INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Rafał Kazimierz Makowiecki z Borzymia h. Pomian  

 
 
brak danych - 1688
Biogram został opublikowany w 1974 r. w XIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Makowiecki Rafał Kazimierz z Borzymia h. Pomian (zm. 1688), starosta trembowelski, kasztelan sanocki i kamieniecki, rotmistrz. Rodzina Makowieckich wywodziła się z Kujaw. Już jednak pradziad M-ego, Grzegorz, przeniósł się w poł. XVI w. na Ruś Czerwoną i Podole. Był młodszym synem Mikołaja, stolnika halickiego, i Anny z Gołuchowskich. Ur. prawdopodobnie w Zawałowie na Podolu; o jego dzieciństwie brak bliższych wiadomości. W latach czterdziestych XVII w. był dworzaninem pokojowym Władysława IV. Został 4 IV 1647 wybrany posłem ziemi halickiej na sejm walny t.r., a następnie 17 IV 1648 posłem na konfederację generalną warszawską. W listopadzie 1648 podpisał elekcję Jana Kazimierza wraz z woj. ruskim. Podczas sejmu koronacyjnego 1649 r., za bliżej nie znane zasługi wobec zmarłego króla i Rzeczypospolitej, otrzymał liczne nadania królewszczyzn (wsie Tutki, Skarzewice i Chroślenice w woj. bracławskim), wkrótce zaś potem w lutym i marcu 1649 tytuł podstolego halickiego oraz wsie Welesznica i Kamienne w woj. ruskim. Posłował nadal z ziemi halickiej na sejmy: z przełomu r. 1649/50 oraz z końca 1650 r. Dn. 9 VIII 1650 mianowano go starostą trembowelskim.

W styczniu 1651 wystawił M. 150-konną chorągiew kozacką i na jej czele brał udział w zimowej wyprawie hetmana polnego kor. Marcina Kalinowskiego do Bracławszczyzny, a następnie w wyprawie beresteckiej. Pod Beresteczkiem bił się w składzie pułku Jerzego Lubomirskiego. Uniknął pogromu pod Batohem w r. 1652, a 1 X t.r. chorągiew jego brała udział w popisie pod Sokalem. W r. 1653 brał udział w popisie pod Glinianami (1 VII), a potem w wyprawie żwanieckiej. W październiku 1654 chorągiew jego została rozwiązana. Nową wystawił w październiku 1655 i na jej czele, w składzie pułku hetmana w. kor. Stanisława Potockiego pod komendą Sebastiana Machowskiego, uczestniczył w zimowowiosennej kampanii Stefana Czarnieckiego w r. 1656, bił się pod Gołębiem, nad Sanem i pod Warką, brał udział w wyprawie do Wielkopolski, w oblężeniu Warszawy i bitwie warszawskiej, a następnie w wyprawie króla pod Gdańsk. W walkach z Rakoczym zapewne nie uczestniczył i powrócił do Trembowli, o czym świadczy oddanie mu w maju 1657 komendy nad piechotą powiatową wystawioną przez ziemię halicką dla obrony zamku. Jego chorągiew kozacka przeszła od 1 X 1657 pod szefostwo A. L. Niezabitowskiego.

