INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Piotr Zajączek z Wrzącej h. Świnka     

Piotr Zajączek z Wrzącej h. Świnka  

 
 
2 poł. XIV - ok. 1468
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Piotr Zajączek z Wrzącej h. Świnka (zm. ok. 1468), kasztelan rozpierski. Pochodził z możnego rodu Świnków w Sieradzkiem. Był synem Adama z Charłupi Małej, kaszt. sieradzkiego, i Elżbiety, wdowy po Andrzeju ze Sprowy. Po śmierci ojca (ok. r. 1400) opiekę nad P-em i jego majątkiem sprawowała początkowo matka, a w r. 1402, z wyroku sądowego, stryj Piotr Wolipiwo z Charłupi Małej, podstoli łęczycki, później zaś Marcin Dąbski. Począwszy od r. 1425 P. zasiadał często w sądzie ziemskim sieradzkim, urząd podkomorzego sieradzkiego otrzymał ok. r. 1440. O dużym autorytecie P-a świadczy powoływanie go jako arbitra przez najwyższych dostojników województwa sieradzkiego. W marcu 1446 uczestniczył w burzliwym zjeździe piotrkowskim, na którym wybrano warunkowo na tron polski Bolesława, księcia mazowieckiego. Po koronacji Kazimierza Jagiellończyka prawdopodobnie towarzyszył królowi w objeździe po kraju, skoro we wrześniu 1447 świadczył na jego dokumencie w Łukowie. Jako członek poselstwa polskiego w sierpniu 1453 wziął udział w pertraktacjach toczonych we Wrocławiu celem sfinalizowania układu w sprawie małżeństwa Kazimierza z Elżbietą Rakuszanką. Udział w poselstwie zawdzięczał z pewnością kanclerzowi kor. Janowi Koniecpolskiemu, z którym pozostawał w bliskich stosunkach, podtrzymywanych również przez dzieci obydwu, jak na to wskazują wzajemne poręczenia zobowiązań finansowych. Na początku wojny trzynastoletniej w bitwie pod Chojnicami (18 IX 1454) P. dostał się do niewoli krzyżackiej. Z korespondencji kierowanej do P-a przez Sieradzan, zainteresowanych losami innych uczestników bitwy, wynika, że jeszcze w grudniu 1454 przebywał w Malborku. W r. 1455 (po 25 II) awansował na urząd kasztelana rozpierskiego, który przejął po Dziersławie z Rytwian. Nie prowadził już szerszej działalności publicznej, ograniczając się tylko do zasiadania w sądzie ziemskim w Sieradzu, Szadku i Piotrkowie.

P. odziedziczył po ojcu kompleks majątkowy skupiony wokół Wrzącej (koło Gruszczyc w ziemi sieradzkiej), z której stale się pisał, oraz działy w Dzierlinie położonym nieopodal Charłupi Małej, która wówczas była już w rękach Grądzkich. Pełny majątek P-a odzwierciedla zapis z r. 1445 dla dominikanów sieradzkich, którym przekazał rocznie 2 grzywny oraz 14 korców zboża ze swoich folwarków w ziemi sieradzkiej. Do P-a należały wtedy wsie: wspomniana już Wrząca, Dziebędów, Grzymaczew, Kwasków, Słomków, Ustków, Włocin i dział w Kolądzicach. W ziemi wieluńskiej posiadał Rudlice (w r. 1432 ufundował altarię przy kościele parafialnym), Kuźnicę oraz Przedborów, zamieniony w r. 1440 na Drożdżyn. P. zmarł ok. r. 1468 (wg Długosza we wrześniu 1468 kasztelanem rozpierskim był już Zbigniew z Bąkowej Góry).

P. był dwukrotnie żonaty: pierwszą jego żoną była Warszka (której w r. 1419 zapisał 60 grzywien oprawy na wsiach Wrzącej, Grzymaczewie i Włocinie), drugą Helena (zabezpieczył jej w r. 1447 400 grzywien posagu i 400 grzywien wiana na wsiach Dziebędów, Orzeżyn, Kwasków, Ustków i dziale w Kolądzicach). Pozostawił córki (którym w r. 1465 zapisał 80 grzywien na Rudlicach i Kuźnicy) i sześciu synów: z pierwszego małżeństwa – Adama, Piotra, Jakuba i Mikołaja, z drugiego małżeństwa – Jana i Łukasza. Synowie P-a dali początek rodzinom: Kakawskich, Mączyńskich, Grzymaczowskich i Zajączków.

 

Boniecki; Niesiecki; Uruski; – Zajączkowski S. M., Wielowioskowa własność szlachecka w województwie sieradzkim (XV i pierwsza połowa XVI w.), „Roczn. Łódz.” T. 18 (21): 1973 s. 48–9; Zieliński G., Zieliński J., Wiadomość historyczna o rodzie Świnków oraz rodowód pochodzącej od nich rodziny Zielińskich h. Świnka, Tor. 1880; – Długosz, Historia, V 513; Knigi polskoj koronnoj metriki XV st., W. 1914 I nr 189, 192, 194, Monumenta iuris; Kod. Wpol., V nr 214; Łaski, Liber benef., II 133; Regesta historico-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum 1198–1525, Wyd. E. Joachim, W. Hubatsch, Göttingen 1948–65 I nr 13208, 13271; Spisy jeńców polskich z bitwy pod Chojnicami, Oprac. M. Biskup, „Przegl. Hist.” T. 56: 1965 s. 95; Zbiór dok. mpol., III nr 771; – AGAD: Księgi grodzkie ostrzeszowskie, t. 1 k. 109–110, 143, Księgi grodzkie sieradzkie, t. 8 s. 50, 667, t. 10 s. 440, t. 12 s. 108, 163, t. 13 s. 479, 515, 889, 929, Księgi ziem. sieradzkie, t. 1 k. 35, 204, t. 3 k. 52, t. 4 k. 259, t. 5 k. 317, t. 8 k. 118, t. 9 k. 48, t. 11 k. 64, 147–148, 151, 245, t. 12 k. 61; Arch. Klaszt. Dominikanów w Kr.: Kopiariusz dominikanów sieradzkich, k. 188–189, 198; B. Czart.: Teki Pstrokońskiego, rkp. 3346 k. 30.

Alicja Szymczakowa

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.