INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Pakosław Młodszy h. Awdaniec  

 
 
brak danych - 1243-03-06
 
Biogram został opublikowany w 1980 r. w XXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pakosław Młodszy h. Awdaniec (zm. 1243), wojewoda sandomierski. Był synem Wojciecha, woj. krakowskiego z początku XIII w. Polityczna droga P-a pozostawała w cieniu jego sławniejszego brata stryjecznego, Pakosława Starego (zob.). Po raz pierwszy P. występuje źródłowo ok. r. 1206 na zjeździe księcia Leszka Białego z arcybiskupem i biskupami w nieznanym miejscu; był tam w towarzystwie ojca i braci: stryjecznego Pakosława oraz rodzonego Wojciecha. Następnie widzimy go dopiero na wiecu w Suchedniówku (w r. 1222 lub 1223). W r. 1223 był sędzią nadwornym Leszka Białego; uczestniczył w ogólnopolskiej wyprawie krzyżowej do Prus. Po poległym w walce z Prusami Dzierżysławie Abrahamowicu został (w r. 1225) kasztelanem wiślickim; tymczasem piastował inny jakiś urząd, ponieważ jeszcze za życia Dzierżysława sęstwo nadworne objął po P-ie Chwał. Z l. 1226–9 nie posiadamy o P-ie źródłowych wiadomości; w każdym razie przed 6 XII 1227 został on zastąpiony na kasztelanii wiślickiej przez Marka z rodu Gryfów. Krzyżacki falsyfikat kruszwicki z datą «czerwiec 1230 r.» zawiera w liście świadków zapis «Pacozlaus iunior» – jest to chyba tylko amplifikacja odpowiedniej listy z autentycznego dokumentu nadania ziemi chełmińskiej z t. r., gdzie spośród Pakosławów występuje jedynie «senior» (poza tym testacje obu aktów niczym się nie różnią).

Związany – wraz z Pakosławem Starym – z obozem księcia mazowieckiego Konrada w rywalizacji o tron krakowski po śmierci Leszka Białego, P. został w końcu 1230 r. lub 1231 wojewodą i równocześnie kasztelanem sandomierskim przy nowym księciu tej dzielnicy, Bolesławie Konradowicu. Wspólnie z bratem stryjecznym brał udział w jakichś rokowaniach z politycznie przeciwnym obozem Gryfów (w ziemi krakowskiej), a także w walce Konrada o Kraków w jesieni 1231 z Henrykiem Brodatym. W r. 1232 towarzyszył on dalej Pakosławowi Staremu najpierw w otoczeniu Konrada i jego synów, następnie zaś Henryka Brodatego, zdążającego na rokowania pokojowe z księciem mazowieckim. Rokowania, w których brali udział obaj Pakosławowie, doprowadziły do ponownego przekazania dzielnicy sandomierskiej w ręce wdowy po Leszku Białym Grzymisławy i jej małoletniego syna Bolesława Wstydliwego. Mimo zmiany księcia P. zachował urząd wojewody sandomierskiego (co zapewne zastrzegał zawarty układ), zrezygnował natomiast z kasztelanii. Wiek Bolesława i jego częsta nieobecność w dzielnicy oddały faktyczną w niej władzę P-owi, który wystawiał jako wojewoda samodzielne dokumenty, posiadał też własnego urzędnika o kompetencjach sędziego. Towarzyszył on również księciu i jego matce w niektórych zjazdach z Henrykiem Brodatym. Bez wątpienia P. dowodził sandomierskimi oddziałami posiłkującymi Brodatego na wyprawie do Wielkopolski (w r. 1234), skoro kończący ją układ zawarto «w obecności wszystkich dostojników», m. in. z zarządzanej przezeń ziemi. Bronisław Włodarski domyślał się również P-a i jego Sandomierzan w owych «Lachach», którzy w zimie 1235/6 wspierali wołyńskich książąt Romanowiczów w ich walce o Halicz. W r. 1239 Bolesław Wstydliwy objął w swej dzielnicy osobiste rządy; nie pomniejszyło to wszakże znaczenia P-a, który wzmocniony przybyciem z Krakowa Pakosława Starego (mianowanego kasztelanem wiślickim) tworzył wraz z nim nadal główną siłę polityczną w Sandomierskiem. Wpływ Awdańców na księcia wyraził się wówczas na zjeździe w Przedborzu, gdzie udało się im zbliżyć Bolesława do jego stryja Konrada, równocześnie zaś zadecydowano o jego małżeństwie z królewną węgierską Kingą.

