INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Łukasz od św. Tomasza Sokołowski  

 
 
1739 - 1770-06-19
Biogram został opublikowany w latach 2000-2001 w XL tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sokołowski Łukasz od św. Tomasza (1739–1770), pijar, pedagog, tłumacz. Ur. w woj. ruskim, w diec. chełmskiej.

W r. 1757 S. wstąpił do zakonu pijarów. Po odbyciu dwuletniego nowicjatu w Podolińcu, studiował humaniora w seminarium zakonnym w Rzeszowie (1759/60) i filozofię w Międzyrzeczu Koreckim (1760–2). Miał opinię zdolnego i zamiłowanego w naukach. Pracę nauczycielską rozpoczął w klasach niższych kolegium pijarskiego w Złoczowie i Chełmie. W l. 1766–8 studiował teologię w Warszawie, gdzie uzyskał święcenia kapłańskie. Od r. 1767 był też podprefektem i profesorem poetyki i retoryki w warszawskim Collegium Nobilium.

W czasie pobytu w Warszawie podjął S. działalność translatorską: przetłumaczył z francuskiego przekład A. Gallanda („Les Mille et une nuit”, 1704–17) opowieści arabskich „Tysiąca i jednej nocy” („Kitab alf lajla wa lajla”). Jego tłumaczenie pt. „Awantury arabskie lub tysiąc nocy i jedna” ukazało się w Warszawie w r. 1767 nakładem Michała Grölla, bez wskazania autora, ujawnionego dopiero przez bibliografów pijarskich: Szymona Bielskiego i Aleksego Horányi’ego. Edycja druga – zrealizowana w l. 1772–4 przez tegoż bibliopolę – liczyła już 12 tomów, zawierających pełny tekst przekładu Gallanda. Dzieło cieszyło się wielką popularnością i do r. 1792 miało prawdopodobnie sześć edycji, a w l. 1789–97 trzy pirackie przedruki pojedynczych opowiadań. Przekład S-ego oddaje wiernie tekst francuski, a język jego jest poprawny i jasny, niekiedy obrazowy i dosadny. Należy do «najlepszych polskich tłumaczeń z języka francuskiego w drugiej połowie XVIII wieku» (J. Rudnicka); wielokrotnie je wznawiano, przerabiając i skracając aż do początków XX w.

S. przetłumaczył również „Życie prywatne Rzymian” J. R. Arnaya (W. 1768, nakładem Grölla); w dedykowanej Adamowi Kazimierzowi Czartoryskiemu przedmowie, sygnowanej krypt. translatora: L.S., pośrednio zalecał elewom Szkoły Rycerskiej lekturę swej pracy, podjętej «dla przysłużenia się publico». Nadto S. pracował nad tłumaczeniem antologii bajek Ch. Moutona, wydanej w r. 1707 w Hamburgu, lecz jedynie część tego przekładu ukazała się drukiem za jego życia w Lipsku: (adres typograficzny Lipsk–W. 1769) pt. „Ezop w wesołym humorze albo wybrane jego bajki, z naukami moralnymi i wierszykami; tudzież najpiękniejsze bajeczki Fedra, Pilpego i pana de La Motte; z przydatkiem Powinności poczciwego człowieka albo maksym politycznych i moralnych, wybranych z najcelniejszych naszego wieku pisarzów, służących dla urodzonych dla Rzeczypospolitej osób. Na język polski przełożone”. Edycja miała równocześnie tytuł francuski („Esope en belle humeur…”) i zawierała tekst francuski, poprzedzony pominiętą w przekładzie rozprawą „La vie d’Esope”. Wbrew zapowiedziom tytułu wydanie to zawierało jedynie 99 bajek Ezopa i 59 Fedra. Obie wersje podawały teksty prozaiczne, poza krótkimi wierszowanymi «sensami moralnymi» umieszczonymi w zakończeniu bajek Ezopa; niektóre z nich w przekładzie polskim przywołuje Gröllowski „Katalog niektórych książek” wydany razem z „Fables choisies tirées de M. de La Motte” w r. 1769. Całkowita anonimowość autorstwa przekładu „Tysiąca nocy i jednej”, uchylona nieco przy dwóch pozostałych translacjach (kryptonim i informacja jednego katalogu), świadczyć może, iż w mniemaniu ówczesnej opinii tłumaczenie tego dzieła uchybiało godności zakonnika i profesora elitarnego kolegium pijarskiego. W r. 1769 S. przeniesiony został do Rzeszowa na stanowisko profesora poetyki miejscowego kolegium, lecz wkrótce zachorował i 19 VI 1770 zmarł.

 

Estreicher; Nowy Korbut, VI/1; Rudnicka J., Bibliografia powieści polskiej 1601–1800, Wr. 1964; Enc. Org.; Bielski, Vita et scripta, s. 159; Horányi, Scriptores, II; – Gubrynowicz B., Romans w Polsce za czasów Stanisława Augusta, Lw. 1904; Reychman J., Orient w kulturze polskiego Oświecenia, Wr. 1964; Rudnicka J., Recepcja opowieści z cyklu „Tysiąc nocy i jedna” w piśmiennictwie polskim, „Pam. Liter.” 1998 z. 4; taż, „Tysiąc nocy i jedna” w kulturze literackiej polskiego Oświecenia, tamże 1998 z. 3; taż, „Tysiąc nocy i jedna” w kulturze polskiej, L. 2000 (odb. w 20 egz. rozpraw z „Pam. Liter.” uzupełniona zestawieniem wydań „Tysiąca nocy i jednej”); – Grzeszczuk S., Hombek D., Książka polska w ogłoszeniach prasowych XVIII wieku. Źródła. T. 1: „Gazeta Warszawska” 1774–1785, Wr. 1992 cz. 1; – Arch. Prow. Pol. Pijarów w Kr.: Matricula 1742–1865 nr 385 (odpis ks. J.Buby).

Elżbieta Aleksandrowska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.