INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Marek Konrad Sokołowski     

Marek Konrad Sokołowski  

 
 
1818-04-25 - 1883-12-25
Biogram został opublikowany w latach 2000-2001 w XL tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sokołowski Marek Konrad (1818–1883), gitarzysta. Ur. 25 IV (w niektórych opracowaniach mylnie podawana data ur. 1824) w Pohrebyszczach nieopodal Żytomierza, był synem Daniela, ziemianina, i Józefy z Pierhowskich (Pirohowskich, wg J. Reissa) (zm. 1863).

Dzieciństwo S. spędził w Berdyczowie, dokąd po stracie majątku przeniosła się jego rodzina. Od najmłodszych lat wykazywał wybitne uzdolnienia muzyczne, był samoukiem w grze na gitarze. Zdaniem Reissa już wówczas komponował drobne utwory, również na fortepian; S-emu przypisuje on autorstwo poloneza, o którym Juliusz Słowacki pisał 6 VI 1833 w liście do matki: «największą przyjemność robi mi jeden Polonez Sokołowskiego, którego sobie przypomniałem». S. uczęszczał do gimnazjum w Żytomierzu, ale nie ukończył go z powodu kłopotów materialnych. Sześć następnych lat pracował jako urzędnik państwowy. Z posady tej zrezygnował i poświęcił się karierze artystycznej. Pierwszy publiczny koncert gitarowy dał 26 V 1841 w Żytomierzu, później występował na Wołyniu, Podolu i Ukrainie (m.in. na kontraktach kijowskich). Sukces jako gitarzysta odniósł dopiero w Moskwie w r. 1846: zyskał uznanie krytyki i stał się ulubieńcem tamtejszej publiczności. Po otrzymaniu posady nauczyciela gry na gitarze osiadł w Moskwie. Występował w miastach rosyjskich (m.in. w Petersburgu) oraz w swoich rodzinnych stronach: w Żytomierzu, Jarosławiu, Kamieńcu Podolskim. Koncerty z udziałem S-ego cieszyły się coraz większą popularnością, a w r. 1854 ok. 4 tys. słuchaczy w Moskwie przyjęło jego grę owacyjnie.

Ze względu na zły stan zdrowia S. wyjechał w r. 1856 na kurację do Gastein. W czasie pobytu w Austrii kupił tzw. harfo-gitarę, 10-strunową, z dwoma gryfami i podwójnym dnem, dającą większe możliwości koncertowe; grę na tym instrumencie opanował do perfekcji. Po jego występach w Wiedniu w konserwatorium (10 IV 1858), a później w sali Sperla, gdzie grał na cytrze i zjednał sobie względy cesarza Franciszka Józefa, ukazały się entuzjastyczne recenzje. S. pisał do matki: «Teraz już śmiało powiedzieć mogę, że w Europie pierwszeństwo otrzymać muszę».

Na początku r. 1859 S. przyjechał do Warszawy i tu z powodzeniem koncertował w styczniu i marcu w Teatrze Wielkim. Dn. 15 IV był w Lublinie, latem t.r. występował na Litwie: w Wilnie, Kownie, Mińsku, Grodnie, Druskiennikach, jesienią z Aleksandrem Chodeckim w Nowogródku i Mohylewie, a w styczniu 1860 w Witebsku. W czasie pobytu w Wilnie zaprzyjaźnił się z Ludwikiem Kondratowiczem (Władysławem Syrokomlą), który poświęcił mu jeden ze swoich wierszy: «Kto słuchaczom i gitarze/ Dumać, marzyć, płakać każe,/ […] Kto więc spełni cud ten boski?/ – Oto Marek Sokołowski». W lipcu 1863 przebywał na kuracji w Wiesbaden. Korespondował wówczas z Józefem I. Kraszewskim. W tym też czasie wspierał finansowo chorą matkę, mieszkającą wraz z rodziną w Jurkowszczyźnie na Wołyniu. W r. 1863 wystąpił w Lipsku, Wiesbaden i Hamburgu. W l.n. kontynuował podróże koncertowe po Europie.