Podczas najazdu tatarskiego (w r. 1241) P. dowodził rycerstwem sandomierskim, walcząc wspólnie z rycerstwem krakowskim (pozostającym pod wodzą swego wojewody Włodzimierza) w bitwach pod Wielkim Turskiem i Chmielnikiem. Wyliczenie przez Długosza wśród poległych pod Chmielnikiem wodzów polskich również P-a stanowi nieuzasadnioną amplifikację źródeł wcześniejszych. W rzeczywistości P. przeżył najazd, choć tylko o dwa lata; mógł zatem odnieść rany, które następnie przyspieszyły jego zgon. Wczesnym latem t. r. obaj Pakosławowie udzielili poparcia Konradowi w zdobyciu Krakowa, a 5 VIII 1242 (nie w r. 1243) uczestniczyli u boku Bolesława Wstydliwego i Grzymisławy w zjeździe z tymże księciem, jego synami i dostojnikami krakowskimi nad rzeczką Mierzawą. W nieznanym czasie P. darował prepozyturze norbertańskiej w Krzyżanowicach cztery wsie: Sarbków, Konary, Klęczanów i Wolę (Grochowiska), położone w ziemi sandomierskiej.

P. zmarł 6 III 1243; pozostawił co najmniej jednego syna – Jakuba, który po kilku kolejnych urzędach doszedł w końcu życia do kasztelanii lubelskiej. Urząd wojewody sandomierskiego otrzymał po P-ie rodzony brat jego Florian – jeden ze zwycięzców spod Suchodołu, który jednak zmarł także po paru latach.

 

Baszkiewicz J., Powstanie zjednoczonego państwa polskiego na przełomie XIII i XIV wieku, W. 1954 s. 78, 82–3, 86; Deptuła Cz., Dwie fundacje klasztoru norbertańskiego w Krzyżanowicach, „Roczn. Human.” R. 11: 1962 z. 2 s. 96–8, 101, 109–10; Labuda G., Wojna z Tatarami w roku 1241, „Przegl. Hist.” R. 50: 1959 s. 207–8, 212; Sczaniecki M., Nadania ziemi na rzecz rycerzy w Polsce do końca XIII wieku, P. 1938 s. 73, 75–6, 99–103, 119; Semkowicz W., Polityka rodów rycerskich w Polsce w pierwszej połowie XIII wieku, „Spraw. PAU” 1919 nr 1 s. 9–11; tenże, Ród Awdańców w wiekach średnich, „Roczn. Tow. Przyj. Nauk Pozn.” R. 45: 1919 s. 161–223, R. 46: 1920 s. 167–80, 211, 220–2, 227, 233 i mapa; Wiśniowski E., W sprawie początków klasztoru Norbertanek w Krzyżanowicach, „Roczn. Human.” R. 8: 1959 z. 2 s. 215–25; Włodarski B., Polityczna rola biskupów krakowskich w XIII wieku, „Nasza Przeszłość” T. 27: 1967 s. 38; tenże, Polityczne plany Konrada I księcia mazowieckiego, Tor. 1971 s. 38–58; tenże, Polska i Ruś 1194–1340, W. 1966; Wojciechowski Z., Ze studiów nad organizacją państwa polskiego za Piastów, Lw. 1924 s. 65, 73, 76–7; Zachorowski S., Studia do dziejów wieku XIII w pierwszej jego połowie, Rozpr. PAU Wydz. Hist.-Filoz., Kr. 1921 LXII 97–100, 105–6; Zientara B., Henryk Brodaty i jego czasy, W. 1975; – Cod. Pol., I–III; Długosz, Annales, VII/VIII; Dokumenty klasztoru PP. Norbertanek w Imbramowicach z lat 1228–1450, Wyd. Z. Budkowa, Arch. Kom. Hist. PAU, Kr. 1948 XVI nr 3; Katalog biskupów krakowskich, Pomniki Dziej. Pol., S. II, X cz. 2; Kętrzyński W., Biblioteka hr. Raczyńskich w Rogalinie, Sprawozdanie Zakładu imienia Ossolińskich za rok 1905, Lw. 1906 s. 20–1; Kod. katedry krak., I; Kod. maz. (Kochanowskiego), I 89, 225, 291, 295; Kod. mogilski; Kod. Mpol., I–II; Kod. Wpol., I 168, 221; Nekrolog opactwa św. Wincentego we Wrocławiu, Pomniki Dziej. Pol., S. II, IX cz. 1; Poln. sobr. russ. letopisej, II 739, 774; Preuss. Urk.-buch, I.

Janusz Bieniak

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Władysław Laskonogi

między 1161 a 1166 - 1231-11-03
książę wielkopolski
 

Jaksa (Jaxa) z Miechowa (Gryfita?)

około poł. XII w. - pod koniec XII w.
możnowładca małopolski
 

Witelon (Vitelo, Witelo)

około 1230 - około 1280
filozof
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Pełka (Fulko)

brak danych - 1258-04-05
arcybiskup gnieźnieński
 

Goworek (Rawicz)

XII w. - między 1212 a 1223
wojewoda sandomierski
 

Jadwiga (Śląska)

ok. 1178/80 - 1243-10-14
święta
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.