INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Michał Prażmowski h. Belina  

 
 
ok. 1440 - 1507-03-14
Biogram został opublikowany w latach 1984-1985 w XXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Prażmowski Michał h. Belina (ok. 1440–1507), doktor dekretów, legat apostolski i kolektor świętopietrza, prepozyt katedralny płocki. Ur. zapewne w Prażmowie w ziemi czerskiej, był synem Piotra, kaszt. liwskiego (zob.), i Śmichny, córki Wawrzyńca z Belska, bratem Wawrzyńca (zob.).

W r. 1457 P. zapisał się na Uniw. Krak., w jesieni 1461 uzyskał bakalaureat sztuk wyzwolonych i być może rozpoczął studia prawnicze. Jesienią 1463 przebywał w Płocku, w otoczeniu Ścibora Gościęckiego, bpa elekta płockiego, pochodzącego z sąsiadujących z Prażmowem Gościeńczyc; był wówczat notariuszem kurii biskupiej i oskarżycielem publicznym; w lutym 1465 biskup przyjął go do swej diecezji (wpisy jego ręki zachowane w aktach biskupich cechuje piękne renesansowe pismo) jako notariusza publicznego i korzystał z jego usług aż do końca swych rządów. W pierwszym okresie pobytu w diecezji płockiej (1463–73) P. otrzymał z prezenty biskupiej prebendy kanonickie w kapitułach kolegiackich: w Pułtusku (1465–6), Św. Michała w Płocku (1463–73) i w kapitule katedralnej w Płocku (1469–79), ponadto posiadał krótko wikariat wieczysty w katedrze płockiej (1468). Był nadto plebanem w Skołatowie (ziemia wyszogrodzka), (1468–70), a następnie w Zegrzu (1471–3), po zamianie beneficjów z Piotrem Petrykozą i prawdopodobnie ponownie od r. 1476. W l. 1469–71 P. sprawował funkcję kanclerza kurii biskupiej. Po śmierci bpa Ścibora kariera P-ego uległa zachwianiu, w lutym 1473 prosił kapitułę, aby w jego imieniu zapytać nowego biskupa księcia mazowieckiego Kazimierza, czy nie żywi wobec niego jakichś podejrzeń; mimo zaprzeczenia ze strony biskupa na kilka lat P. opuścił Płock. Prawdopodobnie w tym czasie kontynuował studia prawnicze, zapewne w Rzymie, skąd przywiózł sobie prowizję papieską na objęcie prałatur w katedrze płockiej; nie jest pewne, czy już wówczas uzyskał doktorat dekretów, bo po raz pierwszy użył tego tytułu dopiero w r. 1489. Wiosną 1479 był P. na kapitule i przed czerwcem t. r. dokonał zamiany prebend ze swym wujem Ściborem z Belska, który jednocześnie sprzedał mu sołectwo we wsi Słupia, stanowiącej uposażenie prałatury archidiakona płockiego (sołectwo to w dziesięć lat później P. sprzedał). Przez najbliższe 12 lat pozostawał w Płocku, pełniąc swe funkcje archidiakońskie. W tym czasie uzyskał kanonię w kolegiacie warszawskiej, uposażoną na funduszach miejskich, posiadał ją przynajmniej w l. 1489– 93; miał nadto od biskupa jakieś nadania dziesięcin, o które w r. 1487 prowadził spór ze Stanisławem z Nasierowa, kanonikiem warszawskim i plebanem w Ciemniewie. W r. 1484 wraz z braćmi nabył od księcia Bolesława za dużą sumę 2 000 fl. dobra Nieporęt.

