INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Maciej Sołtyk      Autografy dawne w układzie alfabetycznym nadanym przez Wł. Górskiego teki Władysława Górskiego. T. 15, Sobek - Szydłowski - w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie - źródło kopii cyfrowej: POLONA.pl - rubrykacja PPB

Maciej Sołtyk  

 
 
brak danych - 1780-01-02
Biogram został opublikowany w latach 2000-2001 w XL tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sołtyk Maciej h. własnego (zm. 1780), kasztelan warszawski. Był synem kaszt. lubelskiego Józefa Franciszka (zob.) i Konstancji z Drzewickich, młodszym bratem woj. łęczyckiego Tomasza (zob.) i bpa krakowskiego Kajetana (zob.).

Z pomocą starszych braci 7 XII 1756 otrzymał S. kaszt. warszawską, za którą dziękował Augustowi III na radzie senatu, obradującej w Warszawie od 30 X do 7 XI 1758. Poparł królewską inicjatywę nadania lenna kurlandzkiego królewiczowi Karolowi i podpisał 7 XI t.r. uchwałę rady w tej sprawie. Występował przeciw «familii» podczas sejmu 1762 r., zerwanego pod pretekstem udziału nieindygenów – Brühlów. Był także na radzie senatu w marcu 1763 i podpisał jej uchwały. W bezkrólewiu po śmierci Augusta III przyłączył się 10 V 1764 wraz z braćmi do manifestu (oblatowanego 15 V w Zakroczymiu) przeciw konwokacji, zdominowanej przez «familię» i podążył wraz z obozem opozycyjnym do Kozienic. O losach S-a w miesiącach letnich t.r. niewiele wiadomo; być może towarzyszył bratu Kajetanowi. Na pewno był obecny podczas jego pobytu w Warszawie na Solcu, tuż przed rozpoczęciem sejmu elekcyjnego (25 VIII 1764). Po klęsce obozu hetmańskiego wspólnie z braćmi recesował się 28 IX w grodzie chęcińskim od majowego manifestu. W imieniu braci Sołtyków jeździł z tym recesem do Stanisława Augusta; został przyjęty przez niego na audiencji 3 X 1764. Wkrótce, 21 X, chodził «na assamble» do króla, żeby uzyskać termin audiencji dla brata biskupa.

W tym czasie nastąpiło dramatyczne pogorszenie stosunków S-a z żoną, poślubioną ok. r. 1748 Salomeą z Nakwaskich. Wg jej oskarżeń, zawartych w liście do Stanisława Augusta z listopada 1766, do małżeństwa 13-letniej zamożnej jedynaczki doprowadził bp Kajetan Sołtyk jedynie w celu przejęcia jej majątku po rodzicach. Teraz żona oskarżała S-a iż, całkowicie podporządkowany bratu, próbował ją otruć, potem wbrew jej woli zgodził się oddać dzieci na wychowanie biskupowi, w końcu groził, że zamknie żonę w klasztorze. Po zbrojnej napaści, o której zorganizowanie obwiniała S-a, uszła w listopadzie 1766 do Królewca, skąd zwróciła się o pomoc do Stanisława Augusta. Jednak konflikt został prawdopodobnie złagodzony i na początku l. siedemdziesiątych małżeństwo trwało.

W konfederacji radomskiej S. nie brał udziału, podobnie w barskiej. Upominał się wraz z bratem Tomaszem o uwięzionego brata Kajetana, pisząc w sprawie jego uwolnienia listy do Jakuba Psarskiego, posła polskiego w Rosji, i do carycy Katarzyny II (15 XI 1767). Po powrocie biskupa z zesłania spotykał się z nim w Opolu w Lubelskiem. Zdradzający objawy rozstroju nerwowego biskup odnosił się do S-a z urąganiem i lekceważeniem; wcześniej jeszcze dał wyraz niewielkiego doń zaufania, wyznaczając brata Tomasza Sołtyka na opiekuna udającego się w r. 1771 za granicę syna S-a Stanisława, a więc stryja chłopca, nie zaś jego ojca. W r. 1775 przez żonę pertraktował S. w sprawie spłaty długu z gen. Andrzejem Mokronowskim; w tym czasie przenosił którąś z córek od sakramentek do innego zakładu (szkoły?). Był w Warszawie na sejmie 1776 r.

Mało zaangażowany w działalność polityczną, S. prowadził spokojne, ziemiańskie życie w dobrach Krysk w ziemi czerskiej, wniesionych przez żonę wraz z majątkami w ziemi zakroczymskiej, wyszogrodzkiej i w woj. rawskim. Miał też po matce dobra Majdan w woj. bracławskim. Wspominany był jako dobry gospodarz. Zmarł 2 I 1780 w Krysku i tam został pochowany.

