INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Mieczysław Edgar Szleyen  

 
 
1905-08-24 - 1955-04-29
Biogram został opublikowany w XLVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2012-2013.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szleyen (Schleyen) Mieczysław Edgar, krypt. M.S., pseud. Mietek (1905–1955), chemik, działacz komunistyczny, publicysta.

Ur. 24 VIII we Lwowie w zasymilowanej rodzinie żydowskiej, był synem Hugona (zm. 1915), inżyniera, i Salomei Hendel (zm. 1931), bratankiem Adolfa Włodzimierza Szleyena (zob.).

W r. 1922 zdał S. maturę w gimnazjum Żydowskiego Tow. Szkoły Ludowej i Średniej we Lwowie. Studiował na Wydz. Chemii Politechn. Lwow., a od r. 1927 na Wydz. Filozoficznym UJ, specjalizując się z chemii organicznej. W Krakowie poznał Zygmunta Młynarskiego i zbliżył się do prokomunistycznego Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej «Życie» (od r. 1928 Organizacja Młodzieży Socjalistycznej «Życie»). Dn. 10 VI 1931 otrzymał na UJ stopień doktora na podstawie pracy O działaniu benzotrójchlorku na ß-naftol, napisanej pod kierunkiem Karola Dziewońskiego. Następnie wyjechał do Łodzi i 17 XII t.r. ożenił się tam z Zofią Szenwic (zob. Szleyen Zofia); utrzymywał się wtedy z prac dorywczych. Podjął działalność w nielegalnej Komunistycznej Partii Polski (KPP) i od marca do czerwca 1933 wydawał oraz redagował jej łódzki organ, dwutygodnik „Kronika” (potem przekazał go w ręce Zenonowi Kliszce). Współorganizował Związek Chemików i Bakteriologów w Łodzi i został jego sekretarzem, a następnie przewodniczącym. Pod koniec t.r. przeniósł się do Warszawy, gdzie pracował jako asystent w Dziale Chemii Państw. Zakładu Higieny; zajmował się badaniami nad przemysłową fabrykacją środków farmaceutycznych. Ogłosił artykuły: Chemiczny Instytut Badawczy w Warszawie („Mathesis Pol.” R. 8: 1933 nr 7–8 dod. „Minerwa” R. 1: 1933 nr 4) i Fritz Haber. W rocznicę śmierci (tamże R. 2: 1934 nr 3, dod. R. 9: 1934 nr 9–10). We wrześniu 1934 został usunięty z Państw. Zakładu Higieny, a w grudniu t.r. aresztowany pod zarzutem współpracy z KPP. Przetrzymywany w więzieniu w Łodzi przy ul. Długiej, został w lutym 1935 zwolniony za kaucją, a dwa miesiące później skazany na trzy lata więzienia; do czasu rozpatrzenia apelacji pozostawał jednak na wolności i pracował w Warszawie w przedsiębiorstwie chemicznym «Itron». W „Wiadomościach Literackich” opublikował recenzję pracy J. Kendala „Nowoczesna alchemia” pt. Chemia dla wszystkich (1935 nr 36) oraz artykuł popularnonaukowy O „głupej soli” i katalizatorach (1936 nr 15). Po odrzuceniu apelacji, a przed uprawomocnieniem wyroku w kwietniu 1936, wyjechał na polecenie KPP do Pragi; korzystał tam z pomocy legalnej Komunistycznej Partii Czechosłowacji.

