INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Michał Karczewski  

 
 
ok. 1715 - 1782
Biogram został opublikowany w latach 1966-1967 w XII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 
Karczewski Michał h. Jasieńczyk (ok. 1715–1782), podkomorzy, działacz sejmikowy ziemi czerskiej. Syn Antoniego, kasztelana liwskiego, i Heleny z Grabianków, był w pow. garwolińskim dziedzicem majątku Rudno oraz części miasta Czerska. Ponadto posiadał wsie: Jabłonnę, Ostrówek, Pogorzel, Grębiszew, Rudzienko i Rudę Podgórzną, których wyzbył się w l. 1750–79. W r. 1739 został łowczym, a w 1745 cześnikiem czerskim. Sejmik czerski 1748 r. wybrał K-ego egzekutorem i administratorem podatku czopowego i szelężnego z wynagrodzeniem ósmego grosza od wyegzekwowanych sum. Z czynności tych został skwitowany na sejmiku gospodarskim 1760 r. W l. 1749–59 był pisarzem ziemskim i grodzkim, a w r. 1759 został podkomorzym czerskim. Odtąd zagajał wiele sejmików czerskich i brał w nich aktywny udział. Wybierany był na sejmy w r. 1760 oraz na konwokacyjny w 1764. Na tym ostatnim był członkiem deputacji do traktowania z ministrem dworu cesarskiego oraz członkiem komisji do przeprowadzania reformy trybunału, a oprócz tego brał udział w deputacji do Rady przy prymasie. Na popisie rycerskim pod Górą został 23 VII 1764 r. delegatem ziemi czerskiej na elekcję nowego króla i następnie podpisał wybór Stanisława Poniatowskiego.
 
Lojalny wobec nowego monarchy, nie brał udziału w konfederacji radomskiej. Z przystąpieniem do konfederacji barskiej, mimo silnych powiązań z Suffczyńskimi i Pułaskimi, długo się ociągał. Dopiero w czerwcu lub lipcu 1769 r. pod wpływem ks. Anny Jabłonowskiej, działającej wspólnie z Adamem Krasińskim, zawiązał K. cichą, w obawie przed bliską Warszawą, konfederację ziemi czerskiej, stawiając na jej czele swego syna Stanisława. Z konspiracyjnego charakteru związku skorzystał obóz przeciwny, ogłaszając oficjalnie 9 IX konfederację z marszałkiem Józefem Lasockim. Rozpoczął się długotrwały spór szlachty czerskiej o to, kto ma być marszałkiem. K. z grupą urzędników zgłosił w grodzie czerskim manifest o nielegalności wyboru Lasockiego, a następnie, z pomocą swego brata Józefa, marszałka liwskiego, przeprowadził 15 XII obiór syna. Generalność jednak nie uznała tego aktu. Wówczas K. rozpoczął zabiegi zmierzające do umocnienia pozycji nowego marszałka: zebrał od szlachty podpisy na rzecz syna, do Rady wysłał w jego sprawie delegację, a 24 V 1770 r. ponowił konfederację grudniową tak sprawnie, że Rosjanie wprawdzie nikogo już nie zastali na miejscu zjazdu, ale po tygodniu pochwycili K-ego i przetransportowali go do Warszawy. Na interwencję swych przyjaciół warszawskich został po dwóch tygodniach uwolniony i zaraz, ok. 27 VI, zwrócił się z żądaniem do Generalności o zwołanie sądu. W sierpniu uzyskał od Rady zasuspendowanie Lasockiego w funkcji marszałkowskiej. Po wzięciu do niewoli syna Stanisława (13 I 1771) K. ostygł mocno w zapałach konfederackich. Nie zgodził się na żądanie Kazimierza Pułaskiego, aby skłonić obywateli do uchwalenia furażu i podwójnych podatków na utrzymanie oddziałów konfederacji ziemi czerskiej, zasłaniając się wyniszczeniem ziemi i obawą zemsty moskiewskiej. Gdy szlachta pod naciskiem zbrojnym Aleksandra Karczewskiego, pułkownika konfederacji warszawskiej, zgodziła się na żądanie Pułaskiego, K. zwołał (12 VIII) do Siennicy kongres ziemian i urzędników. Tu na jego wniosek postanowiono uzgodnić najpierw sprawę z samym Pułaskim, a pułkownikowi zagrożono, że oddadzą raczej dobra swoje na najcięższą nawet egzekucję i zniszczenie niż ulegną naciskowi zbrojnemu. Równocześnie kongres wysłał K-ego do Warszawy, aby poinformował Augusta Czartoryskiego, Stanisława Lubomirskiego i ewentualnie Andrzeja Młodziejowskiego o trudnym położeniu ziemian, którzy, by się «ochronić od szarpaniny rozpustnych ludzi», widzą się zmuszeni do wypłacenia konfederatom pogłównego, hyberny i kwarty. Dn. 26 I 1772 r. złożył K. na ręce Stanisława Augusta suplikę, bez pozytywnego zresztą rezultatu, za synem zesłanym na Syberię, z przyrzeczeniami dozgonnej wierności od siebie i całej familii.
 
