INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Michał Piotr Radziwiłł     

Michał Piotr Radziwiłł  

 
 
Biogram został opublikowany w 1987 r. w XXX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Radziwiłł Michał Piotr krypt. Emer, M. R.i X. M. R., (1853–1903), właściciel Nieborowa, założyciel fabryki majoliki w Nieborowie, literat, wydawca „Biblioteki Warszawskiej”. Ur. 17 V we wsi Szpanów na Wołyniu, był wnukiem Michała Gedeona (zob.), synem Karola Andrzeja (1821–1886) i Jadwigi z Sobańskich (1830–1900).

R. studiował na uniwersytecie w Louvain, gdzie w r. 1873 otrzymał tytuł magistra nauk politycznych i administracyjnych. Następnie osiadł w Nieborowie, którym zarządzał; był także właścicielem dóbr Szpanów. Doprowadził do świetności pałac nieborowski, uzupełniając jego wyposażenie nowo zakupionymi obrazami, gobelinami i meblami. Powiększył znacznie bibliotekę. Zgromadzone w niej książki posiadały superekslibris. Niektóre wnętrza pałacowe uległy modyfikacjom, nie zawsze korzystnym. Np. ok. 1886 r. przebudowano sypialnię na piętrze, usuwając przy tym część wystroju z 2. poł. XVIII w. Prace porządkowe objęły także ogród, w którym ustawiono sarkofagi, urny i rzeźby oraz powiększono dziedziniec wjazdowy. W maju 1881 R. uruchomił w Nieborowie fabrykę majoliki. Czynna była kilkanaście lat w budynku dawnego browaru. Do produkcji używano miejscowej glinki, a znakiem fabrycznym był monogram właściciela «MPR». Produkowano w niej żardynierki, wazony, talerze, tace, kafle itp. Sklep fabryczny mieścił się w Warszawie przy ul. Berga 5 (obecnie ul. Traugutta). W r. 1893 R. odkupił od rodziny Adlerbergów sąsiadującą z Nieborowem Arkadię.

R. był autorem licznych utworów scenicznych i literackich. W marcu 1878 grano w Krakowie (w teatrze amatorskim?) dwie pierwsze jego jednoaktowe komedie Jakże trudno dobrać pary i Żeby się ciocie nie mieszały, a w maju 1885 odbyło się w Warszawie przedstawienie jego komedii Motyle. Nowele i wiersze publikował w „Bibliotece Warszawskiej”, której był wydawcą i redaktorem w l. 1896–1902, a także w „Czasie” i „Tygodniku Ilustrowanym”. Oddzielnie ogłosił prace historyczne: Skarb wojewody (Kr. 1889), Ostatnia wojewodzina wileńska (Helena z Przeździeckich Radziwiłłowa), (Lw. 1892), zbiory nowel o tematyce obyczajowej Siostra Anastazja (W. 1897), Bliźni (W. 1898), takąż powieść Ojciec Remigi (W. 1900) oraz rozważania religijne Amorem tui! (W. 1897).

Od r. 1890 R. działał w Warszawskim Tow. Dobroczynności (WTD). Początkowo był prezesem Komitetu opieki nad wychowańcami zakładu sierot chłopców oddanymi do terminu oraz w l. 1890–3 prezesem Patronatu sierot chłopców, a także członkiem Zarządu Głównego. Od 1 I 1895 do 31 XII 1897 był prezesem WTD. Z inicjatywy R-a przeprowadzona została na przełomie 1895/6 r. wizytacja czytelń bezpłatnych WTD. Wizytatorzy wnioskowali o usunięcie z czytelń książek E. Zoli, H. Heinego, W. Hugo, prac naukowych P. B. Bellamy’ego, H. Taine’a, T. Huxley’a, a także roczników „Prawdy”, „Przeglądu Tygodniowego” i „Ateneum”. Wypowiedzieli się też przeciwko zakupowi prac geograficznych Wacława Nałkowskiego oraz utworów Marii Konopnickiej, Stefana Żeromskiego i Wacława Sieroszewskiego. Wnioski powizytacyjne spotkały się z protestem kierownictwa czytelni bezpłatnych, które odmówiło usunięcia dyskryminowanych książek. W związku z tym R. miał podobno (wg A. Heflicha) wystosować list do generała-gubernatora A. Imeretyńskiego stwierdzający, że na czele czytelń bezpłatnych WTD stoją ludzie, którym nie można dowierzać. R. wraz z żoną Marią ufundował przytułek dla bezdomnych chłopców nazwany «Nazaret», którego budowę rozpoczęto w r. 1896 przy ul. Starej 3. Założył również przytułek dla bezdomnych chłopców w Łowiczu. W marcu 1896 reżyserował żywe obrazy w ratuszu, z których dochód przeznaczony był na cele dobroczynne. W styczniu 1897 R. stanął na czele komitetu jubileuszowego obchodów dwudziestopięciolecia pracy literackiej H. Sienkiewicza. Na życzenie pisarza komitet został rozwiązany, R. w maju 1897 został prezesem komitetu budowy pomnika Mickiewicza w Warszawie. Z inicjatywy i przy poparciu finansowym R-a powstał cykl obrazów Jana Styki „Quo Vadis”. W styczniu 1902 R. zorganizował w ratuszu wystawę obrazów z Nieborowa. Fragmentem tej wystawy był pokaz wyrobów dzieci z przytułku «Nazaret». R. miał tytuł szambelana dworu cesarza rosyjskiego (1897).

