; Czachowski K., Obraz współczesnej literatury polskiej, Lw. 1934–6 II–III; Kondyjowska E., Ocalmy go od zapomnienia, „Kultura” 1970 nr 50; Maciejewska I., Ludwik Maria Staff, w: Obraz liter. pol. XIX i XX w., S. 5,1 619–26 (bibliogr., podob.); taż, Nieznany Staff, „Twórczość” 1961 nr 10; Ortwin O., Próby przekrojów, „Przegl. Warsz.” 1923 nr 19 (druk., Lw. 1936); Studencki W., Z ineditów L. M. Staffa (Powieść Borskiego; Wiersze; Fragmenty dramatów; Opowiadania i fragmenty prozy; Notatnik L.M. Staffa), w: tenże, Szkice literackie, Opole 1967; tenże, Życie i twórczość L. M. Staffa, Opole 1963 (fot.); – B. Jag.: rkp. Przyb. 32/64, Przyb. 62–69/65; B. Ossol.: rkp. 12284/III, 16375/II (listy S-a); IBL PAN: Kartoteka bibliogr. (A. Bara).

Alicja Szałagan

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Leopold Henryk Staff

1878-11-14 - 1957-05-31 poeta
 

Franciszek Hieronim Staff

1885-08-05 - 1966-08-02 ichtiolog
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Leon Kozłowski

1892-06-06 - 1944-05-11
premier II RP
 

Karol Adwentowicz

1871-10-19 - 1958-07-19
aktor teatralny
 

Władysław Jaszczołt

1883-11-11 - luty 1962
wojewoda łódzki
 

Artur Górski

1870-07-02 - 1959-12-07
pisarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Antoni Roman

1892-09-10 - 1951-04-28
dyplomata
 
 

Edward Rybarz

1884-08-08 - 1940-08-14
działacz społeczny
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.