INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Mikołaj Lanckoroński z Brzezia h. Zadora  

 
 
brak danych - 1520
Biogram został opublikowany w 1971 r. w XVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Lanckoroński Mikołaj z Brzezia h. Zadora (zm. 1520), cześnik sandomierski, burgrabia krakowski. Ojcem jego był Stanisław, marszałek nadworny (zob.), matką Anna z Kurozwęk h. Poraj, braćmi – Stanisław, wojewoda sandomierski (zob.) i Przecław (zob.). W r. 1479 w semestrze zimowym L. wpisał się w poczet studentów Akad. Krak. Następnie został dworzaninem królewskim, a w r. 1494 objął urząd cześnika sandomierskiego; w r. 1497 zrzekł się tej funkcji na rzecz brata Stanisława, z którym wspólnie trzymał w dzierżawie starostwo dobczyckie (1498) i lanckorońskie (1504). Z początkiem 1501 r. desygnowany przez Jana Olbrachta na posła, wyjechał do Konstantynopola celem zawarcia rozejmu z Turcją. Misja L-ego została uwieńczona powodzeniem i 19 VI 1501 r. sułtan Bajazet podpisał w Konstantynopolu rozejm z Polską. W drodze powrotnej, w związku z wieścią o śmierci Jana Olbrachta, L. został zatrzymany na Wołoszczyźnie. W r. 1503 rozpoczął pracę w kancelarii skarbu kor. Powołany na sejmie piotrowskim (marzec 1503) z Piotrem Kmitą i Jakubem z Szydłowca na szafarza poborów i skarbu kor. był nim też w l. 1504, 1505 i 1506. Nadto w l. 1504 i 1505 pełnił funkcję poborcy w ziemi krakowskiej. Sprawozdanie ze swej działalności złożył na sejmie w Radomiu 29 V 1505 r., przedstawiając rozliczenie z sum, które wpłynęły na jego ręce w l. 1503–4. Za okres późniejszy rozliczył się ponownie przed komisją sejmową 18 III 1506 r. w Lublinie.

W tym okresie działalność L-ego nie ograniczała się tylko do funkcji skarbowych. W r. 1504 posłował z woj. krakowskiego na sejm do Piotrkowa i za poniesione w związku z tym wydatki otrzymał ze skarbu koronnego 15 grzywien. T. r. (2 V) razem z innymi panami pożyczył od rajców krakowskich 1000 fl. na pokrycie wydatków wojskowych. Jego zasługi spowodowały wstawiennictwo senatorów u króla, którzy prosili, aby nagrodził L-ego pierwszą wakującą kasztelanią lub jakimś innym urzędem w pow. sandomierskim albo radomskim. Aleksander Jagiellończyk, doceniając przydatność L-ego i chcąc mu zrekompensować wydatki, jakie poniósł na utrzymanie wojsk na Rusi, najpierw nadał mu w r. 1504 na własność wieś królewską Wróblowice w ziemi przemyskiej, a potem 15 IX 1505 r. zezwolił mu na wybicie z własnego srebra 300 fl. w mennicy królewskiej. Podobny zapewne charakter ekwiwalentu w gotówce i w naturze za świadczenia na rzecz wojsk zaciężnych miały asygnacje dla L-ego z marca n. r. na 300 fl. oraz na pewną ilość soli i aksamitu. W r. 1506 po śmierci Aleksandra wziął L. udział w sejmie elekcyjnym Zygmunta I w Piotrkowie (4–8 XII) i podpisał akt wyboru nowego władcy. Dn. 28 XI 1510 r. za zgodą królewską kasztelan zawichojski Marcin Skotnicki odstąpił mu burgrabstwo zamku krakowskiego, przynoszące 60 grzywien dochodu rocznie. W marcu 1512 r., z polecenia monarchy reprezentując Polskę, uczestniczył w zjeździe przedstawicieli księstwa szczecińskiego, Czech i Moraw we Wschowie, gdzie rozpatrywano sprawy handlowe, szczególnie zaś stanowisko Wrocławia. T. r. jako znawca spraw finansowych towarzyszył wojewodzie lubelskiemu Mikołajowi Firlejowi na sejmik wielkopolski w Kole, gdzie głównym przedmiotem obrad były zagadnienia skarbowe. Od r. 1508 był L. lwowskim poborcą celnym. W r. 1514 nadużył swej władzy, aresztując w pow. przemyskim duży transport wołów, należących do kupców żydowskich ze Lwowa. Król ostro zganił postępowanie L-ego i nakazał zadośćuczynienie kupcom za poniesione straty. L. zobowiązał się zwrócić w ratach pobrane przy tej sposobności nieprawnie 500 fl.

