INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Maria Zofia Czartoryska  

 
 
1699 - 1771
Biogram został opublikowany w 1938 r. w IV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Czartoryska Maria Zofia (1699–1771), wojewodzina ruska, córka Adama Mikołaja Sieniawskiego, wojewody bełskiego (potem hetmana), i Elżbiety z Lubomirskich, parokrotnie skupiała na sobie oczy i westchnienia dystyngowanych konkurentów, aż, wybrawszy najgodniejszego, wyrosła na jedną z najszanowniejszych niewiast polskich w. XVIII. »Takie nic dobrego, a uparta niezmiernie«, pisała o niej w r. 1702 matka; jesienią t. r. dziewczynka »nazbyt ma rozumu, bo o Szwedach i wszystkich gada po francusku b. dobrze i po polsku«; pięcioletnia czyta w obu tych językach, aż obawiano się, »żeby potem nie była głupia«. Gdy rozkwitła, zasłynęła daleko za granicami Polski z piękności i rozumu. A że była jedyną spadkobierczynią Sieniawszczyzny, więc »inamoratów« liczyła wielu. J. Tarło, wojew. lubelski, odpalony, groził (1720), że zabije tego, kto ją weźmie; rywalizowali z nim J. Sapieha, star. bobrujski, Michał Radziwiłł i najstarszy, a zarazem najnatarczywszy, Stan. Denhoff, miecznik kor., wnet zaś wojew. połocki. Już po zaręczynach Marii z Radziwiłłem Denhoff z pomocą starego Sieniawskiego przełamał opór energicznej, ale już też podstarzałej pani Elżbiety, i nie tylko zaślubił w styczniu 1724 jej córkę, lecz umiał ją tak do siebie przywiązać, że kiedy umarł, 2 VIII 1728, ona chodziła po nim z żalu »prawie obumarła«. Odtąd połączyła w swych rękach fortunę ojca († 18 II 1726) z zapisami męża i stała się partią jeszcze ponętniejszą. Stanisław Leszczyński, przewidując, że jej mąż będzie dlań najpotężniejszym rywalem, zapraszał ją do Chambordu, aby jej wyswatać księcia Charolais. Dwór wiedeński popierał infanta portugalskiego, August II wabił wdowę do Drezna; z panów polskich ubiegali się: J. Kl. Branicki, Franc. Salezy Potocki, któryś Pac, Tarło – i August ks. Czartoryski. Po długim namyśle Denhoffowa oddała rękę księciu i – utworzyli parę szczęśliwą, idealnie zharmonizowaną. Cz., rozważna, taktowna, miła, nie miała temperamentu politycznego. Wiadomo tylko, że już w r. 1732 ciągnęła rodzinę ku Leszczyńskiemu, po kapitulacji Gdańska długo nie chciała uznać Augusta III, żałowała w r. 1744 zabitego Adama Tarły, a nie cierpiała Konstancji Poniatowskiej. Najzaciętsi wrogowie Familii darzyli ją wyjątkową sympatią, po części ze względu na powinowactwa, jakie istniały przedtem między Sieniawskimi, Denhoffami i Lubomirskimi a magnaterją związaną z Potockimi. Nierozłączna z mężem przez lat 40, obdarzyła go Cz. trojgiem dzieci, z których Stanisław umarł na ospę w lutym 1747, zaś Adam Kazimierz Cz. i Elżbieta Lubomirska zdobyli sławne imiona w historii.

 

Miniatura Cz-ej (w podeszłym wieku) w Muzeum ks. Czartoryskich.

Złota Księga VIII; Kantecki, Stan. Poniatowski, P. 1880; Rulhiére, Histoire de l’anarchie de Pologne, 4 t., Paryż 1807. Pamiętniki Matuszewicza i Kitowicza. Listy do E. Sieniawskiej rkp. B. Czart.; listy E. S. do K. Radziwiłłowej i Dziennik M. K. Radziwiłła w Arch. ord. Nieśw. Relacje Montiego w paryskim Arch. Spr. Zagr.; odpisy w B. Czart, rkp. 1981, 1987.

Władysław Konopczyński

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Rufin Wybicki

1747-09-29 - 1822-03-10
działacz polityczny
 

Józef Zajączek h. Świnka

1752-11-01 - 1826-07-30
generał
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Giovanni Antonio Ricieri

1679-05-12 - 1746-05-15
kompozytor
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.