INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Paweł Bogusław Orzechowski h. Rogala  

 
 
ok. 1626 - przed 19.02.1694
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Orzechowski Paweł Bogusław h. Rogala (ok. 1626–1694), poseł na sejmy, chorąży lubelski, działacz kalwiński. Był synem Pawła «młodszego» (zob.) i Zofii z Słupeckich. Po nauce w gimnazjum elbląskim (1644) wyjechał pod opieką byłego ucznia Gimnazjum Toruńskiego i Gdańskiego Henryka von Schöllena za granicę. W r. 1646 był w Lejdzie i jeszcze t. r. we Franeker, gdzie M. Arnold dedykował mu swoją „Refutatio compendii manualis M. Becani”. Jeszcze t. r. był studentem kolegium książąt orańskich (Schola Auriga) w Bredzie i ogłosił Panegirycus in solemnem festivitatem post Bredam expugnatam. Dn. 22 XII 1646 wydał w Bredzie broszurkę De origine ac iure magistratus, napisaną pod kierunkiem W. Kuypera, dedykowaną bpowi warmińskiemu Wacławowi Leszczyńskiemu i star. pilzneńskiemu Jerzemu Słupeckiemu. W r. 1647 wydał w Bredzie Manuale fundamentorum iuris civilis ac Poloni. Był to – jak głosi tytuł – podręcznik prawa rzymskiego i polskiego, a składał się z czterech dysput prawno-historyczno-politycznych, stanowiących odpowiednik czterech ksiąg „Instytucji” Justyniana. Powstał on zapewne z inspiracji profesora O-ego O. Daubera, zaś opracowany został najpewniej nie tyle przez O-ego, ile przez Schöllena, a w każdym razie przy jego dużym udziale. Ilość dedykacji, w jaką obfituje Manuale, zdaje się to potwierdzać, gdyż zapewne Schöllen chciał w ten sposób zwrócić uwagę na sukcesy swego podopiecznego, a zarazem i na siebie. Należy nadto zaznaczyć, iż autor wykazał gruntowną znajomość prawa rzymskiego, zaś prawo polskie potraktował bardzo pobieżnie. W r. 1649 był O. w chorągwi generalnej woj. lubelskiego, wystawionej do walki z Bohdanem Chmielnickim. Począwszy od r. 1650, kiedy to 4 VII został wybrany na marszałka sejmiku lubelskiego, uczestniczył w życiu politycznym swojego województwa. Dn. 29 IV 1653 został wybrany na deputata woj. lubelskiego do komputu wojska. Był posłem woj. lubelskiego na sejm nadzwycz. w r. 1654 i sejm zwycz. w r. 1655. W okresie «potopu» współpracował ze Szwedami, miał ujawniać tajemnice, informować o drogach i przejściach. Urządzał też zajazdy na okoliczne wsie. Od maja 1657 działał na Pogórzu. Oskarżony był m. in. o zniszczenie i spalenie Gorlic. Po wojnach uzyskał darowanie winy.

W r. 1666 był O. posłem lubelskim na sejm zwycz., w r. 1668 sejmik lubelski wyznaczył go na deputata do sądów skarbowych, w r. 1669 był delegatem na sejmik generalny w Nowym Mieście Korczynie. Uczestniczył w elekcji 1669 r. i podpisał wybór Michała Korybuta Wiśniowieckiego. W okresie konfederacji gołąbskiej w r. 1672 posłował od sejmiku lubelskiego do króla z prośbą, aby przeniósł obóz wojskowy dalej na wschód od Gołębia, motywując tę prośbę wielkim zniszczeniem zajętych przez wojsko obszarów. Był posłem na sejm konwokacyjny 1674 r. i podpisał konfederację generalną, zastrzegając bezpieczeństwo różnowierców, i brał udział w elekcji Jana Sobieskiego, posłował także na sejm koronacyjny w Krakowie (1676), z którego wszedł do komisji powołanej w celu uruchomienia mennicy, oraz do komisji dla rewizji skarbca kor. Sejmik lubelski wybierał go na swego marszałka 3 XI 1678 i 23 VI 1682. W r. 1690 był członkiem delegacji do króla, dziękującej za dzieła «tak chwalebne i heroiczne», «na widok całego świata wystawione». Był wówczas chorążym lubelskim. W delegacji do króla i królowej uczestniczył też w r. 1692 (12 III). Delegaci mieli donieść królowi, że podatki uchwalone na wojsko woj. lubelskie zapłaciło, a także podziękować mu i królowej za szczególną pamięć o województwie.

