INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Mikołaj Władysław Judycki h. Radwan Odmienny  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1964-1965 w XI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Judycki Mikołaj Władysław h. Radwan odmienny (zm. 1670), kawaler maltański, kasztelan nowogrodzki i regimentarz wojsk litewskich. Pochodził z rodziny osiadłej w pow. rzeczyckim za panowania Zygmunta Augusta. Syn Hrehorego, marszałka rzeczyckiego. Dworzanin królewski; w l. 1627–9 starszy nad armatą w walkach ze Szwedami, w r. 1636 skarbnik rzeczycki. W r. 1640 już jako stolnik rzeczycki wpisał się do księgi nacji polskiej na uniwersytecie w Padwie. W czasie swego pobytu za granicą na dworze papieża Urbana VIII w Rzymie wstąpił do zakonu maltańskiego i w jego szeregach walczył z korsarzami i Turkami w Algierze, Bizercie i na Kandii (Krecie). Wg panegiryku, wdzierał się do portu tunezyjskiego i palił tam obciążone łupem zakotwiczone okręty korsarskie. Po powrocie do kraju walczył z Kozakami, został komendantem stwołowickim i pociejkowskim. W styczniu 1654 r. był posłem królewskim na sejmik rzeczycki. Dn. 11 IV 1654 r. został mianowany generałem artylerii i wojsk cudzoziemskiego autoramentu; otrzymał także starostwo skirstymońskie. T. r. odbył pod wodzą Janusza Radziwiłła kampanię moskiewską. W początkach sierpnia t. r. Radziwiłł, uchodząc z 5000 jazdy przed wojskami carskimi, zostawił J-ego «na swoje miejsce» w porzuconym przez niego obozie, położonym na lewym brzegu Wilii o 5 km od Wilna. Po zajęciu miasta przez kn. Czerkaskiego J., spaliwszy most, wycofał się z W. Gosiewskim w ślad za Radziwiłłem na Żmudź, gdzie wkrótce został uwięziony za sprzeciw wobec aktu kiejdańskiego. Przekazany przez J. Radziwiłła Szwedom i więziony w Prusach uciekł z niewoli w 1656 r. Przez wojsko litewskie wyznaczony był jednym z komisarzy «dla szacunku i verificatiey» dóbr zmarłego J. Radziwiłła, ofiarowanych przez króla wojsku. Dn. 19 I 1658 r. jako «dyrektor wojsk W. X. Lit.» prowadził pertraktacje z Bogusławem Radziwiłłem o zwrot dóbr radziwiłłowskich.

W początkach 1660 r. stacjonował z ok. 4000 ludzi w Miadziole, skąd próbował zdobyć Ikaźń. Dn. 5 II wycofał się w jego pobliże z Głębokiego Władysław Wołłowicz, woj. witebski, z 12 chorągwiami i nieliczną szlachtą z pospolitego ruszenia. W parę dni później wskutek nieprzyjaźni między obu dowódcami, którzy nie połączyli swych sił, oba oddziały zostały rozbite i oparły się w ucieczce dopiero w Nowogródku. J. ustąpił na Pińszczyznę, gdzie objął komendę nad rozbitym 15 I 1660 r. pod Malczem oddziałem M. Obuchowicza, który sam dostał się do niewoli. T. r. (20 V) został kasztelanem nowogrodzkim. Następnie uczestniczył J. w kampanii 1660 r., bił się pod Połonką, brał udział w pościgu, oblegał Borysów, 8 X brał udział w bitwie nad rzeką Basią. Dn. 26 X 1660 r. zdał mu komendę nad wojskiem lit. prawego skrzydła hetman wielki P. Sapieha – wyznaczając dla wojska kwatery w powiatach oszmiańskim i bracławskim w dobrach Koziany i Dzisna. J. stacjonował w Duniłowiczach w pow. oszmiańskim, skąd obserwował ruchy wojsk I. Chowańskiego, który z Połocka usiłował przyjść obleganej załodze Wilna z odsieczą. Z J-m współdziałał regimentarz nad wojskiem lewego skrzydła (żmudzkim) Michał Pac, znajdujący się w pobliżu, który dopiero 8 III 1661 r. odszedł pod Dyneburg. Dn. 22 II 1661 r. miało już dojść do starcia wojsk J-ego z Chowańskim w rejonie Głębokiego, gdy ten na wieść (nieścisłą) o upadku Wilna wycofał się na północ do Połocka. J. obiegł w połowie marca twierdzę Dzisnę, a następnie z 20 chorągwiami jazdy udał się w pościg za Chowańskim wycofującym się z Połocka i wtargnął aż pod Psków. Wracając podzielił armię na 4 oddziały, wzmocnił je oddziałkami utworzonymi z czeladzi i spustoszył ziemię pskowską. Po powrocie poddała mu się 29 III 1661 r. Dzisna. J. rozłożył się obozem w Połudowiczach między Dzisną a Połockiem nad Dźwiną, walcząc z Chowańskim, który w sierpniu znów przeszedł do ofensywy. Dn. 10 VIII z dywizją J-ego połączyło się wojsko żmudzkie M. Paca. Dn. 11 IX wojsko wymówiło J-emu posłuszeństwo tworząc konfederację wojskową. Nową ofensywę Chowańskiego pokonały wojska litewskie wspólnie z koronnymi 4 XI w bitwie pod Kuszlikami. W r. 1662 J., stojąc nad Dźwiną, nadal jako regimentarz walczył z Chowańskim. W czasie gdy od Połocka zagrażała nowa ofensywa, 9 IV 1662 r. J. nagłym wypadem z kilkuset piechoty zdobył Siebież, we wrześniu odpierał wspólnie z M. Pacem nowe ataki Chowańskiego, który, jak obawiano się, mógł zagrozić nawet Wilnu. Położenie to nie zmieniło się i w r. 1663. J. mimo zakusów na Połock nie mógł zdobyć tej silnej twierdzy, wojska carskie nie mogły pokonać litewskich w polu. W końcu grudnia 1663 r. i w styczniu 1664 r. uczestniczył J. wyprawie A. Połubińskiego na Rosławl i Brańsk w głąb ziem moskiewskich i brał udział w pertraktacjach wojska lit. z komisarzem król. K. Zawiszą, marszałkiem w. lit. W końcu stycznia przybył do Dzisny, zamierzając po nadejściu posiłków 3000 ludzi z Bychowa rozpocząć oblężenie Połocka. Oblężenie nie doszło jednak do skutku. W kwietniu J., zrażony trudnościami zaopatrzenia twierdz, brakiem ludzi i «chleba» dla nich, porzucił powierzone swej pieczy twierdze i pas pograniczny, za co król w sierpniu t. r. groził mu odpowiedzialnością przed sejmem.

