INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Mikołaj Koryciński h. Topór  

 
 
1586-10-31 - 1637-12-14
Biogram został opublikowany w latach 1968-1969 w XIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Koryciński Mikołaj h. Topór (1586–1637), poseł sejmowy, starosta ojcowski, kasztelan sądecki. Ur. 30 X w Charsznicy (Karśnicy), był trzecim z pozostałych przy życiu synów Mikołaja, żupnika krakowskiego, i Barbary Prowanówny. Brak wiadomości o przebiegu jego studiów; posiadał jednak dość staranne wykształcenie humanistyczne. Wg świadectwa syna Stefana, późniejszego kanclerza kor., K. «począł ojczyźnie służyć w wieku lat 23» (Raptularzyk), a więc w r. 1609. Nie wiadomo jednakże, co robił przez pierwsze 10 lat; być może zaprawiał się do działalności publicznej u boku ojca, a ponieważ obaj nosili to samo imię, trudno ustalić, o którym z nich mowa przed r. 1615. W r. 1618 sejmik proszowski (11 XII) wybrał K-ego po raz pierwszy posłem na sejm warszawski 1619 r.; protestował wówczas wraz z pozostałymi posłami krakowskimi przeciw konstytucji sejmowej «o kozakach» (postanawiającej pobór na wypłatę im żołdu) i obstawał jedynie przy poborze na żołnierza powiatowego. Posłował także na sejm 1620 r., już jako starosta ojcowski, i został wyznaczony deputatem poselskim do Trybunału Radomskiego. W r. 1621 brał udział w walkach z Turkami pod Chocimiem. W latach następnych, jako sekretarz królewski (od r. 1619) przebywał najprawdopodobniej w otoczeniu królewskim, a do działalności publicznej na terenie woj. krakowskiego powrócił w r. 1626 i 14 VIII marszałkowa} sejmikowi proszowskiemu. Od tego czasu należał do stałych przywódców parlamentarnych szlachty krakowskiej. Wielokrotnie wybierany marszałkiem sejmikowym (1628, 1629, 1632, 1635), posłował nieomal na wszystkie sejmy w l. 1627–37 i był delegowany do licznych komisji sejmowych, jak np. dla rozpatrzenia sporów pogranicznych śląsko-węgierskich (1627, 1629, 1633, 1637), do Trybunału Radomskiego (1628), do komisji badającej uprawnienia mennicze (1633) i in. Jako działacz sejmowy bronił K. przede wszystkim partykularnych interesów szlachty swojego województwa nie angażując się w szersze problemy polityczne. W okresie bezkrólewia po śmierci Zygmunta III mocno obstawał przy prawach królewiczów, należał do gorących orędowników Władysława. W czasie sejmu elekcyjnego w Warszawie (wrzesień 1632) odegrał czynną rolę: był deputatem do układania paktów konwentów, 21 X brał udział w poselstwie od królewicza do stanów, zabierał często głos, wreszcie przemawiał w imieniu nowo wybranego Władysława IV (który zaliczył go w poczet swoich dworzan pokojowych) wzywając szlachtę do podjęcia uchwał dla zabezpieczenia obrony państwa. Na sejm koronacyjny do Krakowa przybył z własnym pocztem i podpisał akt potwierdzenia praw przez króla. W r. 1634 został wybrany jednym z komisarzy wojennych przy osobie królewskiej w związku z ogłoszonym pospolitym ruszeniem pod Kamieniec Podolski. W r. 1636 (18 X) został K. chorążym krakowskim, a w czasie sejmu nadzwycz. w czerwcu 1637 r. otrzymał kasztelanię sądecką. Jako starosta ojcowski wykazał K. duże staranie o powierzony jego pieczy zamek obronny, który objął w bardzo złym stanie. O zwrot sum wyłożonych na restaurację zamku upominały się w imieniu K-ego sejmiki krakowskie w l. 1628 i 1630, ale dopiero sejm 1633 r. uchwalił wysłanie do Ojcowa rewizorów dla oszacowania nakładów starosty.

