INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Mikołaj Ligęza z Bobrku h. Półkozic      portret Mikołaj Ligęzy z "Gniazda Cnoty" Bartosza Paprockiego, 1578, s. 67

Mikołaj Ligęza z Bobrku h. Półkozic  

 
 
Biogram został opublikowany w 1972 r. w XVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Ligęza Mikołaj z Bobrku h. Pókozic (ok. 1530–1603), starosta biecki, kasztelan wiślicki. Był najmłodszym synem Feliksa, burgrabiego krakowskiego, i Zofii z Tarnowskich. Za młodu oddany na dwór królewski, był od ok. r. 1544 pokojowcem Zygmunta Augusta. W r. 1550, na mocy działu dóbr z braćmi, Stanisławem, kaszt. chełmskim, Zygmuntem, cześnikiem w. kor., i Aleksandrem, wziął wsie: Skorczów, Ryki, Chróścinę i Odonów w ziemi krakowskiej, Żdżary, Radgoszczę i Wolę w ziemi sandomierskiej oraz sumę 4 200 fl. na zamku rożnowskim (z zastawu dokonanego przez J. A. Tarnowskiego F. Ligęzie). Jako dworzanin pokojowy pobierał początkowo 100 fl. ze star. gostyńskiego, od r. 1556 – 200 fl. z nowych ceł krakowskich. W r. 1555 otrzymał zezwolenie na wykup star. żydaczowskiego od Michała Parnowskiego (wykup ciągnął się lat kilka, jeszcze w r. 1561 L. spłacał sukcesorów Parnowskiego). W r. 1557 przyznał mu król starostwo chełmskie. W r. 1561 został kaszt. czechowskim. T. r. ożenił się z Elżbietą, córką Spytka Jordana, woj. krakowskiego (zob.), a wdową po Stanisławie Bonerze z Balic, star. bieckim (zob.). W czerwcu t. r. otrzymał prawo wykupu z rąk żony star. bieckiego. O starostwo to doszło do ostrego sporu na sejmie piotrkowskim 1562/3 r. w czasie rewizji nadań królewskich. Ponieważ dobra starościńskie nie podlegały egzekucji z powodu tzw. dawnych sum zastawnych, to jednak protestowano przeciw zatrzymaniu przez Ligęzinę starostwa sądowego. W rezultacie funkcję starosty objął L. Był na sejmie warszawskim 1563/4 r. W marcu 1566 uczestniczył w sejmiku szlachty ziemi ruskiej w Sądowej Wiszni z tytułem kasztelana zawichojskiego. Na sejmie piotrkowskim 1567 r. został wyznaczony do rewizji pustych łanów podolskich i ruskich. Brał udział w sejmie lubelskim 1569 r., podpisał akty o wcieleniu do Korony Podlasia, Wołynia i ziemi kijowkiej, na akcie unii z Litwą przywiesił swoją pieczęć. W r. 1570 był jednym z komisarzy powołanych w celu zapośredniczenia w sporze Stanisława Tarnowskiego z Zofią i Konstantym Ostrogskimi o dobra tarnowskie.
W czasie pierwszego bezkrólewia zaciągnął za własne pieniądze żołnierza dla obrony granic śląskiej i węgierskiej; zwrot wyłożonej sumy poręczono mu wprawdzie na zjeździe senatorów w Osieku (5 X 1572), ale jeszcze w r. 1600 zabiegał L. o jej zwrot. Nieobecny na konwokacji, 2 IV t. r. wziął udział w zjeździe szlachty sandomierskiej w Pokrzywnicy i podpisał przygotowaną wówczas deklarację o konfederacji generalnej warszawskiej, zawierającą m. in. ważne uzupełnienie do konfederacji «de religione», a mianowicie, że «tak w dobrach duchownych jako i świeckich a nie o wiarę». Na sejmie elekcyjnym podpisał wybór Henryka Walezego. Podczas sejmu koronacyjnego domagał się zaprzysiężenia przez króla wszystkich praw. Po ucieczce Henryka należał do zwolenników jak najszybszego przystąpienia do elekcji z pominięciem konwokacji. Wybrany przez szlachtę sandomierską kasztelanem radomskim (1576), deklarował się po stronie Stefana Batorego. W lutym 1576 r. towarzyszył Annie Jagiellonce przy wjeździe do Krakowa, w marcu wypowiadał się za odbyciem koronacji Anny nawet w wypadku nieobecności prymasa. Pozostał w Krakowie do końca sejmu koronacyjnego. Nie zatwierdzony na kasztelanii radomskiej, otrzymał w r. 1577 wiślicką. We wrześniu 1582 r. na sejmiku sandomierskim stanął po stronie przeciwników kanclerza Jana Zamoyskiego. Było to jednak wystąpienie sporadyczne, gdyż w latach następnych nie należał do opozycji antykanclerskiej. Zajęty głównie sprawami star. bieckiego z zapewnieniem spokoju na pograniczu, nie brał udziału w politycznych rozgrywkach trzeciego bezkrólewia. Uczestniczył w sejmie koronacyjnym Zygmunta III. Obecny na sejmiku deputackim w Proszowicach 11 IX 1589 podpisał uchwałę o poborze i gotowości do pospolitego ruszenia.
W Bieczu prowadził rządy twardej ręki, pozostając w ciągłych zatargach zarówno z mieszczanami, jak i chłopami ze wsi starościńskich. Dbał jednak o rozwój gospodarczy miasta (uzyskanie trzeciego jarmarku rocznego), zapewnienie mu należytej obronności i świetności. W r. 1575 wykupił od Jana Tarły, woj. lubelskiego, wójtostwo bieckie z należącym do niego domem, w którym urządził swoją rezydencję. Katolik, w stosunku do przejawów reformacji na terenie starostwa zachowywał obojętność. Do r. 1590 trzymał wraz z Jordanami wójtostwo myślenickie. W r. 1592 odstąpił star. żydaczowskie synowi Mikołajowi Spytkowi. W styczniu 1603 protestował w grodzie krakowskim przeciw artykułowi instrukcji sejmiku proszowskiego o wolnym spławie na rzece Ropie. Zmarł 2 V 1603, pochowany w bieckim kościele parafialnym, o który zawsze bardzo się troszczył i w którym rozpoczął przygotowywać dla siebie bogaty sarkofag, wykończony po jego śmierci staraniem syna Mikołaja Spytka (zob.). Z małżeństwa z Bonerową, oprócz wspomnianego Mikołaja Spytka (aczkolwiek co do niego ojcostwo L-y było współcześnie podawane w wątpliwość), miał młodszego syna Jana, dworzanina królewskiego (zm. 1602), oraz córki: Annę, 1. v. za Stanisławem Sobkiem, kaszt. sandomierskim, 2. v. za Krzysztofem Boguszem, i Zofię, żonę Samuela Słupeckiego, star. zawichojskiego, kaszt. radomskiego.