W następnych latach przebywał M. zapewne głównie w swych dobrach i w Trembowli, gdzie m. in. w r. 1660 miał dokonać popisu pospolitego ruszenia szlachty. W sierpniu 1663 otrzymał list przypowiedni na 100-konną chorągiew tatarską, z którą uczestniczył w wyprawie Jana Kazimierza w głąb Rosji na przełomie r. 1663/4, walkach na Ukrainie, a później prawdopodobnie w działaniach przeciw rokoszanom J. Lubomirskiego. Od sierpnia 1666 oddał jej komendę M. Strzałkowskiemu. M. uczestniczył na sejmach jako poseł z ziemi halickiej, w l. 1659 i 1664/5. Jego znaczne dobra dziedziczne na Podolu i Rusi Czerwonej zostały mocno zniszczone przez Tatarów w czasie kampanii podhajeckiej 1667 r. Równocześnie był już wtedy właścicielem Jordanowa w woj. krakowskim. Podczas rokoszu Lubomirskiego w r. 1667–8, stał po stronie króla Jana Kazimierza. W 1669 r. na sejmie koronacyjnym uzyskał od Michała Korybuta zgodę na odstąpienie części dzierżawionych królewszczyzn Andrzejowi Potockiemu, woj. kijowskiemu. Dn. 4 V 1671 złożył ponownie przysięgę jako starosta trembowelski. W r. 1673 uczestniczył w wyprawie chocimskiej, a od 1 II 1674 wystawił nową 100-konną chorągiew kozacką, którą dowodził do 10 IV 1677 i na czele której zapewne uczestniczył w kampanii zimowej 1674/5 r. Wykonując uchwałę sejmu elekcyjnego 1674 r. o umocnieniu Trembowli, przeprowadził w r. 1675 gruntowną naprawę zamku zniszczonego w r. 1672 i zaopatrzył go w działa (w tym 3 własne i 1 moździerz) i amunicję, nie żałując przy tym wydatków z własnych funduszów. Dzięki tym pracom i bohaterstwu załogi Trembowla mogła się obronić przed oblężeniem Turków w r. 1675, co podkreślała szlachta, domagając się w instrukcji danej posłom na sejm koronacyjny 1676 r. zwrotu wydatków M-emu. Sejm ten uwolnił istotnie starostwo trembowelskie na 10 lat od wszystkich ciężarów. W r. 1676 M. za zgodą króla przekazał starostwo trembowelskie synowi i otrzymał kasztelanię sanocką, a następnie w r. 1682 kasztelanię kamieniecką, którą piastował do śmierci. W r. 1686 był rezydentem przy królu.

Zmarł przed 30 XII 1688; pochowany został w kościele Św. Piotra w Krakowie, dokąd sprowadził wcześniej prochy rodziców z rodzinnego Zawałowa. Pozostawił po sobie znaczną fortunę, poza dobrami w woj. ruskim również Jordanów w woj. krakowskim. Żonaty z Teresą Eleonorą Dembińską, podkomorzanką krakowską, miał córkę Mariannę (zm. 1691), żonę Rafała Sarbiewskiego, kaszt. bracławskiego, i syna Franciszka Łukasza, również znanego rotmistrza, starostę trembowelskiego i mogilnickiego.

 

Nagrobek z czarnego marmuru, z podob., w kościele Św. Piotra w Kr. (reprod. M. i S. Cerchowie, Pomniki Krakowa, III; – Estreicher; Słow. Geogr., XII 465; Niesiecki; Uruski; Maleczyński K., Urzędnicy grodzcy trembowelscy 1403–1783, „Ziemia Czerwieńska” 1936; Urzędnicy, III/3; – Konarski Sz., Makowieccy herbu Pomian, Paryż 1960 s. 4–5 (wywód genealogiczny); – Akta grodz. i ziem., XXIV; Akta sejmikowe woj. krak., III, IV; Makowiecki S., Kapitolium nieśmiertelnej chwały… Rafała Kazimierza z Borzymia Makowieckiego, Kr. 1689; Oświęcim S., Diariusz, Kr. 1907; Vindicatum a morte… Raphaelis de Borzymie Makowiecki, Cracoviae 1689; Vol. leg., IV, V; Wimmer, Materiały, Studia i Mater. do Hist. Wojsk., W. 1958–61 IV, V, VI cz. 1, VII cz. 2; – AGAD: Metryka Kor. t. 191 k. 15v., 16, 96v., 105v., t. 191 k. 12–13v., Akta Skarb.-Wojsk. Dz. 85, Nr 89; B. Czart.: rkp. nr 146 s. 229, nr 417 k. 118v.; B. Uniw. Wrocł.: Steinwehr II fol. 37, t. III s. 1033; Riksark. Stockholm: Krigshist.-Samlingen XI, Listy B. Radziwiłła (IV 1656).

Jan Wimmer

 

 
 

Powiązane artykuły

 

Druga połowa XVI wieku

Druga połowa XVI wieku, a przede wszystkim interesujący nas okres panowania ostatniego Jagiellona – Zygmunta Augusta – to okres dominacji wojsk zaciężnych, co przekładało się na konieczność......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.