INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Lupus  

 
 
1 poł. XII w. - 1181/1187
Biogram został opublikowany w 1973 r. w XVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Lupus (zm. po r. 1180, najpóźniej w r. 1187). biskup płocki. O pochodzeniu L-a nie wiemy nic pewnego. W XV w. wywodzono go z rodu Godziembów, w wiekach następnych nazwano ojca Dersławem. Zaczęto też uważać imię Lupus za łacińskie tłumaczenie imienia Wilk lub Wilczek. Ponieważ przypisywano polski rodowód biskupom płockim XII w., niewątpliwym cudzoziemcom, nie można wykluczyć, że L. był obcokrajowcem. Niepewny jest podany przez tradycję (wiek XV) szczegół, jakoby L. przed objęciem biskupstwa pełnił urząd kustosza katedry płockiej. Początki kariery duchownej L-a łączyć należy zapewne z Małopolską, przypuszczalnie z ośrodkiem w Wiślicy, świadczy o tym trwała więź biskupa z dworem Kazimierza Sprawiedliwego. L. objął biskupstwo płockie po śmierci biskupa Wernera, 5 II 1172. Desygnował go na ten urząd przypuszczalnie Bolesław Kędzierzawy (zm. 30 X 1173). Przeciwnie niż Werner, reprezentant powiązań z cesarstwem, L. był przedstawicielem kierunku propapieskiego. Popierał nowe zakony i, jak się zdaje, niechętnie odnosił się do benedyktynów, faworyzowanych przez poprzednika. Założone przez Wernera przy należącym do katedry kościele Najśw. Maryi Panny w Płocku opactwo benedyktyńskie było pod koniec rządów L-a opuszczone przez mnichów, a sama świątynia i jej majątek miały znajdować się w poważnym zaniedbaniu.

Zapewne L. reprezentował interesy przywódcy nowych sił politycznych Kazimierza Sprawiedliwego na Mazowszu. Wszystkie znane wystąpienia L-a odnoszą się do terytorium poza diecezją płocką. Wydaje się, że pochłonięty polityczną współpracą z Kazimierzem zaniedbywał rządy biskupstwem. W l. 1172–5 spotykamy L-a w dzielnicy sandomierskiej Kazimierza, na wiecu w Milicy, gdzie pośredniczył w przekazaniu klasztorowi joannitów w Zagościu darowizny tegoż księcia. W kwietniu 1177 wystąpił L. w Gnieźnie na ogólnopolskim zjeździe zwołanym przez Mieszka Starego. Po obaleniu Mieszka i wprowadzeniu Kazimierza na tron krakowski uczestniczył w obradach zjazdu łęczyckiego 1180 r., biorąc udział w opracowaniu znanych uchwał podjętych w Łęczycy przez książąt i episkopat. W l. 1184–5 woj. mazowiecki Żyro odebrał biskupstwu płockiemu wspomniany kościół Najśw. Maryi Panny wraz z całym uposażeniem świątyni; niemal równocześnie ród Toporczyków wystąpił z roszczeniami do kościoła Św. Benedykta w Płocku, należącego do kapituły katedralnej: prawdopodobnie mamy do czynienia z sytuacją określoną bądź przez wakans po śmierci L-a, bądź przez ogromne osłabienie pozycji biskupa i kapituły w księstwie. Oba wspomniane zamachy na własność kościelną zostały zapewne udaremnione po objęciu przez Kazimierza władzy nad dzielnicą mazowiecko-kujawską w r. 1186.

Rywalizacja biskupa płockiego i wojewody w dziedzinie kształtowania polityki Mazowsza znalazła, jak się zdaje, wyraz w kronice mistrza Wincentego Kadłubka, który poświęcił obszerny ustęp biskupom Płocka jako organizatorom obrony wojskowej diecezji. Biorąc pod uwagę powiązania L-a i Wincentego z dworem i kancelarią Kazimierza Sprawiedliwego wolno przypuszczać, iż treść ustępu była inspirowana przez kontakt osobisty L-a i pisarza. Jeszcze raz spotykamy L-a w Małopolsce u boku Kazimierza na zjeździe w Świerzu górnym (lub Zwierzchowie). W obecności księcia i arcbpa Zdzisława ogłosił publicznie przywilej Kazimierza dla klasztoru bożogrobców w Miechowie oraz spisał dokument książęcy zaświadczający to nadanie. Próbowano ustalić datę powyższego wystąpienia na dzień 13 IV 1187.

L. zapewne zakończył życie niedługo po zjeździe, ponieważ t. r. pojawił się już w źródłach jego następca Wit. Podstawy takiej datacji są jednak kwestionowane, stąd czas i okoliczności zgonu L-a można próbować ustalić tylko w sposób pośredni. Hipotetyczne ramy czasowe śmierci L-a wyznaczają lata 1184–7. Wg tradycji pochowany został w katedrze płockiej. Opinia tradycji przypisuje L-owi łagodność i umiarkowanie, w szczególności niechęć do zemsty oraz podanie, że przez ostatni rok życia był on tknięty paraliżem.

 

Deptuła C., Początki klasztorów norbertańskich w Dłubni-Imbramowicach i Płocku, „Roczniki Human.” T. 16: 1968 z. 2 s. 24–7, 35 i n.; Kętrzyński W., Studya nad dokumentami XII wieku, Rozpr. AU Wydz. Hist.-Filoz., Kr. 1891 XXVI 209, 220, 226, 263, 299 i n.; Nowowiejski A., Płock – monografia historyczna, Płock 1930 s. 40; Smolka S., Mieszko Stary i jego wiek, W. 1881 s. 350–2; – Kod. Maz. (Kochanowskiego), nr 94, 107–11, 117 i n., 123; Kozłowska-Budkowa Z., Repertorium polskich dokumentów doby piastowskiej, Kr. 1937 nr 78 s. 112–3; Mon. Pol. Hist., II (Mistrza Wincentego Kronika polska) s. 334–6, 339, VI (Joannis Dlugossi Vitae episcoporum Plocensium abbreviatae…) s. 596 i n., 603.

Czesław Deptuła

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Wincenty Kadłubek

około 1160 - 1223-03-08
biskup krakowski
 

Władysław Laskonogi

między 1161 a 1166 - 1231-11-03
książę wielkopolski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Bolesław Kędzierzawy

1121 lub 1122 - 1173-01-05
książę polski
 

Mieszko III Stary

między 1122 a 1126 - 1202-03-13
książę polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.