Od r. 1661 upominał się J. u Bogusława Radziwiłła o zabraną do Słucka «armatę» litewską. Sprawa weszła na forum sejmowe i w związku z nią sejm 1667 r. zobowiązał J-ego do przeprowadzenia inwentaryzacji sprzętu artylerii litewskiej. Przed śmiercią fundował J. w kupionych w r. 1666 dobrach Mysz w Nowogródczyźnie kolegium jezuickie. Zmarł w r. 1670 (przed wrześniem), pogrzeb odbył się 16 III 1671 r. w Wilnie.

J. miał pięciu braci, z nich Tomasz był kawalerem maltańskim i poległ w walkach z Turkami, Aleksander zginął pod Żwańcem w walkach z Tatarami, a Jerzy Władysław, rotmistrz J. K. M., był uczestnikiem konfederacji wierzbołowskiej wojska litewskiego, a następnie tyszowieckiej, poległ w bitwie pod Pułtuskiem w r. 1656.

 

Enc. Org.; Enc. Wojsk.; Wolff, Senatorowie W. Ks. Lit.; Boniecki; Kojałowicz W. W., Herbarz rycerstwa W. X. Litewskiego tak zwany Compendium…, Wyd. F. Piekosiński, „Herold Pol.” 1897; Pułaski F., Katalog rękopisów biblioteki… Krasińskich, W. 1911 s. 446; – Jasnowski J., Aleksander Hilary Połubiński, „Przegl. Hist.-Wojsk.” (W.) T. 10: 1938 z. 2 s. 169; Kubala L., Wojna szwedzka, Lw. 1913 s. 89, 92; tenże, Wojny duńskie, Lw. 1922 s. 355, 454; Wójcik Z., Traktat andruszowski 1667 i jego geneza, W. 1959; – Akty Vil. Archeogr. Kom., XXXIV s. 200, 224 i n., 251, 484; Baliński M., Pamiętniki historyczne, Wil. 1859 (diariusz M. Obuchowicza) s. 65; Jankowski Cz., Powiat oszmański, Pet. 1898 III 202 n. (list. Jana Kazimierza do J-ego z Warszawy 12 VIII 1664); [Judycki M. W.], Vexillum Radvanum…, Vilnae 1671; Księgi nacji polskiej w Padwie, Wyd. S. Windakiewicz; Medeksza S. F., Księga pamiętnicza wydarzeń zaszłych na Litwie 1654–1668, Wyd. W. Seredyński, Kr. 1875, Script. Rer. Pol., III; Poczobut Odlanicki W. J., Pamiętniki, W. 1877; Podgórski A., Pomniki dziejowe Polski, Wr. 1840 s. 163 i n. (diariusz Maskiewicza); Arch. do Dziej. Liter., Kr. 1890 VI 56; Sapunov A., Vitiebskaja Starina, Witebsk 1885 t. IV cz. II s. 102 i n., 108 i n., 139 i n., 198 i n., 208 i n., 356; Vol. leg., IV 468; – AGAD: Arch. Radziwiłłów dz. II ks. 20, 598 n., dz. V teka 134 nr 6163; B. Czart.: rkp. v. 411 nr 31, v. 418 nr 39, 63, v. 1380 nr 27, 28, 29, 31, 32, 35–42, 44, 51, 63, v. 1351.

Tadeusz Wasilewski

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Semen Palij

ok. 1640 - maj 1710
pułkownik kozacki
 

Mateusz Kraśnicki

brak danych - 1655-10-01
teolog
 

Wawrzyniec Gabler

1604 - 1665-11-07
poeta
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.