Z małżeństwa z Salomeą z Nakwaskich (zm. w Krysku 10 XII 1780), córką Józefa, kaszt. rawskiego (zob.) pozostawił S. trzech synów: Józefa, kaszt. zawichojskiego (zob.), Macieja Kajetana, sekretarza w. kor. (zob.), Stanisława, senatora Król. Pol. (zob.) i trzy córki: Konstancję, zamężną Niceforową Gorzeńską, Magdalenę, 1.v. Sebastianową Bystrzonowską (ślub 2 VIII 1766), 2. v. Wojciechowa Straszową, i Teresę (zm. 1814), żonę Antoniego Sieroszewskiego, kaszt. krzywińskiego (zob.), która po jego śmierci, przeszło 50-letnia, 16 V 1803 poślubiła 26-letniego Marcina Czetwertyńskiego.

W literaturze często mylono S-a z Maciejem Sołtykiem, woj. sandomierskim (zob.).

 

Epitafium w kościele paraf. w Krysku koło Płońska; – Żychliński, XVII; Katalog zabytków sztuki w Pol., X z. 16; – Mejbaum W., O tron Stanisława Augusta, Lw. 1914; Rudnicki K., Biskup Kajetan Sołtyk 1715–1788, W. 1906 (mylony w indeksie z Maciejem Sołtykiem, woj. sandomierskim); – Diariusz […] sejmu 1776…, [W. 1776]; Teki Dworzaczka CD-ROM, Kórnik 1995; – B. Czart: rkp. 687 s. 511–512, rkp. 3859; B. Jag.: rkp. Przyb. 382/75, 6147/15; B. Kórn.: rkp. 11457; B. Nauk PAU i PAN w Kr.: rkp. 7624; B. Ossol.: rkp. 714 k. 405, 406; AP m. st. Warszawy, Oddz. w Grodzisku Maz.: Akta stanu cywilnego gminy Krysk z l. 1745–1808.

Maria Czeppe

 

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

dzieci - 6 (w tym 3 synów), kasztelania warszawska, sprawa porwania biskupa K. Sołtyka, sejmy XVIII w., rodzeństwo - 6 (w tym 5 braci), ojciec - Kasztelan Lubelski, bezkrólewie po śmierci Augusta III w 1763, ojciec - Kasztelan Bełski, matka - kasztelanka lubelska, sejm 1776, zwyczajny, warszawski, dobra w Ziemi Czerskiej, herb Sołtyków, dobra w Woj. Bracławskim, sejm 1762, zwyczajny, warszawski, rodzina Sołtyków h. wł., ojciec - urzędnik ziemski podolski, epitafia w kościołach zachowane, brat - Wojewoda Łęczycki, dobra w Woj. Rawskim, syn - Kasztelan Małogoski, syn - targowiczanin, sprawa lenna kurlandzkiego, syn - senator Królestwa kongresowego, zięć - szambelan królewski, matka - wojewodzianka lubelska, wuj - Wojewoda Lubelski, brat - kanonik krakowski, stryj - Kasztelan Sandomierski, stryj - kanonik gnieźnieński, brat - kanonik łowicki, brat - Biskup Krakowski, syn - wolnomularz, brat - zesłaniec, stryj - kanonik chełmiński, stryj - kanonik warmiński, brat - kanonik gnieźnieński, syn - powstaniec listopadowy, syn - poseł na Sejm Czteroletni, żona - Nakwaska, zięć - konsyliarz Rady Nieustającej, stryj - Kantor Gnieźnieński, zięć - konfederat barski, zięć - poseł na Sejm Czteroletni, stryj - poseł na sejm I RP, żona - kasztelanka rawska, brat - poseł na sejm I RP, zięć - poseł na sejm I RP, syn - poseł na sejm I RP, zięć - powstaniec kościuszkowski, ojciec - poseł na sejm I RP, ojciec - rotmistrz husarski, ojciec - konfederat dzikowski, syn - emigrant, korespondencja z Katarzyną II Rosyjską, stryj - marszałek sejmikowy, stryj - Kasztelan Wiślicki, stryj - Łowczy Sandomierski, brat - kanonik łęczycki, zięć - uczestnik Sejmu Wielkiego, syn - marszałek sejmowy, senat XVIII w.
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Chmura tagów

Postaci powiązane

 

Józef Franciszek Sołtyk

brak danych - przed 25 maja 1735 kasztelan lubelski
 
 
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

  więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

  więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.