INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Paweł młodszy Orzechowski h. Rogala  

 
 
2 poł. XVI w. - 1632
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Orzechowski Paweł «młodszy» h. Rogala (zm. 1632), działacz kalwiński, poseł na sejmy. Ur. w Dorohusku, był synem Pawła (zob.) i jego pierwszej żony Zofii ze Spinków. Wraz z bratem Stanisławem wyjechał w r. 1603 na studia zagraniczne pod opieką Jana i Pawła Krokierów, arian lubelskich. Studiował w Marburgu (od r. 1603) i w Orleanie (od r. 1606); do kraju wrócił w r. 1608. Dn. 1 V 1613 został przyjęty do «Rzeczypospolitej Babińskiej», otrzymawszy – za opowiedzenie nieprawdopodobnego zdarzenia, jakiego rzekomo był świadkiem w Gdańsku, tytuł snycerza. W r. 1616 ponownie wyjechał – wraz z Pawłem Krokierem – do Marburga, gdzie studiował chymiatrię (chemię lekarską) u prof. J. Hartmanna.

O. był wyznawcą kalwinizmu i udzielał hojnie pomocy materialnej zborom kalwińskim w swoich dobrach. Na synodzie prowincjonalnym w Bełżycach (wrzesień 1616) zobowiązał się dawać na utrzymanie miejscowej szkoły po 200 zł rocznie w ciągu dwu pierwszych lat jej istnienia, a następnie po 100 zł. Miał też niezwłocznie wszcząć starania w Prusach o nauczyciela dla tegoż gimnazjum. Wówczas też został obrany na scholarchę szkoły bełżyckiej. Synod lubelski w r. 1617 wybrał go na świeckiego seniora dystryktu lubelskiego i chełmskiego, urząd ten pełnił O. do końca życia, mimo dwukrotnych (1622, 1627) prób rezygnacji. Wychowany w tradycjach ariańskich popierał projekt porozumienia z braćmi polskimi. Najprawdopodobniej, aby go przed niebezpieczeństwem takiego związku przestrzec, kalwinista Jakub Zaborowski dedykował mu w r. 1619 swój traktat przeciwko unii pt. „Ogień z wodą…”. W ujętej w formę listu dedykacji sławił Zaborowski O-ego, «który dla obrony zboru lubelskiego zdrowia swego stawić na szańce nie litował». Ze strony ariańskiej Walenty Szmalc, w «odpowiedzi na książkę ks. Jakuba Zaborowskiego, której dał tytuł ogień z wodą» (1619), zwracał się niewątpliwie do O-ego, kiedy uzasadniając pogląd o możliwości rokowań o unię pisał: «k temu z ust niektórych prawie przedniejszych w rozsądku słyszeliśmy, że pragną tego…». W r. 1620 dedykował O-emu Michał Mylius „Disputatio rhetorica profectus Keckermaniani” wydaną w Rakowie.

O. brał udział w życiu politycznym woj. lubelskiego i był posłem na sejmy. Po raz pierwszy posłował na sejm warszawski w r. 1618 i został na nim deputowany do Trybunału Radomskiego. Był marszałkiem sejmiku lubelskiego 15 IX 1626 i następnego – odbytego 25 IX, na którym wybrano go na posła na sejm nadzwycz. w Toruniu. Posłował następnie na sejm zwycz. w Warszawie w r. 1627. Na sejmiku lubelskim 3 I 1628 wybrano go na szafarza poboru w woj. lubelskim, marszałkował sejmikowi lubelskiemu 5 VI 1628. Był jeszcze posłem na sejm zwycz. w Warszawie w r. 1629 oraz na sejm w r. 1631. Z tego ostatniego wszedł do komisji powołanej w celu lustracji zamku lubelskiego i podjęcia decyzji o zakresie jego restauracji. Był t. r. deputatem do Trybunału Radomskiego. Otrzymany w dziedzictwie po ojcu majątek O. znacznie pomnożył. W r. 1626 był właścicielem Bełżyc, 12 wsi, miał nadto części w 9 wsiach oraz jedną trzymał w dzierżawie. Zmarł w r. 1632. Wojciech Węgierski napisał z powodu jego śmierci „Threnodia carmine lugubri super immaturo fato Pauli Orzechowski” (Baranów 1632).

Z małżeństwa z Zofią z Konar Słupecką zostawił O. synów: Stanisława i Pawła Bogusława (zob.), oraz dwie córki: Barbarę i Mariannę.

 

Estreicher; Historia nauki polskiej, Wr. 1974 VI; Niesiecki; – Hubicki W., Uczniowie z Polski na studiach chymiatrii w Marburgu w latach 1609–1620, Studia i Mater. z Dziej. Nauki Pol., S. A. Z. 12, W. 1968 s. 95–6; Kossowski A., Przyczynek do dziejów rodziny Orzechowskich, „Mies. Herald.” R. 15: 1936 s. 41–2; Moreau-Reibel J., Sto lat podróży różnowierców polskich do Francji, „Reform. w Pol.” T. 9–10: 1939 s. 12; Seredyka J., Sejm w Toruniu 1626 r., Wr. 1966 s. 164; Tworek S., Działalność polityczna i reformacyjna P. Orzechowskiego, „Odr. i Reform. w Pol.” T. 4: 1959 s. 95; tenże, Szkolnictwo kalwińskie w Małopolsce…, L. 1966 s. 267–72 i passim; – Akta Rzeczypospolitej Babińskiej, Wyd. S. Windakiewicz, Arch. do Dziej. Liter., Kr. 1895 VIII 69; Rejestr poborowy województwa lubelskiego, Oprac. J. Kolasa, K. Schuster, Wr. 1957; Vol. leg., III 325, 673, 699; – AGAD: BOZ rkp. IXb-41 s. 80, 89v., 95v; B. Łopacińskiego w L.: rkp. 104, 407, 464, 1563; B. PAN w Kr.: Teki Pawińskiego: Lauda sejmiku lubelskiego, rkp. 8323.

Stanisław Tworek

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt III Waza

1566-06-20 - 1632-04-30
król Polski
 

Jan Zamoyski

1542-03-20 - 1605-06-03
kanclerz wielki koronny
 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Krzysztof Naymanowic

ok. 1590 - 1651-11-23
lekarz
 

Janusz Radziwiłł

1579-07-02 - 1620-12-03
kasztelan wileński
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.