Wiosną 1484, po śmierci Mikołaja Boglewskiego, na mocy prowizji papieskiej instalował się P. na wakującą prepozyturę katedralną płocką (o prawo patronatu tej prałatury zabiegali książęta mazowieccy, a książę Janusz w r. 1488 uzyskał bullę papieską nadającą jemu i jego następcom to uprawnienie); mimo prowizji papieskiej książęta nie dopuścili go ani w r. 1484, ani w r. 1487, po śmierci Jana Kryskiego, do objęcia prepozytury. P. nie chciał zrezygnować ze swoich uprawnień i zabiegał w r. 1487 o oddanie przez księcia dóbr prepozytury w zarząd sekwestratora, został nim w r. 1489 kantor katedralny Dobrogost z Krzyżanowa. Pierwszą fazę procesu wygrał zapewne kandydat księcia Stanisław Lipski. Kapituła wyjednała u bpa Piotra z Chotkowa (9 IX 1490), widocznie jako rekompensatę za pozbawienie P-ego prepozytury, że biskup wydzierżawił mu klucz kocki (ziemia lubelska) dóbr biskupich, za niewielki czynsz 20 grzywien rocznie. P., aby dochodzić swych praw, udał się osobiście do Rzymu pewnie już w r. 1491; dostał się tam wkrótce na dwór Aleksandra VI jako pisarz kancelarii papieskiej (m. in. on napisał bullę nominacyjną na arcybiskupstwo gnieźnieńskie dla kardynała Fryderyka Jagiellończyka – 2 X 1493); jednocześnie przyjmował zastępstwo prawne spraw napływających z Polski do Kurii Rzymskiej. W tym okresie, prawdopodobnie z prowizji papieskiej, został kanonikiem katedralnym krakowskim, lub tylko kolegiaty Św. Michała na zamku; nie jest wykluczone, że w obydwu kapitułach miał prebendy, skoro w r. 1502 w Krakowie posiadał nadto kanonię w kolegiacie Św. Floriana zastrzeżoną dla profesorów uniwersytetu.

Pracując w kancelarii papieskiej, potrafił P. pozyskać względy papieża Aleksandra VI, który we wrześniu 1496 mianował go akolitą i domownikiem papieskim, a w grudniu t. r. kolektorem świętopietrza w prowincji gnieźnieńskiej, legatem apostolskim i poborcą wszystkich dochodów kamery apostolskiej w Król. Pol. Do kraju przybył zapewne dopiero latem 1497, choć wcześniej przysłał polecenie zbierania w swoim imieniu świętopietrza; tym chyba trzeba tłumaczyć zakaz królewski z marca t. r., zabraniający mu zbierania świętopietrza. W lipcu na synodzie prowincjalnym w Kłodawie kardynał arcbp Fryderyk, po osobistym przedstawieniu przez P-ego pism papieskich, uchylił zakaz królewski na zbieranie papieskich dziesięcin za r. 1496 z prowincji gnieźnieńskiej. Latem 1497 przebywał P. w Płocku, brał wtedy udział w wyborze administratora diecezji, Mikołaja Bartnickiego, i otrzymał w zarząd, wspólnie z archidiakonem pułtuskim Pawłem z Łyczek, klucz pułtuski dóbr biskupstwa; uczestniczył także w przyjęciu przez kapitułę bpa Wincentego Przerembskiego (19 XII 1498). W połowie 1498 r. starał się P. z prowizji papieskiej o dwie, kolejno wakujące, kanonie w katedrze gnieźnieńskiej – przy jednej z nich utrzymał się w l. 1498–1504, by po przewlekłym procesie ustąpić ją Stanisławowi Mirowskiemu, wobec wcześniejszej instalacji tego ostatniego; jednocześnie czynił zabiegi o dziekanię płocką, wakującą po rezygnacji Mikołaja z Mniszewa, i kanonię płocką, opróżnioną po śmierci Jana Mirowskiego. W wyniku układów z Mikołajem Mirowskim o dziekanię ustąpił swych praw do niej, uzyskując za to wieś prestimonialną kapituły Cekanowo. Od króla Jana Olbrachta, zapewne jeszcze w r. 1497, wziął P. na spółkę z Prokopem Sierpskim w zastaw Płońsk.