Po wybuchu w lipcu 1936 wojny domowej w Hiszpanii S. w grudniu t.r. zaciągnął się do wojsk republikańskich. Został komisarzem politycznym w kompanii im. Adama Mickiewicza 13. Brygady Międzynarodowej. W lutym 1937 walczył pod Malagą i Granadą, a następnie pod Kordową. Od kwietnia t.r. redagował dla ochotników kompanii Mickiewicza czasopismo „Żołnierz Wolności”. Wysłany w czerwcu przez dowództwo 13. Brygady do Generalnego Komisariatu Politycznego Brygad Międzynarodowych w Madrycie, pracował nad książką opisującą walkę kompanii Mickiewicza (niewyd.). Był też redaktorem wydawanego w Madrycie czasopisma „Dąbrowszczak”, pisma batalionu im. Jarosława Dąbrowskiego (23 VI przeformowanego w 150. Brygadę Międzynarodową, a 8 VIII w nową 13. Brygadę Międzynarodową). Wspólnie z żoną opracował antologię „Karabin i serce. Listy Dąbrowszczaków” (Madryt 1937, wyd. 2, W. 1956). W lipcu 1937 został przyjęty do KPP, a w sierpniu t.r. oddelegowany do pracy dziennikarskiej w 13. Brygadzie na froncie pod Saragossą. Przeniesiony 17 XII wraz z Generalnym Komisariatem Politycznym Brygad Międzynarodowych do Barcelony, redagował tam „Ochotnika Wolności”, kontynuację „Dąbrowszczaka”. Gdy w marcu 1938 rozpoczęła się w Aragonii ofensywa wojsk gen. F. Franco, powierzył redakcję „Ochotnika Wolności” Sewerynowi Ajznerowi i zgłosił się na front w szeregi 13. Brygady Międzynarodowej. Redagował w Brygadzie codzienny biuletyn oraz czasopismo „Venceremos”. Pod koniec lipca t.r. walczył nad rzeką Ebro. Zdemobilizowany 15 X przez rząd hiszpański wraz z całą Brygadą, przebywał krótko w obozie demobilizacyjnym Belserrat (Katalonia), po czym wrócił do Barcelony, gdzie przygotował do druku polsko-hiszpański numer czasopisma „Venceremos”. Dwa dni przed zdobyciem Barcelony przez armię gen. Franco ewakuował 24 I 1939 archiwum Brygad Międzynarodowych na granicę francuską. Dn. 9 II t.r. przekroczył granicę i został internowany w obozie Saint-Cyprien (dep. Piréneés-Orientales), a następnie w Gurs (dep. Piréneés-Atlantiques); redagował tam i wydawał „Informator Obozowy”. Za walkę w armii Republiki Hiszpańskiej został 11 IV pozbawiony obywatelstwa polskiego.

Po wybuchu drugiej wojny światowej S. zgłosił się 20 X 1939 do komisji werbunkowej formowanego we Francji WP, ale ostatecznie do niego nie wstąpił. Pod koniec października t.r. został przeniesiony do obozu internowania w Vernet (dep. Ariège). W r. 1941 rząd Vichy ewakuował go do obozu w Djelfie w Algierii; S. redagował tam „Biuletyn Obozowy”. Po opanowaniu Algierii w listopadzie 1942 przez armię USA został w kwietniu 1943 zwolniony z obozu. Korzystając z pomocy sowieckiej, przybył 14 VII t.r. do ZSRR i osiadł w Krasnowodzku (obecnie Turkmenbasza). W sierpniu zameldował się w Sielcach nad Oką w obwodzie riazańskim, gdzie formował się I Korpus Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR; gen. Karol Świerczewski mianował go 11 IX porucznikiem i zastępcą dowódcy ds. polityczno-wychowawczych 4. p. artylerii przeciwpancernej. Awansowany w lutym 1944 do stopnia kapitana, został w maju t.r. odkomenderowany do tworzenia redakcji czasopisma „Do broni”. Pod koniec sierpnia objął funkcję zastępcy szefa Zarządu Polityczno-Wychowawczego powstającej II Armii WP; 16 X przeszedł w stopniu majora na podobną funkcję w formującej się III Armii WP, ale zaniechano jej tworzenia i S. już w poł. listopada został zastępcą komendanta Centralnej Szkoły Oficerów Polityczno-Wychowawczych w Lublinie (od lutego 1945 w Łodzi). W tym okresie wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej (PPR). Dn. 25 IV 1945 awansowano go do stopnia podpułkownika.

Po wojnie S., awansowany 7 V 1946 do stopnia pułkownika, był zastępcą dowódcy łódzkiego Okręgu Wojskowego, a od grudnia t.r. do marca 1947 zastępcą dyrektora Wojskowego Inst. Naukowo-Wydawniczego. Następnie współtworzył otwartą 22 X 1947 Akad. Sztabu Generalnego, w której objął funkcję zastępcy komendanta ds. polityczno-wychowawczych. Ogłosił artykuły: W dziesiątą rocznicę wojny w Hiszpanii („Myśl Współcz.” 1946 nr z sierpnia–września) oraz Jak najłatwiej obalić materializm dialektyczny („Nowe Drogi” 1948 nr 8). Dla prowadzonego przez Polskie Radio w l. 1948–54 cyklu audycji pt. „Wszechnica Radiowa” pisał pogadanki z zakresu polityki międzynarodowej. Wraz z Włodzimierzem Michajłowem opublikował artykuł Rola Wszechnicy Radiowej w popularyzacji wiedzy („Nowe Drogi” 1949 nr 5). Od grudnia 1948 był członkiem PZPR, a w r.n. wszedł do Rady Naczelnej ZBoWiD. W październiku 1950 odszedł z WP i odtąd pracował jako adiunkt na Wydz. Chemii Politechn. Warsz., ponadto kierował katedrami Materializmu Dialektycznego i Materializmu Historycznego w prowadzonych przez KC PZPR Szkole Partyjnej oraz Inst. Kształcenia Kadr Naukowych (od r. 1954 Inst. Nauk Społecznych). Współorganizował odbywający się w dn. 16–22 XI 1950 II Światowy Kongres Obrońców Pokoju w Warszawie. Opublikował artykuły związane z wojną hiszpańską: Karol Świerczewski – żołnierz-patriota, żołnierz-rewolucjonista („O generale Świerczewskim, wielkim Polaku, żołnierzu, rewolucjoniście”, W. 1951) oraz Józef Strzelczyk, dowódca Brygady im. Jarosława Dąbrowskiego („Józef Strzelczyk. Żołnierz wolności”, W. 1954). Na I Konferencji Teoretycznej Chemików Polskich w Bierutowicach pod Karpaczem (17–24 II 1952) wygłosił referat Znaczenie leninowskiej teorii poznania dla nauk przyrodniczych („Pierwsza Konferencja Teoretyczna Chemików Polskich”, W. 1954). Dn. 25 X 1952 został powołany do Rady Naukowej Inst. Filozofii Uniw. Warsz., a 15 VI 1954 został członkiem Komitetu Filozoficznego PAN. Przetłumaczył z języka hiszpańskiego książkę F. M. Arconady „Hiszpania, kolonia amerykańska” (W. 1953), a do przełożonej przez żonę książki C. de la Mora „Dwa Światy” (W. 1954) napisał wstęp. Opublikował skrypt Materializm dialektyczny – teoretyczny fundament socjalizmu (W. 1954). Zmarł 29 IV 1955 w Warszawie, został pochowany w alei zasłużonych cmentarza Wojskowego na Powązkach. Był odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1945) i Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (1950).