Począwszy od r. 1498 wchodził L. kilkakrotnie w różne spółki szlachecko-mieszczańskie, uzyskujące przywileje na poszukiwania górnicze (1507, 1508). Niezbędny do tych celów kapitał uzyskiwał L. poprzez zastawy dóbr ziemskich, głównie wsi dzierżawionego starostwa dobczyckiego, a także dziedzicznej wsi Wróblowice w ziemi przemyskiej. Musiał nabrać dobrej orientacji w sprawach górniczych i wykazać się inicjatywą, gdyż Zygmunt I, ustanawiając w r. 1517 osobny urząd podkomorzego górniczego (montium regni magister generalis) powierzył go L-emu, oddając mu zarząd kopalń i mennicy. Zrzekł się L. wówczas urzędu burgrabiego. Inwestował odtąd coraz więcej kapitałów w górnictwo, w r. 1519 dostał, do spółki z trzema złotnikami krakowskimi, prawo do założenia płuczki srebra. Przedsięwzięcia te doprowadziły L-ego jednakże do krytycznej sytuacji finansowej i w r. 1519 król zmuszony był zabezpieczyć go listem żelaznym przed wierzycielami, odraczając zarazem na 3 lata spłatę długów. W r. 1519 na mocy uchwały sejmu piotrkowskiego wszedł L. w skład komisji powołanej dla poprawy procesu sądowego. Był fundatorem poliptyku św. Jana Jałmużnika dla kościoła augustianów w Kazimierzu k. Krakowa. W r. 1520 został opiekunem bogatej dziedziczki Anny z Kurozwęk, córki Adama i Jadwigi Tęczyńskiej. L. zmarł w r. 1520. Żoną jego była Katarzyna Stadnicka ze Żmigrodu. Z małżeństwa tego pozostawił L. córki: Agnieszkę, Urszulę, Katarzynę i Beatę, oraz syna Hieronima, późniejszego starostę skalskiego.

 

Boniecki; Dworzaczek; Genealogia, tabl. 101; Niesiecki; Paprocki; Uruski; Fedorowicz, Dostojnicy i urzędnicy; Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki PAN w Krakowie, cz. I, Oprac. K. Dziwik, Wr.–W.–Kr. 1966 s. 46; – Dutkiewicz J. E., Nowo odkryte malowidło ścienne w dawnym klasztorze augustianów w Krakowie, Zesz. Nauk. UJ, Prace z historii sztuki, Z. 1, Kr. 1962 s. 64–5; Finkel L., Elekcja Zygmunta I, Kr. 1910 s. 153; Gołębiowski Ł., Dzieje Polski za panowania Jagiellonów, W. 1848 III 1499; Lubomirski T. J., Trzy rozdziały z historii skarbowości w Polsce 1507–1532, Kr. 1868 s. 2; Łabęcki H., Górnictwo w Polsce, W. 1841 I 115–6, 201, 203; Pałucki W., Studia nad uposażeniem urzędników ziemskich w Koronie do schyłku XV w., W. 1962 s. 161; Papée F., Aleksander Jagiellończyk, Kr. 1949; tenże, Jan Olbracht, Kr. 1936; Pociecha W., Królowa Bona (1494–1557), P. 1949; Rutkowski J., Skarbowość polska za Aleksandra Jagiellończyka, „Kwart. Hist.” R. 23: 1909 s. 64, 65, 69, 70, 72; Zeissberg H., Johannes Łaski, Erzbischof von Gnesnen 1510–1531 und sein Testament, Wien 1874; – Acta Tom., I–III, V; Akta Aleksandra; Album stud. Univ. Crac., I 240; Corpus Iuris Pol., III; Matricularum summ., IIIV; Teki Pawińskiego, I (Liber quitantiarum Aleksandri Regis).

Irena Kaniewska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Piotr Dunin z Prawkowic

około 1415 - po 19.02.1484
dowódca wojskowy
 

Elżbieta Rakuszanka (Habsburżanka)

na przełomie 1436/7 - 1505-08-30
królowa Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.