Wiosną 1498 zapadł wyrok przysądzający P-emu prepozyturę płocką – jak można o tym sądzić z tytulatury użytej przez arcbpa królewicza Fryderyka w nominacji na kanonię gnieźnieńską; objął ją faktycznie jednak dopiero w r. 1500 po ogłoszeniu cenzur papieskich uniemożliwiających mu zatrzymanie beneficjum, Stanisław Lipski ustąpił z prepozytury, ale książę Konrad po zdjęciu cenzur nie wydał prepozytowi dóbr sieluńskich aż do swej śmierci – świadczą o tym zabiegi P-ego o ponowne ogłoszenie ekskomuniki na księcia, ponawiane u biskupa i kapituły w r. 1500 i 1502, a także fakt, że dopiero w l. 1505–6 podjął P. działalność gospodarczą w dobrach sieluńskich. Wtedy właśnie prowadził skup sołectw i porządkował sprawy materialne, co naraziło go na liczne spory ze szlachtą tam osiadłą, sołtysami i młynarzami, a nawet proboszczami w Gąsewie i Goworowie; prowadził także spory z bpem Erazmem Ciołkiem o dziesięciny, a kapituła oskarżyła go o rabunkową gospodarkę w Cekanowie. Mimo tych nieporozumień P. brał udział w posiedzeniach kapituł, a wykupiwszy sołectwa w Cekanowie i Proboszczewicach ufundował na dochodach z nich trzy anniwersarze w katedrze płockiej za siebie i swego wuja Ścibora. Zmarł P. 14 III 1507 i pochowano go w katedrze płockiej. Wykonawcy testamentu, wśród których był jego brat Ścibor, przeznaczyli 200 kóp gr. (z czynszem rocznym 10 kóp, na fundację altarii w katedrze) na zaprowadzenie wodociągów w Płocku, sprawa ich budowy się przeciągnęła i fundacja nie doszła do skutku.

 

Korytkowski, Prałaci gnieźn., II 141; Wolff A., Borkiewicz-Celińska A., Słownik geograficzno-historyczny ziemi wyszogrodzkiej w średniowieczu, Wr. 1971 s. 50; Boniecki, I 151; Wierzbowski T., Synopsis legatorum in Polonia (1073–1794), Romae s. 57; – Dzieje Płocka, Płock 1978 s. 156; Folwarski H., Erazm Ciołek biskup i dyplomata, W. 1935; Nowacki, Dzieje archidiec. pozn., II; Nowowiejski A. J., Płock, Wyd. 2., Płock 1930 s. 354; Piętka J., Mazowiecka elita feudalna późnego średniowiecza, W. 1975; Rybus H., Królewicz kardynał Fryderyk Jagiellończyk, W. 1953 indeks oraz s. 213; Wolff, Studia nad urzędnikami maz., s. 285–6; – Acta capituli Plocensis ab anno 1514 ad annum 1577, Arch. Kom. Hist. AU, Kr. 1916 nr 116, 174; Acta capitulorum, I, II 7, III; Acta capitulorum Crac., nr 430, 457, 475, 486, 518, 532–3, 537–8, 540, 629; Album stud. Univ. Crac., I 150; Kopiarz rzymski Erazma Ciołka z pocz. wieku XVI-go, Oprac. S. Kutrzeba i J. Fijałek, Arch. Kom. Hist. PAU, Kr. 1923 XIII 95–6; Matricularum summ., II nr 1318, IV nr 1098, 8590, 8961, 9938; Mon. Pol. Hist., V; Przybyszewski B., Wypisy źródłowe do dziej. Wawelu, II; Statuta nec non liber promotionum, s. 55; Vet. Mon. Pol., II nr 292–3; Zbiór dok. m. Płocka; – AGAD: dok. perg. nr 3659; Arch. Diec. w Płocku: dok. perg. nr 324–382 passim, Acta Episcopalia nr 1 s. 260–413 passim, nr 3 k. 4, nr 4 k. 31 v., 34, 95, Acta capit. Plocen. nr 50 k. 38, 41v., 54, 65, nr 2 k. 1–21 passim, nr 71 k. 107, Acta Officialia Pultov. nr 181 k. 14v.–15.

Tadeusz Żebrowski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Wawrzyniec Prażmowski h. Belina

ok. 1460 - przed 30 listopada 1532 wojewoda mazowiecki
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Fryderyk Jagiellończyk

1468-04-27 - 1503-03-14
prymas Polski
 

Andrzej Krzycki h. Kotwicz

1482-07-07 - 1537-05-10
prymas Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.