INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
Biogram został opublikowany w 1937 r. w III tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Chomętowski Michał († 1794), wojskowy. Syn Stanisława Kostki, zapewne podczaszego bydgoskiego, h. Junosza, i Anny z Lenczewskich, jako chłopiec przyjęty 31 V 1777 do artylerii koronnej, 4 VI 1782 uzyskał stopień sztykjunkra, 24 VII 1784 – podpor. U przełożonych tej przodującej intelektualnie broni miał opinię jednego z najlepszych oficerów, więc też przy powiększaniu wojska awansował 10 I 1790 na porucznika, a 19 V t. r. na sztabskapitana z przydziałem na Wołyń (Niemirów, Tulczyn). W wojnie 1792 odznaczył się pod Zieleńcami, uzyskując krzyż wojskowy, 26 VI przeniesiono go do nowoorganizowanego 2. p. wiernych kozaków. Pełnił Ch. też funkcje adiutanta ks. Józefa Poniatowskiego i 22 VII był wyprawiony do Kachowskiego z propozycją zawieszenia broni a zarazem z misją przeprowadzenia wywiadu. Na wieść o przystąpieniu króla do Targowicy odrazu zgłosił dymisję, 1 VIII awansował na majora, a w cztery dni później uzyskał żądaną dymisję. Przy ustanawianiu virtuti militari wszedł do kapituły orderu na zaszczytnym siódmym miejscu. Niebawem stał się czołowym działaczem wojskowym antytargowickim i wsławił się pobiciem targowickiego majora Dembińskiego. Chwilowo opuścił kraj i miał być w rewolucyjnym Paryżu. Po aresztowaniach spiskowych wysunął się na czoło i wspólnie z por. Roppem zorganizował rewolucję warszawską 17 IV 1794. Gdy po zwycięstwie rewolucji władzę opanowały sfery umiarkowane, Ch., oficer bez przydziału, stał się członkiem klubu jakobińskiego i zapewne przygotowywał zajścia 8 V. Gdy Kiliński odprowadził na zamek króla i opanował wzburzenie, Ch. dopadł go, grożąc mu rewolwerem. Wystąpienie przeciw popularnemu przywódcy nie powiodło się. Uwięziono go i od śmierci z rąk tłumu ocalił go dwa razy sam Kiliński, chcąc wydobyć zeń zeznania o wspólnikach. W kilka dni po zajściach, za interwencją Mokronowskiego, Ch. odzyskał wolność pod warunkiem opuszczenia stolicy. Wyjechał z poleceniem na Litwę. W końcu miesiąca znalazł się w obozie Kościuszki i 28 V awansował na pułkownika, jednocześnie uzyskując rozkaz udania się w Lubelskie i wojskowego zorganizowania ludu. Ze względu na swe radykalne przekonania miał trudności z konserwatywnie nastrojoną komisją porządkową lubelską. W myśl rewolucyjnej doktryny wpłynął na plan bitwy pod Chełmem – dążąc do użycia improwizowanego wojska – pikinierów, przedstawiających siłę uderzenia we współdziałaniu z artylerią – siłą ognia. W bitwie 8 VI uzyskał do obrony samodzielnego odcinka 1000 pikinierów i 3 działa. Pozycję, uniemożliwiającą współpracę obu grup nieprzyjacielskich, utrzymał 5 godzin w ogniu nieprzyjacielskim. Padł wówczas od pocisku nieprzyjacielskiego.

 

Kraushar, Bars, Lw. 1903, 45; Smoleński W., Konf. targowicka, Kr. 1904, 324; Tokarz, Warszawa przed wybuchem, Kr. 1911; tenże, Pierwotny statut virtuti militari (»Bellona« 1927, XXVI); tenże, Insurekcja Warsz., Lw. 1934; Wegner L., Racławice i Szczekociny, P. 1867, 45; Wolański T., Wojna pol.-ros. 1792, Kr. 1920, I 218, 247, 296, 415, 431, 434; Herbst, Między Bugiem a Wisłą (»Przegląd Hist. Wojsk.« 1935); Boniecki; Kiliński, Pamiętniki, Paryż b. r., 57, 61; »Gaz. Wolna Warsz.« 1794, nr 46; Arch. Gł., Akta Skarb. Wojsk. 87, A. Król. Pol. 328, f. 3.             

 
 

Powiązane artykuły

 

Powstanie Kościuszkowskie

Insurekcja kościuszkowska rozpoczęta 24 marca 1794 roku, zakończona 16 listopada 1794 roku, to powstanie narodowe początkowo przeciwko Rosji, później także skierowane przeciwko Prusom. Jedno z najbardziej......

Bitwa Pod Racławicami, 4 kwietnia 1794 r.

24 marca 1794 roku na rynku krakowskim ogłoszony został „Akt powstania obywatelów mieszkańców województwa krakowskiego”, dający początek powstaniu kościuszkowskiemu, jednemu z przełomowych......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Ignacy Błażej Krasicki

1735-02-03 - 1801-03-14
poeta
 

Marceli Bacciarelli

1731-02-16 - 1818-01-05
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Mier h. własnego

1 poł. XVIII w. - 1790-08-06
poseł sejmowy
 

Aleksander Orłowski

1777-03-09 - 1832-03-01
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.