W małżeństwie z Zofią Szenwic miał S. córkę Helenę (ur. 1937).

Pośmiertnie opublikowano, zredagowaną przez S-a książkę pt. „Hiszpania” (W. 1956).

 

Cmentarz komunalny Powązki, dawny wojskowy w Warszawie, W. 1989; Kaszubina W., Bibliografia prasy łódzkiej 1863–1944, Ł. 1967; Słown. pseudonimów, V; „Wiadomości Literackie” 1934–1939. Bibliografia zawartości, W. 1999; – Biegański W., Dąbrowszczacy w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie 1939–1945, „Wojsk. Przegl. Hist.” R. 12: 1967 nr 3 s. 262; Gonczarski J., Malczewski J., Czwarta przeciwpancerna. Z dziejów 4 brygady artylerii przeciwpancernej, W. 1965 s. 17–18, 24, 27, 50, 54–5, 60, 94, 371; Hellwig J., Wszechnica Radiowa 1948–1954, W. 1981 s. 64; Kaczmarek K., Druga Armia Wojska Polskiego, W. 1978; Kowalski L., Dąbrowszczacy w Ludowym Wojsku Polskim, w: Dąbrowszczacy w wojnie hiszpańskiej 1936–9, W. 1989 s. 177; Kulczykowski M., Żydzi – studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego w Drugiej Rzeczypospolitej (1918–1939), Kr. 2004; Pietrzak M., Reglamentacja wolności prasy w Polsce (1918–1939), W. 1963; Wachowska B., Z dziejów jednolitego frontu w łódzkim okręgu przemysłowym, Ł. 1973; – Michalak A., Z przebytej drogi, W. 1986; Organizacja i działania bojowe Ludowego Wojska Polskiego w latach 1943–1945. Wybór dokumentów, Red. I. Blum, W. 1963 IV; Puchalska B., Było to tak... Rozmowy z Juliuszem Hibnerem, „Zesz. Hist.” 1998 z. 124 s. 176; Szleyen Z., Mistral w dolinie, W. 1965 s. 10–12, 14, 22, 43, 54, 64, 66, 92–3, 153–66; taż, Wiatraki i Messerschmitty, W. 1965 s. 30–184; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1955: „Słowo Pol.” nr 103, „Trybuna Ludu” nr 118, „Za Wolność i Lud” R. 75 nr 6 s. 14, „Życie Szkoły Wyższej” nr 6 s. 138–9; – AAN: Zespół nr 1482 (akta osobowe); Arch. UJ: sygn. WF II 504 (teczka egzaminów doktorskich); CAW: sygn. TAP 742/61/1840 (akta personalne).

Tomasz Latos

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Adolf Włodzimierz Szleyen

1868-02-26 - 1926-12-26 elektrotechnik
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Ludwik Janowski

1878-08-07 - 1921-09-18
historyk nauki
 

Stanisław Różewicz

1924-08-16 - 2008-11-09
reżyser filmowy
 

Stanisław Baliński

1898-08-02 - 1984-11-12
poeta
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Witold Minkiewicz

1880-06-17 - 1961-01-27
architekt
 
 

Marian Rembowski

1878-06-09 - 1961-04-20
inżynier mechanik
 

Mariusz Maszyński

1888-07-29 - 1944-08-06
aktor teatralny
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.