Pośmiertnie ogłoszono jego rozważania religijno-historiozoficzne Ostateczne czasy (W. 1904, Wyd. 6 w r. 1907). Zmarł w Warszawie 17 XI 1903. Pochowany został w mauzoleum rodzinnym w Nieborowie.

Żonaty (od r. 1879) z Marią z Zawiszów (zob. Radziwiłłowa Maria), R. dzieci nie miał.

 

Bibliogr. dramatu pol., II; Bar, Słown. pseudonimów; Słown. Pracowników Książki Pol.; Borkowski, Almanach, s. 109; Żychliński, XI 181, XXVII 130–1; – Cywiński B., Rodowody niepokornych, W. 1971 s. 213 i n.; Dom wychowawczy „Nazaret” zbudowany i urządzony kosztem Michała Radziwiłła, „Kron. Rodzinna” 1901 nr 42 s. 830–2; Heflich A., Walka o czytelnie Warszawskiego Tow. Dobroczynności (1897–1899), „Niepodległość” T. 6: 1932 z. 3 s. 341, 343–8; Jeleński J., Cześć szlachetnemu (śp. Michał ks. Radziwiłł), „Rola” 1903 nr 48 s. 755–7; Jeske-Choiński T., Śp. Michał książę Radziwiłł, „Wędrowiec” 1903 nr 48 s. 976 (fot.); Krasiński A., Michał ks. Radziwiłł, „Bibl. Warsz.” T. 4: 1903 z. 3 s. 421–4, 623–4; Miąso J., Oświata dorosłych w Warszawie na przełomie XIX i XX w., w: Warszawa XIX w. z. 2, W. 1971 s. 299; Podgórska-Klawe Z., Warszawskie Tow. Dobroczynności i jego wydział sierot i ubogich dzieci 1814–1914., w: Warszawa XIX w. z. 1 W. 1970 s. 175; S. B., Wystawa w ratuszu, „Kur. Warsz.” 1902 nr 6 s. 3–4; Smolarski M., Poetka ludu i pan na Nieborowie, „Nauka i Sztuka” 1946 nr 3; [Świętochowski A.], Poseł Prawdy, Liberum veto, „Prawda” 1892 nr 39; Wegner J., Nieborów, W. 1957 s. 15–17; [Wodzicka T.] T. W., Przegląd piśmiennictwa, „Przegl. Powsz.” 1900 t. 67 s. 414–21; Żurawicka J., Inteligencja warszawska w końcu XIX w., Warszawa popowstaniowa 1864–1918 z. 2, W. 1969 s. 110; – [Gawalewicz M.], Quis, Z tygodnia na tydzień, „Tyg. Illustr.” 1894 nr 52 s. 417; Konopnicka M., Korespondencja, Wr. 1973; Potocka M. M., Z moich wspomnień, London 1983; Prus B., Kroniki, W. 1957–67 VI, XIV, XV, XVIII; Smolarski M., Nieznane listy H. Sienkiewicza „Nauka i Sztuka” 1946 nr 7/8 (też listy, w: Sienkiewicz H., Dzieła, W. 1951 LVI); Sprawozdanie Warszawskiego Tow. Dobroczynności za r. 1890, W. 1891; toż za l. 1891–7; – „Arch. Liter.” Wr. 1974 XIX (list B. Prusa do R-a); „Czas” 1903 nr 265; „J. Ungra Kalendarz Warszawski” 1905 s. XI; „Kraj” 1903 nr 46 dod. „Życie i Sztuka” s. 10 (fot.); „Kur. Warsz.” 1903 nr 319 dod. poranny s. 3, nr 319 s. 7; „Przegl. Katol.” 1897 nr 28 s. 441–2; „Przegl. Wszechpol.” 1900 nr 8 s. 480–2; „Tyg. Ilustr.” 1903 nr 48 s. 958; „Tyg. Pol.” 1903 nr 49 s. 783 (fot. s. 781); „Warsz. Gaz. Policyjna” 1896 nr 171 s. 2; „Wieczory Rodzinne” 1903 nr 51 s. 416; „Ziarno” 1903 nr 48 s. 439; – B. Jag.: rkp. 6995 II; B. Narod.: rkp. 2945, 2975, 2979, 7351, 7861; B. Ossol.; rkp. 6296 II, 11790 II, 13809 III; B. PAN w Kr.: rkp. 2159 t. 16; IBL PAN: Kartoteka bibliograficzna (A. Bara).

Stanisław Konarski

 

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Janusz Franciszek Radziwiłł

1880-09-03 - 1967-10-04 polityk
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Teodor Axentowicz

1859-05-13 - 1938-08-26
malarz
 

Juliusz Franciszek Leo

1861-09-15 - 1918-02-21
prezydent Krakowa
 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Tadeusz Pisarski

1878-12-05 - 1936-08-19
docent urologii
 

Edward Dubanowicz

1881-01-06 - 1943-10-18
polityk
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.