O. był protektorem kalwinów małopolskich. Jako senior świecki dystryktu lubelskiego i chełmskiego uczestniczył w obradach wielu synodów okręgowych i prowincjonalnych. Od sum kapitalnych, które miał u siebie, wypłacał prowizje na potrzeby zborowe i kształcenie alumnów. Był też scholarchą szkoły we Włodawie. Wielokrotnie był proszony przez synody o pomoc w załatwieniu spraw zborowych i szkolnych. W r. 1681 brał udział w komisji mającej usunąć nieporozumienia między gminą luterańską i kalwińską w Piaskach. W l. 1654 i 1656 miał zatargi z proboszczami w Bełżycach, zaś w r. 1688 oskarżono go w Trybunale o współudział w pozyskaniu 3 osób dla Kościoła kalwińskiego. Od zarzutu tego został jednak uwolniony. O. zmarł w r. 1694, przed 19 II.

Z małżeństwa z Teodorą z Męcińskich O. miał synów: Jana Karola (zm. 1701), chorążego lubelskiego, Krzysztofa Władysława i Teodora Konstantego (zob.), oraz trzy córki: Małgorzatę, zamężną Zielińską (Żeleńską?), Annę, żonę Teodora Suchodolskiego, i Teodorę, zamężną za Bogusławem Bobrownickim, star. przedborskim.

 

Estreicher, XXIII; Historia nauki polskiej, Wr. 1974 VI; Niesiecki, VII; – Kłodziński A., O archiwum skarbca koronnego, Kr. 1923, Arch. Kom. Hist. s. 2 t. 1; Kossowski A., Protestantyzm w Lublinie i w Lubelskim w XVI–XVII w., L. 1933; tenże, Zajazdy w Lubelskiem w latach „potopu” w porozumiewaniu się z wrogami ojczyzny, „Zesz. Nauk. KUL” T. 4: 1958 s. 49–50; Kot S., Polen in Breda in de 17e eeuw, „Jaarbock in Register…” 1954 s. 97 i passim; Malinowska I., Mikołaj Zalaszowski, polski prawnik XVII stulecia na tle ówczesnej nauki prawa, Kr. 1960 s. 90; Salmonowicz S., Nauczanie prawa i polityki w Toruńskim Gimnazjum Akademickim od XVI do XVIII w., „Czas. Prawno-Hist.” T. 23: 1971 z. 2 s. 65; Tworek S., Działalność oświatowo-kulturalna kalwinizmu małopolskiego (połowa XVI – połowa XVIII w.), L. 1970 s. 305, 306, 308, 340–2; – Album studiosorum Academiae Lugduno-Batavae, Hagae Comitum 1875; Vol. leg., V 33, 244, 303, 351; – B. Łopacińskiego w L.: rkp. 104, 407, 1543; B. PAN w Kr.: Teki Pawińskiego: Lauda sejmiku lubelskiego rkp. 8324, 8325; B. Uniw. Warsz.: Synod 4 s. 76v., 79v., 83, Synod 475 s. 14 i passim.

Stanisław Tworek

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Władysław IV Waza

1595-06-09 - 1648-05-20
król Polski
 

Jan Lipski

1589 - 1641-05-13
prymas Polski
 

Kazimierz Czartoryski

ok. 1614 - 1674-05-15
prymas Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Justus Słowikowski

1595-06-30 - 1654-03-25
doktor obojga praw
 

August II Mocny

1670-05-12 - 1733-02-01
król Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.