Dobra starostwa ojcowskiego stanowiły główną podstawę majątkową K-ego. W r. 1633 doszło do ostrych wystąpień chłopów we wsiach starostwa, leżących w pow. olkuskim (Bęblo, Jerzmanowice, Smarzewice i Wielka Wieś), tak że K. zwracał się o interwencję do Władysława IV. Trzymał nadto w dzierżawie wieś królewską Jodłowa w pow. bieckim. Z działu rodzinnego po śmierci ojca przypadła mu Charsznica, w której głównie przebywał i gdzie utrzymywał dość pokaźny dwór. Posiadał także kamienicę w Krakowie. Towarzyski, cieszący się dużą popularnością wśród okolicznej szlachty (być może bywalec Babina) i blisko związany z dworem królewskim, reprezentował K. typ światłego ziemianina, chętnie szukającego towarzystwa ludzi pióra. Jak i pozostali członkowie rodziny, zdradzał zainteresowania literackie: w r. 1604 wydał w Krakowie Threny na pogrzeb sławney pamięci JMci Pani Barbary Korycińskiej…, w których, wierszami noszącymi wyraźne ślady inspiracji poezji Jana Kochanowskiego opłakiwał śmierć matki. Zaprzyjaźniony, być może, z sławnym facecjonistą, dworzaninem Piotrem Smolikiem, składał na jego śmierć zręczne epigramy (B. Ossol.: rkp. 240, k. 287v– 288: Epigrammata Mikołaja K-ego w chorobie, kasztelana sądeckiego, na śmierć Piotra Smolika, dworzanina JKM). K. był dwukrotnie żonaty; ślub jego z Barbarą Pukarzewską w r. 1609 opiewał dworski poeta Jan Daniecki w „Thalassio”. Z małżeństwa tego miał K. synów: Mikołaja Ferdynanda, starostę ojcowskiego, od r. 1649 kasztelana bieckiego, i wspomnianego już Stefana, oraz córkę Barbarę, zamężną za Janem Adamem ze Żmigrodu Stadnickim. Drugie małżeństwo, zawarte w r. 1631 z Magdaleną z Białobrzeskich, wdową po Marcinie Stadnickim, kasztelanie sanockim, było bezdzietne. K. zmarł w Krakowie, w swojej kamienicy, dn. 14 XII 1637 r. i został pochowany uroczyście w kościele Św. Szczepana, w kaplicy rodzinnej.

 

Estreicher; Siarczyński, Obraz wieku panowania Zygmunta III, I; Boniecki; Liber chamorum; Niesiecki; Uruski (pomylony z ojcem); – Hoszowski K., O znakomitych zasługach w kraju rodziny Korycińskich, „Roczn. Tow. Nauk. Krak.” T. 29: 1862 s. 115–6, 326; Jaszczołt A., Walka ludu podhalańskiego z uciskiem feudalnym, 1625–1633, W. 1959; Maciejowski, Piśmiennictwo pol., Dod. s. 291–2, III 479–80; – Akta do dziejów Polski na morzu; Akta Rzeczypospolitej Babińskiej, Wyd. S. Windakiewicz, Arch. do Dziej. Liter., Kr. 1895 VIII; Akta sejmikowe woj. krak., I–II; Prawa, przywileje i statuta m. Krak., II; [Radziwiłł A. S.], Pamiętniki Albrychta Stanisława X. Radziwiłła…, Wyd. E. Raczyński, P. 1839 I 40, 43–4, 51, 109; Raptularzyk rodziny Korycińskich, Oprac. K. Kraszewski, „Bibl. Warsz.” 1886 t. 3 s. 237, 241; Rejestr poborowy woj. krakowskiego z r. 1629, Wyd. pod red. S. Inglota, Wr. 1956; Vol. leg., III, 379, 550, 578, 614, 744, 748, 753, 762, 783, 800, 804, 807, 818, 833, 92l.

Halina Kowalska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.