W l. 1772–5 kierował K. pracami komisji zaopatrującej w furaż wojska rosyjskie na terenie ziemi czerskiej i zabiegał o zmniejszenie nakładanego prowiantu, wreszcie 23 X 1775 r. na sejmiku w Czersku przeprowadził podsumowanie kosztów związanych z utrzymaniem wojsk rosyjskich za czas od 1770 do 1775. Chociaż zagajał sejmik przedsejmowy 1776 r. i w nim aktywnie uczestniczył, to jednak uchylił się od podpisania jego konserwatywnych żądań «o zmniejszeniu mocy» Rady Nieustającej, o zlikwidowaniu Komisji Edukacyjnej i przywróceniu szkolnictwa zakonnego, o zaostrzeniu sankcji na «ludzi zbiegłych» i in. Na sejmiku gospodarskim 16 VII 1778 r. przeprowadził K. uchwałę oddalającą wszystkie pretensje obywateli w stosunku do konfederatów barskich. W r. 1779 był kandydatem do kasztelanii czerskiej, którą jednak otrzymał T. Podoski. Sejmik przedsejmowy 21 VIII 1780 r. rekomendował królowi K-ego «jako osobę w ziemi czerskiej zasłużoną”. Zmarł K. w r. 1782, nie otrzymawszy już żadnych wyższych funkcji czy godności. Ożeniony z Teresą Załuską, starościanką regnowską, miał syna Stanisława, marszałka ziemi czerskiej w konfederacji barskiej.
 
 
PSB (Domański Jakub); Boniecki; Uruski; Żychliński, VIII 359–60 (Pułaski K., Pułascy herbu Ślepowron); – Konopczyński W., Kazimierz Pułaski, Kr. 1931; tenże, Konfederacja barska; tenże, Polska w dobie wojny siedmioletniej, W. 1911; – Akta elekcji r. 1764 m. sierpnia d. 27, W. (1764) s. 18, 64; Elektorów poczet, Wyd. O. Pietruski, Lw. 1845; Konfederacja Generalna… d. 7 V 1764 r., W. (1764) s. 22, 58, 102, 190; Matuszewicz M., Pamiętniki, W. 1876; Puttkamer J. A., Krótkie zebranie…, Wyd. W. Konopczyński, Arch. Kom. Hist., Kr. 1930 XIV 63; Vol. leg., VII 53, 92, 103, 124, VIII 342, 382; – Zakł. Dok. IH PAN w Kr.: Teki Pawińskiego, Lauda czerskie; AGAD: Zbiory Komierowskich nr 67/87, nr 77/102; Arch. Państw. w Ł.: Zbiory Bartoszewiczów rkp. nr 134 s. 283–290, nr 251 s. 179; B. Czart.: rkp. 940/2 s. 281; B. Jag.: rkp. 6673 s. 351.
 
 
Wacław Szczygielski
 
 
 
 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Rufin Wybicki

1747-09-29 - 1822-03-10
działacz polityczny
 

Józef Zajączek h. Świnka

1752-11-01 - 1826-07-30
generał
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.