Alabastrowy sarkofag z postacią L-y w kościele paraf. w Bieczu; Rzeźba Jana Pfistera w kościele Bernardynów w Rzeszowie; Podob. Elżbiety Ligęziny na obrazie św. Trójcy w kościele powiat. w Jordanowie (reprod. w: Katalog zabytków, I); – Boniecki; Niesiecki; Paprocki; – Biecz. Studia historyczne, Wr.–W.–Kr. 1963 (fot. sarkofagu na s. 145); Dembińska A., Polityczna walka o egzekucję dóbr królewskich, W. 1935 s. 167; Kolankowski L., Zygmunt August, Lw. 1913; Kot S., Słupeccy, „Reform. w Pol.” R. 4: 1926 s. 186; Pałucki W., Kasztelania czechowska, W. 1964 s. 31, 113; Pirożyński J. Dzieje jednego zajazdu, „Odr. i Reform. w Pol.” T. 7: 1962 s. 109, 111–2, 116; Przyboś A., Rzeszów na przełomie XVI i XVII w., w: Pięć wieków Rzeszowa, Rzeszów 1958; Studia z dziejów Jasła i powiatu jasielskiego, Kr. 1964; Urban W., Reformacja mieszczańska w dawnym powiecie bieckim, „Odr. i Reform. w Pol.” T. 6: 1961 s. 155, 158, 160; Wierzbowski T., Jakub Uchański, W. 1895; – Akta podkancl. Krasińskiego, III; Akta sejmikowe woj. krak., I; Akta Unii; Arch. Zamoyskiego, III, IV; Lustracja woj. krakowskiego 1564, W. 1962 I; Materiały do dziejów robocizny w Polsce XVI wieku, Wyd. S. Kutrzeba, Kr. 1913, Arch. Kom. Hist., 9; Materiały do historyi miasta Biecza, Oprac. F. Bujak, Kr. 1914; Mater. do hist. stosunków kulturalnych w XVI w.; Matricularum summ., V 996, 1969, 6007, 6883, 7442; Orichoviana; Orzelski, Bezkrólewia ksiąg ośmioro; Regestra thelonei aquatici Vladislaviensis saeculi XVI, Wyd. S. Kutrzeba i F. Duda, Kr. 1915; Vol. leg., II 658, 727, 914, 1203; Zbiór pamiętników do dziejów polskich, Wyd. S. Plater, W. 1858 III 66–8; Źrzódłopisma do dziej. unii, cz. II oddz. I, P. 1861 cz. III 1856 s. 263, 270.
                                                                                                                                                                                                                                     Halina Kowalska

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt I Stary

1467-01-01 - 1548-04-01
król Polski
 

Bona Sforza d’Aragona

1494-02-02 - 1557-11-19
królowa Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.