INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Rafał Kołłątaj h. Kotwica  

 
 
przed 1750 - 1833
Biogram został opublikowany w latach 1967-1968 w XIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Kołłątaj Rafał h. Kotwica (przed 1750–1833), starosta trześniowski, działacz polityczny w latach Sejmu Czteroletniego i powstania kościuszkowskiego. Syn Antoniego, podstolego mścisławskiego, i Marii Mierzeńskiej, był starszym bratem Hugona i młodszym Jana, starosty serbinowskiego, po którym otrzymał w r. 1783 rangę rotmistrza kawalerii narodowej. Wraz z Janem wspierał wszelkie poczynania Hugona w przekonaniu, że ten sam się wybije i pomoże braciom w karierze. Obaj popierali go w sporze z bpem K. Sołtykiem. Wg ustaleń Tokarza, K. – «aferzysta i procesowicz, obracający się w świecie Ponińskich i Sułkowskich» – utrzymywał stosunki z ambasadorem rosyjskim O. Stackelbergiem. Zarazem przysparzał wielu kłopotów Hugonowi, ciągle domagając się pieniędzy i protekcji; marząc o kasztelanii obiecywał Hugonowi organizowanie w senacie poparcia dla niego. Również podczas Sejmu Czteroletniego K. wykonywał różne polecenia brata i z tego powodu bywa zaliczany do grona Kuźnicy Kołłątajowskiej. Dotąd jednak nie ustalono, na czym konkretnie polegał jego udział w robotach Kuźnicy i nic nie wiadomo, by czymś się w nich wyróżnił. Był członkiem Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej.

Po przystąpieniu Stanisława Augusta do konfederacji targowickiej K. towarzyszył Hugonowi w ucieczce z Warszawy w nocy z 24/5 VII 1792 r. i emigrował z nim do Saksonii. Pomagał ks. podkanclerzemu w ratowaniu jego majątków konfiskowanych przez Targowicę i w miarę narastania przygotowań do powstania uczestniczył w nich. Pełnił rolę emisariusza, a we wrześniu 1793 r. towarzyszył Kościuszce i Zajączkowi w podróży do Polski. Podczas narad na Podgórzu sprawdzał, z polecenia Kościuszki, stan przygotowań do powstania w woj. sandomierskim. Kupczyński błędnie podaje, że K. po zakończeniu narady na Podgórzu agitował w Małopolsce. Wyjechał on bowiem z przyszłym Najwyższym Naczelnikiem do Włoch; w listopadzie 1793 r. przybyli do Rzymu. Towarzyszył Kościuszce także w marcu n. r., gdy ten jechał przez Pragę do Krakowa rozpocząć powstanie. Podczas insurekcji K. wszedł w skład Sądu Kryminalnego Wojskowego, ale już od 26 VIII nie brał udziału w jego pracach; uczestniczył tylko w jego pierwszych 3 sesjach.

Dalszych losów K-a nie znamy. Trębicki mylnie pisał w pamiętniku, że starosta trześniowski uczestniczył w podróży Hugona przez Galicję po upadku powstania i był świadkiem aresztowania ekspodkanclerzego, gdyż był to starosta serbinowski. K. natomiast jeździł z synem Jana, Eustachym, w listopadzie 1802 r. do Ołomuńca po uwalnianego Hugona. Oprócz starostwa trześniowskiego K. posiadał, przynajmniej od lat dziewięćdziesiątych XVIII w., Wiśniowę (Wiszniów) w Kieleckiem. Żonaty był z Józefą Grabińską, kasztelanką sanocką, bogatą wdową po Karolu Tarle, kasztelanie lubelskim. Miał córkę Marię, 1. v. Wężykową, 2. v. Sikorską.

 

Boniecki; Uruski; – Dzwonkowski W., Tadeusz Kościuszko, W. 1917 s. 87; Jabłoński H., Sąd Kryminalny Wojskowy w r. 1794, W. 1935; Janik M., Hugo Kołłątaj, Lw. 1913; Kowecki J., Pospolite ruszenie w insurekcji 1794 r., W. 1963; Krzemiński S., O miejscu urodzenia Kołłątaja, „Spraw. z posiedzeń Tow. Nauk. Warsz. Wydz. Językoznawstwa i Literatury”. Posiedzenie z 11 V 1910 (W.) R. 3: 1910 z. 5 s. 19 i odb.; tenże, Przyczynek do sprawy pochodzenia Kołłątajów i miejsca urodzenia Hugona, „Spraw. z posiedzeń Tow. Nauk. Warsz.” (W.) 1909 s. 83–90; Kupczyński T., Kraków w powstaniu Kościuszkowskim, Kr. 1912; Leśnodorski B., Polscy jakobini. Karta z dziejów insurekcji 1794 r., W. 1960; tenże, Wstęp do: Kuźnica Kołłątajowska. Wybór źródeł, Wr. 1949 s. XXXVIII; Rewski Z., Zagadnienia sztuki w działalności Hugona Kołłątaja, Wr. 1953; Skałkowski A., Towarzystwo Przyjaciół Konstytucji 3 Maja, „Pam. Bibl. Kórnickiej” 1930 z. 1; Tokarz W., Ostatnie lata Hugona Kołłątaja (1794–1812), Kr. 1905 I–II; tenże, Rozprawy i szkice, W. 1959 I; – Akty powstania Kościuszki; Korespondencja Adama Naruszewicza 1762–1796, Wyd. J. Platt, Wr. 1959; Korespondencja Jana Śniadeckiego. Listy z Krakowa, T. I: 1780–1787, Wyd. L. Kamykowski, Kr. 1932; Listy Hugona Kołłątaja pisane z emigracji w r. 1792, 1793 i 1794, Wyd. L. Siemieński, P. 1872 I 1, 30, 76, 133–4, 182, II 45, 90, 92–3, 112–26, 135, 139–40, 142–3, 155, 158; Pawlikowski J., Pamiętniki… o przygotowaniach do insurekcji kościuszkowskiej, „Przegl. Pol.” R. 10 z. 7 s. 84, 87; Testament Hugona Kołłątaja, Wyd. J. Stoch, „Teki Archiwalne” (W.) T. 9: 1963 s. 140; Trębicki A., Opisanie sejmu ekstraordynaryjnego podziałowego r. 1793 w Grodnie – O rewolucji r. 1794, Wyd. J. Kowecki, W. 1967; – B. PAN w Kr.: rkp. 206 (H. Kołłątaja korespondencja z lat 1802–1807), 209 (toż z lat 1805–1811), 1622 (Rafała Kołłątaja starosty trześniowskiego listy do Hugona Kołłątaja 1779–1789, 30 listów).

Jerzy Kowecki

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Hugo Kołłątaj (Kołłontay)

1750-04-01 - 1812-12-28 filozof
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Ignacy Kraszewski

1812-07-28 - 1887-03-19
pisarz
 

Narcyza Żmichowska

1819-03-04 - 1876-12-24
powieściopisarka
 

Franciszek Ksawery Lampi

1782-01-22 - 1852-07-22
malarz
 

Kazimierz Józef Brodziński

1791-03-08 - 1835-10-10
poeta
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.