W r. 1864 S. przybył do Paryża, gdzie dzięki pomocy Wojciecha Sowińskiego nawiązał stosunki z redaktorami wpływowych dzienników i osobistościami ze sfer towarzyskich. Po występach 5 III w Salonie Érarda, a przede wszystkim 20 III w Salonie Herza, gdzie wykonał kilka własnych kompozycji, m.in. Grande fantaisie sur „L’Elicsire d’Amore”, Fantaisie sur l’opéra Les Pirates” oraz transkrypcje „Mazurka” i „Valse brillante” Fryderyka Chopina, otrzymał pochlebne recenzje i zaproszenia na kolejne koncerty gitarowe, m.in. na dwór Matyldy Bonaparte. W Paryżu dokonał transkrypcji na gitarę piosenki „Jaskółeczka” Sowińskiego. W marcu 1865 wraz z pianistą M. R. Lavello wystąpił w salonie Pleyela, gdzie zagrał, oprócz wcześniej wymienionych utworów, inne swoje kompozycje: Revêrie i Divertissement. Przyjechał następnie do Londynu. Przebywający tam polscy emigranci ułatwili mu kontakty z wpływowymi londyńskimi kręgami towarzyskimi. W sezonie koncertowym od kwietnia do czerwca 1865 dał kilkanaście gitarowych koncertów. Po jego popisach gitarowych G. Regondi, mistrz gry na gitarze, uznał go za swojego najgodniejszego następcę i zadedykował mu utwór „Capriccio scherzo” (1866), a ówczesna prasa muzyczna nazwała S-ego «pierwszym gitarzystą europejskim». Powracając z Anglii S. zwiedził Belgię i Holandię, a jesienią 1866 przyjechał do Drezna. Na wieczorze w w Tonkünstler Verein odniósł sukces; recenzent drezdeński Oettinger nazwał go «lordem Byronem gitary». Zmuszony do dłuższej kuracji przebywał w Wiesbaden. Z tournée po Europie S. przywiózł gitarę 17-strunową, która skonstruowana została wg jego pomysłu. Po powrocie do kraju dał kilka koncertów w Poznaniu, we Lwowie (w listopadzie 1866), w Stanisławowie, gdzie występował ze skrzypkiem Gustawem Friemanem, w Tarnowie, a w marcu 1867 w Krakowie z pianistą Kazimierzem Hoffmanem; z powodu złego stanu zdrowia zatrzymał się tutaj na dłużej. W r. 1868 w Warszawie wystąpił z dwoma koncertami. Na kilka lat zamieszkał ponownie w Moskwie (do r. 1874). Coraz rzadziej występował, grając na 10-strunowej gitarze tylko z pamięci z powodu pogarszającego się wzroku.

S. grał solo lub z towarzyszeniem fortepianu, wykonując również własne kompozycje. Znane są jedynie z programów koncertowych, wśród nich m.in. fantazje na temat popularnych arii operowych z włoskich oper, dumki ukraińskie, polonezy, mazury (mazur pt. Idźmy dalej cieszył się powodzeniem w Paryżu), Revêrie (utwór na bis), Carnaval de Venise. Wspomnienie ze Szkocji, etiudy, a ponadto transkrypcje dzieł fortepianowych, m.in. Chopina. W r. 1876 wystąpił w Mariampolu na rzecz miejscowego szpitala. W r.n. przeniósł się na stałe do Wilna, gdzie zamieszkał w domu swojego przyjaciela. Zmarł w biedzie i zapomnieniu 25 XII 1883 w Wilnie; pochowany został 28 XII na cmentarzu na Rossie (w r. 1888 umieszczono tam pomnik dłuta Bolesława Jacuńskiego z podobizną S-ego).

S. rodziny nie założył.

 

Portrety S-ego w: „Le siècle illustré” 1865 nr 227; „Muzyka” 1955 nr 11/12; – Enc. Org., XXIII; Russ. biogr. slovar’; Słown. Muzyków Pol., II; Sowiński, Słown. muzyków; The New Grove Dictionary of Music and Musicians, London 1980 XVII; Małachowicz E., Cmentarz na Rossie w Wilnie, Wr. 1993; – Poliński A., Dzieje muzyki polskiej, Lw. 1907; Reiss J., Gitara i jej mistrz Marek Konrad Sokołowski, „Muzyka” 1955 nr 11/12 s. 40–9; – Chodecki A., Marek Sokołowski, „Tyg. Ilustr.” 1868 nr 10 s. 126; Korespondencja Juliusza Słowackiego, Oprac. E. Sawrymowicz, Kr. 1962 I 35; – „Dzien. Liter.” 1866 nr 48, 49; „Echo Muzycz. i Teatr.” 1884 nr 16, 25 (K. U.-K. Kl.[eczyński], Marek Konrad Sokołowski. Wspomnienie pośmiertne), 26; „Kłosy” 1866 nr 74, 1868 nr 139, 147, 1884 nr 998 (nekrolog); „Ruch Muzycz.” 1858 nr 16, 18, 23, 25, 45, 1859 nr 1, 2, 5, 9, 13, 17, 24, 35, 1860 nr 2, 10, 26, 1862 nr 52; „Tyg. Mód i Powieści” 1876 nr 26 s. 306–7, nr 30 s. 352–3; „Wędrowiec” 1887 nr 41 s. 488; – B. Czart.: MNK rkp. 185 (koresp. rodziny i przyjaciół do S-ego, programy koncertów, mater. do biografii); B. Jag.: rkp. 7115 z. 25 k. 418–419.

Elżbieta Orman

 

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Aleksander Augustynowicz

1865-02-07 - 1944-08-23
malarz
 

Józef Brodowski (młodszy)

1828-01-17 - 1900-09-05
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Puzyna

1856-03-19 - 1919-03-30
matematyk
 
 

Leopold Baczewski

1859-02-14 - 1924
przemysłowiec
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.